Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тал комитеті - 1999 жылы 22 тамызда Израиль қорғаныс күштерінде міндетті әскери қызметтен ерекше босатуды қарастырған Израильдің ultra Orthodox яһудилеріне берілген, Бен-Гурионнан бастап статус-кво болған, сондай-ақ Израиль арабтарына міндетті әскери қызмет көрсетуді кеңейткен Израильдің қоғамдық комитеті. Комитет Премьер-министр Эхуд Баракпен тағайындалды және бастапқыда Жоғарғы соттың бұрынғы судьясы Цви Тал басқарды. Комитетке кейіннен Йоханан Плеснер басқарды, ол ресми түрде 2012 жылдың 2 шілдесінде, өзінің есебін тапсырудан екі күн бұрын таратылды, сондықтан Плеснер комитеті деген термин. Комитет ұсыныстарының негізінде 2002 жылдың 23 шілдесінде Кнессет уақытша Тал заңын қабылдады, ол бес жылдан кейін күшін жойды және қайта жаңартылды. Заң бойынша ешива студенттеріне де заңдағы талаптарға сәйкес төлемақы төлеуден босатуды жалғастыруға рұқсат етіледі. Заңға сәйкес, 22 жасқа толғанда ешива студенттері "шешімді жыл" өткізеді және бір жыл бойы азаматтық ұлттық қызметпен қатар ақылы жұмыс немесе қысқартылған 16 айлық әскери қызмет пен болашақтағы резервтегі қызмет арасында таңдау жасай алады. Заңға қарсы бес арыз Жоғары сотқа берілді, олар теңдік қағидатын бұзады деп мәлімдеді. 2005 жылы мемлекет Жоғарғы Сотқа берген өтінішіне жауап ретінде Тал заңының ультра-православтық яһудилердің әскерге шақыру шараларын өзгерте алмағанын мойындады, өйткені соның нәтижесінде бірнеше ондаған ғана әскерге шақырылды. 2007 жылы бұл заң тағы бес жылға ұзартылды. 2012 жылдың 21 ақпанында Жоғарғы сот заңның конституциялық емес екендігін анықтады.
The Tal Committee was an Israeli public committee appointed on 22 August 1999 which dealt with the special exemption from mandatory military service in the Israel Defense Forces (IDF) given to Israeli ultra Orthodox Jews which had been the status quo from the time of Ben Gurion, as well as extending mandatory military service to Israeli Arabs. The committee was appointed by Prime Minister Ehud Barak and was initially headed by former Supreme Court Justice Tzvi Tal. The committee was later headed by Yohanan Plesner before its official dissolution on 2 July 2012, two days before submitting its report, hence the term Plesner Committee. Based on the committee recommendations, on 23 July 2002 the Knesset passed the temporary Tal Law, which expired after five years and was renewed. The law authorises a continuation of the exemption to yeshiva students subject to the conditions within the law. According to the law, at the age of 22, yeshiva students have a "decision year" and can choose between one year civilian national service alongside a paying job or a shortened 16 month military service and future service in the reserves as an alternative to continuing to study. Five motions against the law were filed with the High Court of Justice claiming it violated the principle of equality. In 2005, the state admitted, in a response to a Supreme Court petition, that the Tal Law had failed to change enlistment arrangements for ultra Orthodox Jews, as only a few dozen had enlisted in the army as a result. The law was then extended in 2007 for another five years. On 21 February 2012, the High Court ruled that the law is unconstitutional.
Тарих
Ешива студенттері әскери қызметтен босатылмаса да, олардың әскери қызметке жазылуы жыл сайын жасы немесе ата-аналарының босатуын алғанға дейін кейінге қалдырылды. Бұл жағдай Исраилдің алғашқы күндерінен бастап іс жүзінде болғанмен, көптеген адамдар оны демократиялық емес, әділетсіз және теңсіз деп қарады. Израильдегі кейбір топтарға (бедуиндер, арабтар және басқалар) әскери қызметтен босату туралы заңнан айырмашылығы, бұл министрлік бұйрыққа негізделген және заңда нақты көрсетілмеген. 1974 жылы Торато Оманутоның шарты бойынша, сол жылы әскерге шақырылған сарбаздардың тек 2,4% -ы ғана ешива мүшелері болғандықтан босатылды. Бұл көрсеткіш 1999 жылы 9,2%-ға жетті, ал 2012 жылға қарай бұл көрсеткіш 15%-ға жетеді деп күтілуде. Салыстырмалы түрде 2025 жылы Израильдегі православиелік сектор жалпы халықтың 12,4% -ына жетеді деп күтілуде, ал осы сектордың балалары 22,4% -ға жетеді. 1999 жылы 30 414 ешива студенті босатылған, ал 2005 жылы олардың саны 41 450-ге жетті. Ешкімге Ешиваның босатылған студенті ретінде танылу үшін екі шартқа сай келу керек: бүкіл уақытын танылған Ешива институтында Тораны зерттеуге арнау және жалақы алатын ешқандай жұмысқа орналаспау. Израиль Қаржы министрлігі салықтан босатылған жас жігіттердің санының орынсыз өскенін көрсететін деректерді ұсынды. Осы деректерге сәйкес, студенттер саны 1985-1998 жылдар аралығында 237% өсті, ал жас ерлер санының өсуі сол кезеңде 354% құрады. Израиль халқының басқа да топтарына экономикалық және қауіпсіздік жағынан ауыртпалық әкелетін бұл шамадан тыс өсім Израиль Жоғарғы Сотына шағымдануға әкелді. Тал комитеті Жоғарғы Сот қорғаныс министрінің ультра-православ иешива студенттеріне әскери қызметтен босатудың көлемін анықтау билігі жоқ деп шешкеннен кейін тағайындалды. Сондай-ақ, сот шешімінде мәселенің барлық аспектілерін қарастыратын заңнамалық шешімнің қажеттігі туралы айтылды.
Although yeshiva students were not technically exempt from military service, their enlistment was annually postponed until they received an age or parental exemption. This situation, while in practice from the early days of Israel, was viewed by many as undemocratic, unjust and unequal. Unlike other exemptions from military service given to some groups in Israel (Bedouin, Arabs, and others), it was based on a ministerial order and not specified in the law. In 1974 only 2.4% of the soldiers enlisting to the army that year were exempt because they were yeshiva members, under the Torato Omanuto arrangement. This number reached 9.2% in 1999, when it was anticipated that this percentage will reach up to 15% by the year 2012. By comparison, in the year 2025 the orthodox sector in Israel is expected to reach 12.4% of the total population, whereas the children of this sector would reach 22.4%. In 1999 there were 30,414 exempted yeshiva students, and by 2005 the number grew to 41,450. To be recognized as an exempt yeshiva student one must meet two conditions: dedicate one's whole time for the purpose of studying Torah in a recognized yeshiva institute, and not be employed in any work in which salary would be provided. The Finance Ministry of Israel presented data which indicates an unreasonable rise in the number of exempt young men. According to that data the number of the students grew 237% between the years 1985–1998, while the number of young men growth at the same period was 354%. This disproportional increase, creating an economical and a security burden on the other sectors of the Israeli population, led to an appeal to the Israeli Supreme Court. The Tal committee was appointed after the Supreme Court determined that the minister of defense had no authority to determine the extent of the exemption from army service given to ultra Orthodox yeshiva students. The ruling also elaborated on the need for a legislative solution, dealing with all aspects of the issue.
Реакциялар
ШАС басшысы және Ішкі істер министрі Ели Ишай Жоғарғы соттың "Тал" заңын конституциялық емес деп жариялауынан кейін "Кнессет жазғы сессиясының аяқталуына дейін екінші және үшінші оқылымда "Тал" заңына алмастырушы заңды ұсынатынын" айтты. Мен әскери қызметке шақырудан бас тартқан Йешива студенттеріне қарсы санкциялардың кез келген түріне қарсымын". Мофаз Нетаньяхуге мәселені шешу үшін қосымша уақыт беру керектігін айтты. Нетаньяхудің кеңсесі бұл хабарға жауап ретінде: "Құрал алудан қашқандарды әскери қызметшілер сияқты қабылдамайды" деген мәлімдеме жасады. Ол сондай-ақ, айдың соңында Кнессетке ұсынылатын заң жобасы "харемиттер үшін қиын болады" деді. Нетаньяху екі жаңа команда құрылатынын да мәлімдеді, бірақ Мофаз бұл қадамдарды қабылдамады және Плеснер комитетінің ұсыныстарын қабылдауға мәжбүр болды, бұл Ликуд Кадима қатынастарында жарылыс тудырды. Алайда, Haaretz газетінде "қатаңдылық - субъективті нәрсе" және "ақыр соңында, бәрі саяси. Бірақ саясаттан тыс, мән-мағына да бар. Бұл баяндама - әскери қызметтен бас тартқан харемиттер мәселесі бойынша жазылған ең толық, маңызды және шынайы құжат. Бұл - комитет құрылғанға дейін басталған ұзақ айлар бойы жүргізілген жұмыстың нәтижесі. Бұл тарихи әділдікті жүзеге асырады және ондаған жылдар бойы "қан мен қан" арасындағы ашулы және қорқынышты кемсітушілікке тоқтатады. Бұл Плеснердің ең керемет сәті екені сөзсіз. Нетаньяхудың да болуы мүмкін. "Jerusalem Post" газетінің редакторлық мақаласында Плеснердің ұсыныстары қорғалып, "көпшілігі жасырынған жерінен шығарылады" деп жазылған. "Нью-Йорк Таймс" газеті бұл мәселені Израиль қоғамындағы жанжалдың символы ретінде қарастырды. Онда "осы егжей-тегжейлі мәселелер туралы пікірталастар әлі жас мемлекеттегі дамушы жеке басының, "халық әскерінің" ұзақ уақыт бойы айқындаушы қағидасы болған және оның тайпалары арасындағы өсіп келе жатқан ажырым туралы" маңызды және түйткілді мәселені жасырады. 17 мамырда мыңдаған қатал православиелік яһудилер заңның күшіне енуіне қарсы наразылық білдірді.
Shas leader and Interior Minister Eli Yishai said that following the High Court's declaration of the “unconstitutional” Tal Law he would "submit a Tal Law substitute for second and third readings before the end of the Knesset summer session. I will oppose any form of sanctions against Yeshiva students who refuse to be drafted." Mofaz said Netanyahu should be given more time to resolve the issue. Netanyahu's office issued a statement in reaction to the report that read: "The draft dodger will not get the same reception as the service member." He also said that a bill to be presented to the Knesset at the end of the month "will be hard for Haredim." Netanyahu also announced that two new teams would be set up, but Mofaz rejected the moves and insisted that the recommendations of the Plesner Committee be adopted, causing a rift in Likud Kadima relations. However, Haaretz read this in saying that "hardness is subjective," and that "in the end, everything is political. But beyond politics there is also substance. The report is the most thorough, serious and genuine document ever written on the issue of Haredim who avoid military service, the product of long months of work that began before the committee was even appointed. It does historic justice and ends decades of infuriating and outrageous discrimination between 'blood and blood.' This is undoubtedly Plesner's finest hour. It could also be Netanyahu's. An op ed in the Jerusalem Post also defended Plesner's recommendations in saying that a "majority will be drawn out of hiding." The New York Times asked about the issue as an emblematic of a conflict within Israeli society. It said that the "debate over these details masks a more fundamental and fractious one about evolving identity in this still young state, where a 'people’s army' has long been a defining principle, and about the growing cleavage among its tribes." On 17 May, thousands of ultra orthodox Jews protested against the implementation of the law.
Басқа мәселелер
2012 жылдың 1 тамызында заңның қолданылуының аяқталуына байланысты белгісіздіктің нәтижесінде, Haaretz сонымен қатар харедеми еріктілердің "рекордтық санын" атады. "Кэмп-сукерлер" қозғалысы алға жылжуда, ондаған мың наразылық білдірушілер шілде айының басында харедемистер мен Израиль арабтарына арналған жалпыға бірдей қызмет көрсетуді қолдаған митингтерге қатысты. Намазға қатысушылар арасында Израиль қорғанысының резервтегі әскерилері, мүгедек ардагерлер, әлеуметтік белсенділер мен саясаткерлер бар. Times of Israel газетінің хабарлауынша, митингке 50 мың адам қатысты. IDF 2012 жылдың тамызында резервте тұрғандардың үштен бірінен астамы Батыс жағалаудағы қоныстанушылар екенін көрсеткен статистиканы жариялады.
As a result of the uncertainty over the expiry of the law on 1 August 2012, Haaretz also cited a "record number" of Haredim volunteers. As the Camp Sucker Movement gained progress, tens of thousands of protestors attended rallies in support of universal service for Haredim and Israeli Arabs in early July. Protestors include IDF reservists, disabled veterans, social activists and politicians. According to the Times of Israel, the rally drew 50,000 people. The IDF also published statistics in August 2012 that showed over a third of reservists are West Bank settlers.