Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кәсіпкерлік экономика - экономикадағы кәсіпкерлер мен кәсіпкерлікті зерттеуге бағытталған зерттеу саласы. Өндіріс факторларының жинақталуы экономикалық дамуды түсіндірмейді. Олар өндірістің қажетті факторлары, бірақ олар экономикалық өсу үшін жеткіліксіз. Уильям Баумол "Американдық экономикалық шолу" журналында "Теориялық фирма кәсіпкерсіз Дания принсі Гамлет туралы талқылаудан шығарылды" деп жазды. Бұл мақала экономика саласының қызметкерлерін осы елемей кеткен мәселеге назар аударуға шақырды. Кәсіпкерлікті экономиканың дәстүрлі құрал-жабдықтары, мысалы, калькуль және жалпы тепе-теңдік модельдері арқылы талдау қиын. Қазіргі оқулықтарда кәсіпкерлік және кәсіпкер туралы түсінік жоқ. Тепе-теңдік модельдері негізгі экономиканың негізгі бөлігі болып табылады және кәсіпкерлікті жоққа шығарады. Коуз экономиканың "теорияға негізделген" пәнге айналып, ол проблемаларға қарағанда қорытындылар басым болатын парадигмаға айналды деп сенді. "Егер сіз Nature сияқты ғылыми журналдың бетіне қарасаңыз, - деді ол, - әр бірнеше апта сайын сіз: "Біз оны қайтадан ойлануымыз керек. Бұл нәтижелер біз ойлағандай емес". Экономикада нәтиже әрқашан біз ойлағандай болады, себебі біз мәселеге бірдей көзқараспен қараймыз, тек белгілі бір сұрақтар қоямыз. Кәсіпкерлік экономикасы негізгі қағидаларға қарсы шығады, ол табиғи ғылымдардағы модельдер мен теориялардың түсініктерін пайдаланады". Экономика, психология және социология саласындағы кәсіпкерлер туралы зерттеулер негізінен ойдың төрт негізгі бағытына байланысты. Макс Вебер сияқты ерте ойшылдар оның діни сенімдер жүйесінің аясында пайда болуын атап өтті, осылайша кейбір сенімдер жүйелері кәсіпкерлікті көтермейтінін білдірді. Алайда бұл пікірге көптеген әлеуметтанушылар қарсылық білдіреді. Карл Маркс экономикалық жүйе мен өндіріс тәсілін оның жалғыз анықтауышы ретінде қарастырды. Вебер этика мен экономикалық жүйе арасындағы тікелей байланысты ұсынды, өйткені екеуі де өзара тығыз қарым-қатынаста болды. Тағы бір ой-пікірлер жеке жетістіктердің мотивациялық аспектілерін атап көрсетеді. Бұл жеке адамға, оның құндылықтарына, көзқарасына және жеке басына тым көп мән берді. Алайда бұл ойды Килби (1971) және Кункель (1971) сияқты көптеген ғалымдар қатты сынға алды.
Entrepreneurial economics is the field of study that focuses on the study of entrepreneur and entrepreneurship within the economy. The accumulation of factors of production per se does not explain economic development. They are necessary factors of production, but they are not sufficient for economic growth. William Baumol wrote in American Economic Review that "The theoretical firm is entrepreneurless – the Prince of Denmark has been expunged from the discussion of Hamlet". The article was a prod to the economics profession to attend to this neglected factor. Entrepreneurship is difficult to analyse using the traditional tools of economics, e. g. calculus and general equilibrium models. Current textbooks have only a passing reference to the concept of entrepreneurship and the entrepreneur. Equilibrium models are central to mainstream economics, and exclude entrepreneurship. Coase believed that economics has become a "theory driven" subject that has moved into a paradigm in which conclusions take precedence over problems. "If you look at a page of a scientific journal like Nature," he said, "every few weeks you have statements such as, 'We’ll have to think it out again. These results aren't going the way we thought they would.' Well, in economics, the results always go the way we thought they would because we approach the problems in the same way, only asking certain questions. Entrepreneurial Economics challenges fundamental principles, using insights from models and theories in the natural sciences." Studies about entrepreneurs in economics, psychology and sociology largely relate to four major currents of thought. Early thinkers such as Max Weber emphasized its occurrence in the context of a religious belief system, thereby suggesting that some belief systems do not encourage entrepreneurship. This contention has, however, been challenged by many sociologists. Karl Marx considered the economic system and mode of production as its sole determinants. Weber suggested a direct relationship between the ethics and economic system as both interacted intensively. Another current of thought underscores the motivational aspects of personal achievement. This overemphasized the individual and his values, attitudes and personality. This thought, however, has been severely criticized by many scholars such as Kilby (1971) and Kunkel (1971).
Ричард Кантильон
Ричард Кантильон (1680 жыл)? 1734) кәсіпкерге көп көңіл бөлген алғашқы ғалым. Ол кәсіпкер деген ұғымды енгізді. Кәсіпкер функционалдық тұрғыдан арбитраж ретінде сипатталады. Бұл фактор "белгілі бір бағамен сатып алу және белгісіз бағамен сату" әрекеті арқылы пайда табуға мүмкіндік береді.
Richard Cantillon (1680? 1734) was the earliest scholar of whom we know that paid considerable attention to the entrepreneur. He introduced the very concept of entrepreneur. The entrepreneur is functionally described as arbitrager. The motivating factor is the potential profit generated from the activity of "buying at a certain price and selling at an uncertain price".
Жан-Батист Сэй
Жан Батист Сай өмірінің бір кезеңінде кәсіпкер болған, кәсіпкердің "ең жоғары жұмыс түрін" таниды. Ол "өз фирмасының үйлестірушісі, заманауи жетекшісі және менеджері".
Jean Baptiste Say, who has been an entrepreneur during a period of his life, recognizes the "superior kind of labour" of the entrepreneur. He is the "coordinator, modern leader and manager within his firm".
Фрэнк Найт
Франк Найт кәсіпкерді "күнәсіз" жағдайда бизнес шешімдерін қабылдайтын адам ретінде қарастырды. Найттың белгісіздігі объективті ықтималдықтардың негізі болмаған жерде болады, сондықтан ол өлшенбейтін және шешімдер субъективті үкімді қолдану арқылы қабылдануы керек. Кәсіпкер дұрыс шешім қабылдағаны үшін экономикалық пайда табады. Кәсіпкерлер сенімді әрі батыл адамдар ретінде танылады.
Frank Knight saw the entrepreneur as someone who undertakes business decisions under conditions of 'uncertainty'. Knightian uncertainty exists where there is no basis for objective probabilities, so that it is unmeasureable and decisions have to be made using subjective judgment. The entrepreneur earns economic profits as a reward for good judgment. Entrepreneurs are seen as being confident and venturesome.
Шумпетер
Шумпетердің тұжырымдамасы кәсіпкердің үш түрлі түсінігінің синтезі: тәуекелге ие, инноватор және үйлестіруші. Ол инноватордың рөлін кәсіпкерге жүктеді, ол экономикалық өсімді капиталистке емес, шығармашылық жойылу процесі арқылы басқарады. Капиталистер капитал береді, ал кәсіпкерлер инновация жасайды. Ол "әркімнің қандай түрі болмасын, ол жаңа комбинацияны жүзеге асырған кезде ғана кәсіпкер болып табылады және ол өз ісін құрғаннан кейін, басқа адамдар өз ісін жүргізгенде, оны басқаратын кезде ғана осы сипатты жоғалтады" деп мәлімдеді. Бұл жерде назар адамның санатына емес, функциясына аударылады. Оған отбасылық тарихы әсер еткен болса керек. Шумпетерлік кәсіпкер қазіргі теңгерімді бұзады. Инновация - бұл хаотикалық, болжауға болмайтын экономикалық процесс, оны негізгі экономикалық теорияда қолданылатын тепе-теңдікке негізделген талдамалық әдістерді қолдану арқылы модельдеуге болмайды.
Schumpeter's concept is a synthesis of three different notions of the entrepreneur: risk bearer, innovator and a coordinator. He assigned the role of innovator to the entrepreneur, driving economic growth through a process of creative destruction, and not to the capitalist. Capitalists supply capital while entrepreneurs innovate. He stated that "whatever the type, everyone is an entrepreneur only when he actually carries out a new combination and loses that character as soon as he has built up his business, when he settles to running it as other people run their business." The focus here is not on a category of person, but on a function. He was perhaps influenced by his family history. The Schumpeterian entrepreneur disrupts existing equilibrium. Innovation is a chaotic, unpredictable economic process, which cannot be modeled using the equilibrium based analytic methods used in mainstream economic theory.
Израиль Кирзнер
Австрия мектебінің экономисі Израиль Кирзнер кәсіпкерді нарықтағы тепе-теңдіктің бұзылуынан пайда табуға мүмкіндіктерге назар аударатын арбитражшы ретінде қарастырады.
Israel Kirzner, an economist of the Austrian School, sees the entrepreneur as an arbitrageur who is alert to opportunities for profit that exist due to market disequilibrium.
Харви Лейбенштейн
Харви Лейбенштейн кәсіпкерліктің - бұл х тиімсіздігіне шығармашылық жауап деп мәлімдеді. Кәсіпкерлер нарықтағы мүмкіндіктерді көре білуі және қазіргі уақытта ұсынылмайтын жаңа тауарлар мен қызметтерді әзірлеуі арқылы ол олқылықтарды толтырады. Оның пікірінше, кәсіпкерлер нарықтарды біріктіріп, нарықтың кемшіліктерін жоюға ерекше қабілетті. Сонымен қатар, Дж. Б . А . Сэй және Ричард Кантильон, Лейбенштейн кәсіпкерлер нарықтың қанағаттандырылмаған сұранысын қанағаттандыру үшін жаңа инновацияларға әртүрлі кіріс қосу қабілетіне ие екенін айтады.
Harvey Leibenstein claimed that entrepreneurship is a creative response to x inefficiency. Entrepreneurs are also gap fillers, having the ability to perceive market opportunities and to develop new goods/services that are not currently being supplied. He postulates that entrepreneurs have the special ability to connect markets and make up for market deficiencies. Additionally, drawing from the theories of J. B. Say and Richard Cantillon, Leibenstein suggests that entrepreneurs have the ability to combine various inputs into new innovations in order to satisfy unfulfilled market demand.
Баумол
Баумол кәсіпкерліктің өнімді немесе өнімді емес болуы мүмкін деп дәлелдеді. Өндірістік емес кәсіпкерлер экономикалық рента немесе қылмыс жасауға ұмтылуы мүмкін. Кәсіпкерлік қызметті екі түрге бөлуде қоғамдар бір-бірінен елеулі айырмашылықтарға ие, бұл әр қоғамның заңдары сияқты "ойын ережелеріне" байланысты.
Baumol has argued that entrepreneurship can be either productive or unproductive. Unproductive entrepreneurs may pursue economic rents or crime. Societies differ significantly in how they allocate entrepreneurial activities between the two forms of entrepreneurship, depending on the 'rules of the game' such as the laws in each society.
Дэвид Одреч
Audretsch кәсіпкерді білімге инвестиция салу мен өсу арасындағы жетіспейтін буын ретінде анықтайды. Ғылыми жаңалықтардың құндылығын арттыратын - кәсіпкер. Кәсіпкерлік капитал, макроэкономикалық модельдегі капитал мен еңбек сияқты, экономикадағы өндірістің маңызды факторы болып табылады.
Audretsch defines the entrepreneur as the missing link between investment in knowledge and growth. It is the entrepreneur who adds value to scientific discovery. Entrepreneurship capital is then, just as capital and labor in a macroeconomic model, an essential factor of production in the economy.