Кіріспе

Кәсіпкерлік экономика - экономикадағы кәсіпкерлер мен кәсіпкерлікті зерттеуге бағытталған зерттеу саласы. Өндіріс факторларының жинақталуы экономикалық дамуды түсіндірмейді. Олар өндірістің қажетті факторлары, бірақ олар экономикалық өсу үшін жеткіліксіз. Уильям Баумол "Американдық экономикалық шолу" журналында "Теориялық фирма кәсіпкерсіз Дания принсі Гамлет туралы талқылаудан шығарылды" деп жазды. Бұл мақала экономика саласының қызметкерлерін осы елемей кеткен мәселеге назар аударуға шақырды. Кәсіпкерлікті экономиканың дәстүрлі құрал-жабдықтары, мысалы, калькуль және жалпы тепе-теңдік модельдері арқылы талдау қиын. Қазіргі оқулықтарда кәсіпкерлік және кәсіпкер туралы түсінік жоқ. Тепе-теңдік модельдері негізгі экономиканың негізгі бөлігі болып табылады және кәсіпкерлікті жоққа шығарады. Коуз экономиканың "теорияға негізделген" пәнге айналып, ол проблемаларға қарағанда қорытындылар басым болатын парадигмаға айналды деп сенді. "Егер сіз Nature сияқты ғылыми журналдың бетіне қарасаңыз, - деді ол, - әр бірнеше апта сайын сіз: "Біз оны қайтадан ойлануымыз керек. Бұл нәтижелер біз ойлағандай емес". Экономикада нәтиже әрқашан біз ойлағандай болады, себебі біз мәселеге бірдей көзқараспен қараймыз, тек белгілі бір сұрақтар қоямыз. Кәсіпкерлік экономикасы негізгі қағидаларға қарсы шығады, ол табиғи ғылымдардағы модельдер мен теориялардың түсініктерін пайдаланады". Экономика, психология және социология саласындағы кәсіпкерлер туралы зерттеулер негізінен ойдың төрт негізгі бағытына байланысты. Макс Вебер сияқты ерте ойшылдар оның діни сенімдер жүйесінің аясында пайда болуын атап өтті, осылайша кейбір сенімдер жүйелері кәсіпкерлікті көтермейтінін білдірді. Алайда бұл пікірге көптеген әлеуметтанушылар қарсылық білдіреді. Карл Маркс экономикалық жүйе мен өндіріс тәсілін оның жалғыз анықтауышы ретінде қарастырды. Вебер этика мен экономикалық жүйе арасындағы тікелей байланысты ұсынды, өйткені екеуі де өзара тығыз қарым-қатынаста болды. Тағы бір ой-пікірлер жеке жетістіктердің мотивациялық аспектілерін атап көрсетеді. Бұл жеке адамға, оның құндылықтарына, көзқарасына және жеке басына тым көп мән берді. Алайда бұл ойды Килби (1971) және Кункель (1971) сияқты көптеген ғалымдар қатты сынға алды.

Ричард Кантильон

Ричард Кантильон (1680 жыл)? 1734) кәсіпкерге көп көңіл бөлген алғашқы ғалым. Ол кәсіпкер деген ұғымды енгізді. Кәсіпкер функционалдық тұрғыдан арбитраж ретінде сипатталады. Бұл фактор "белгілі бір бағамен сатып алу және белгісіз бағамен сату" әрекеті арқылы пайда табуға мүмкіндік береді.

Жан-Батист Сэй

Жан Батист Сай өмірінің бір кезеңінде кәсіпкер болған, кәсіпкердің "ең жоғары жұмыс түрін" таниды. Ол "өз фирмасының үйлестірушісі, заманауи жетекшісі және менеджері".

Фрэнк Найт

Франк Найт кәсіпкерді "күнәсіз" жағдайда бизнес шешімдерін қабылдайтын адам ретінде қарастырды. Найттың белгісіздігі объективті ықтималдықтардың негізі болмаған жерде болады, сондықтан ол өлшенбейтін және шешімдер субъективті үкімді қолдану арқылы қабылдануы керек. Кәсіпкер дұрыс шешім қабылдағаны үшін экономикалық пайда табады. Кәсіпкерлер сенімді әрі батыл адамдар ретінде танылады.

Шумпетер

Шумпетердің тұжырымдамасы кәсіпкердің үш түрлі түсінігінің синтезі: тәуекелге ие, инноватор және үйлестіруші. Ол инноватордың рөлін кәсіпкерге жүктеді, ол экономикалық өсімді капиталистке емес, шығармашылық жойылу процесі арқылы басқарады. Капиталистер капитал береді, ал кәсіпкерлер инновация жасайды. Ол "әркімнің қандай түрі болмасын, ол жаңа комбинацияны жүзеге асырған кезде ғана кәсіпкер болып табылады және ол өз ісін құрғаннан кейін, басқа адамдар өз ісін жүргізгенде, оны басқаратын кезде ғана осы сипатты жоғалтады" деп мәлімдеді. Бұл жерде назар адамның санатына емес, функциясына аударылады. Оған отбасылық тарихы әсер еткен болса керек. Шумпетерлік кәсіпкер қазіргі теңгерімді бұзады. Инновация - бұл хаотикалық, болжауға болмайтын экономикалық процесс, оны негізгі экономикалық теорияда қолданылатын тепе-теңдікке негізделген талдамалық әдістерді қолдану арқылы модельдеуге болмайды.

Израиль Кирзнер

Австрия мектебінің экономисі Израиль Кирзнер кәсіпкерді нарықтағы тепе-теңдіктің бұзылуынан пайда табуға мүмкіндіктерге назар аударатын арбитражшы ретінде қарастырады.

Харви Лейбенштейн

Харви Лейбенштейн кәсіпкерліктің - бұл х тиімсіздігіне шығармашылық жауап деп мәлімдеді. Кәсіпкерлер нарықтағы мүмкіндіктерді көре білуі және қазіргі уақытта ұсынылмайтын жаңа тауарлар мен қызметтерді әзірлеуі арқылы ол олқылықтарды толтырады. Оның пікірінше, кәсіпкерлер нарықтарды біріктіріп, нарықтың кемшіліктерін жоюға ерекше қабілетті. Сонымен қатар, Дж. Б . А . Сэй және Ричард Кантильон, Лейбенштейн кәсіпкерлер нарықтың қанағаттандырылмаған сұранысын қанағаттандыру үшін жаңа инновацияларға әртүрлі кіріс қосу қабілетіне ие екенін айтады.

Баумол

Баумол кәсіпкерліктің өнімді немесе өнімді емес болуы мүмкін деп дәлелдеді. Өндірістік емес кәсіпкерлер экономикалық рента немесе қылмыс жасауға ұмтылуы мүмкін. Кәсіпкерлік қызметті екі түрге бөлуде қоғамдар бір-бірінен елеулі айырмашылықтарға ие, бұл әр қоғамның заңдары сияқты "ойын ережелеріне" байланысты.

Дэвид Одреч

Audretsch кәсіпкерді білімге инвестиция салу мен өсу арасындағы жетіспейтін буын ретінде анықтайды. Ғылыми жаңалықтардың құндылығын арттыратын - кәсіпкер. Кәсіпкерлік капитал, макроэкономикалық модельдегі капитал мен еңбек сияқты, экономикадағы өндірістің маңызды факторы болып табылады.