Кіріспе

Ipomoea purpurea, қарапайым таңғы даңқ, биік таңғы даңқ немесе қызғылт таңғы даңқ – Мексика мен Орталық Америкаға тән Ipomoea туысына жататын өсімдік түрі.

Сипаттама

Барлық таңғы гүлдер сияқты, бұл өсімдік те тіреуіштерге оралып өседі, биіктігі шамамен 5 метрге жетеді. Жапырақтары жүрек пішіндес, ал сабақтары қоңыр түктермен жабылған. Гүлдері мүйіздей ашылады, негізінен көк, қызғылт немесе ақ түсті болып келеді және диаметрі шамамен 5 сантиметр.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Өсімдік ылғалды және құнарлы топыраққа бейім, бірақ топырақ түрлерінің кең спектрінде өсе алады. Ол әлемнің жылы қоңыржай және субтропикалық аймақтарында табиғи түрде тараған. Көбінесе зиянды арамшөп саналғанымен, I. purpurea әдемі қызғылт және ақ гүлдері үшін де өсіріледі және көптеген сұрыптары бар. Көбінесе кездесетін сұрыптарына I. purpurea 'Crimson Rambler' (ақ жұтыны бар қызыл-қызғылт гүлдер), 'Grandpa Ott's', 'Kniola's Black Knight', 'Star of Yelta' (ақ немесе ашық қызғылт жұтыны бар әртүрлі күңгірт қызғылт түстердегі гүлдер) және 'Milky Way' (күлгін реңдері бар ақ тостағанша) жатады.

Химия

Үшбұрышты тұқымдар психоделикалық зат ретінде қолданылған тарихы бар; олар, I. tricolor сияқты, LSA-ны қамтуы мүмкін.

Гүлдің түсі

Ацилденген цианидин гликозидтерін I. purpurea күлгін-көк гүлдерінен бөліп алуға болады. Бұл антоцианиндердің бәрі цианидин-3-софорозид-5-глюкозид негізінде құрылған және кофе қышқылымен және/немесе п-кумарин қышқылымен ацилденген. Ацилденген пеларгонидин гликозидтерін I. purpurea қызыл-күлгін гүлдерінен бөліп алуға болады. Ацилденген антоцианиндердің бәрі пеларгонидин-3-софорозид-5-глюкозид негізінде құрылған және кофе қышқылымен және/немесе глюкозилкафеин қышқылымен ацилденген.

Токсикалық емдеу

Саудадағы таңғы даңқ тұқымдары көбінесе улы метил сынаппен өңделеді, ол сақтаушы ретінде және жинақы нейротоксикалық у ретінде қолданылады. Кейбір адамдар оны рекреациялық қолдануды шектеу үшін пайдалы деп санайды. АҚШ-та тұқымдардың улы ауыр металл қосылысымен өңделгені туралы сатып алушыларды хабардар ету міндетті емес. "Қолданылатын заттар" кітабында айтылғандай, метил сынаптан басқа, тұқымдар жуу арқылы кетпейтін, құсық пен іш ауруы сияқты жағымсыз физикалық белгілерді тудыруға арналған химиялық заттармен де қапталады. Кітапта бұл химиялық заттың да улы екені көрсетілген.