Кіріспе

Әскери бөлімше

Голландия гвардиясы (Hollandsche Gardes), 17 ғасырдың соңында Көк гвардия (Blauwe Garde) деп аталған, Нидерланд Республикасы деп те белгілі Нидерландтардың біріккен провинциялары армиясының элиталық жаяу әскер бөлімшесі болды.

Шығу тегі

1573 жылы жаяу әскер күзетші ротасы құрылды. 1599 жылы «Ең жоғарының күзетші жасағы» немесе «Нассау» жасағы деп аталған күзетші жасақ құрылды. 1643 жылы екінші күзетші полкі, жаяу әскер күзетші полкі құрылды, оған жаяу әскер күзетші ротасы қосылды. Принц Виллем III Штадхолдер болған кезде, жаяу әскер күзетші полкі күзетші мәртебесін жоғалтып, желілік полкке айналды; жаяу әскер күзетші ротасы 1672 жылы құрылған жаңа күзетші полкіне көшірілді, оның аты – Ең жоғарының күзетші жасағы. Бұл полк Сенеф шайқасында (1674 жылдың 11 тамызында) барлық командирлерін жоғалтты; Нассау полкінің командирі генерал-майор Ван Сольмс екі полкті бір гвардиялық полкке біріктірді, Нассау полкі 1-ші батальонға, ал Ең жоғарының күзетші жасағы 2-ші батальонға айналды. 1689 жылы полк атауы «Ең Көкемнің күзетші жаяу әскері» деп өзгертілді. 1688 жылдан 1699 жылға дейін ол Вильгельм III Оранждың күзетші полкі ретінде қызмет етті. Король Вильгельм III кезінде полк Англияда оның жеке күзетшісі ретінде қызмет етті. Осы кезеңде сары/қызғылт сары манжеттері мен астары бар Нассау көк түсті бас киімдері болғандықтан «Көк күзетшілер» деп те аталды. 1702 жылы Вильгельм III қайтыс болғаннан кейін полк Голланд күзетшілері деп аталды. Ұлттық киімнің түсі қара көк, мак қызыл астары мен манжеттері, пальтода ақ металл түймелер мен ақ шілтерлер болды, ал жеңіл киім мен шалбар ақ болды. Бұл киім 18-ғасыр бойы тағылды. 1699 жылы Вильгельм Голландияның Генералдық штаты және Бентинкпен келіссөздер жүргізу арқылы Франциямен екінші бөліс шартын жасасты, бірақ ағылшын Парламентін хабардар етпеді. Олар оған қаржылай көмек көрсетуді тоқтатты, ол тақтан бас тартуды ойлады:

«Мен (Вильгельм Гейнсиусқа) Төменгі палатада әскерлер мәселесі бойынша болып жатқан жағдайға қатты ашуланып, басқа нәрсеге назар аудара алмаймын. Мен өте қиын шешімдерге келуге тура келетінімді және сізді мен ойлағаннан ертерек Голландияда көретінімді болжап отырмын».

Ұрыстар мен шайқастар

Күзетшілердің соғысқан көрнекті науқандарына Тоғыз жылдық соғыс (1688–1697) кірді, онда олар Бойн және Флеур шайқастарында, сондай-ақ Лимерик қамалында көзге түсті. 1702 жылы III Уильям қайтыс болғаннан кейін полк Нидерландыға оралды және Испания мұрагерлігі үшін болған соғыс (1702–1712) кезінде Нидерланд армиясының тірегі болды. Сол соғыста Нидерланд армиясы Еуропадағы екінші ірі армия еді. Атап айтқанда, голландтар взводтық атуды дамытуда алғашқылар болды, бұл жаяу әскер бөлімдеріне үздіксіз атуға мүмкіндік берді, соның арқасында взводтық ату жүйесін қолданбаған армиялардан басымдықтарды иеленді. Британдық генерал Джон Черчилльдің басшылығымен болған одақтас әскерлердің Көк гвардиясы Малплаке және Оденаарде шайқастарында көзге түсті. Олар Бленхеймдегі одақтастардың жеңісіне қатыспады, бірақ полковник Вертмюллердің басшылығымен Рамилли шайқасында ерекше көзге түсті, одақтастардың сол жағындағы екі француздық ауылға шабуыл жасады. Олар Малплакеде де батырлықпен соғысып, Оранж князінің басшылығымен одақтастардың сол қанатында ауыр шығынға ұшырады. Австрия мұрагерлігі үшін болған соғыс кезінде олар 1743 жылы Германиядағы науқанға, Фонтеной және Року шайқастарына, сондай-ақ Брюссель және Берген-оп-Зумды қорғауға қатысты. Соғыстан кейін республика қатаң бейтараптық саясатын ұстанды. Голландия гвардиясы 1793 және 1794 жылдары Революциялық Франция әскерлеріне қарсы науқандарда қайтадан әрекетке кірісті.

Таратылуы

1795 жылы француз әскерлері Нидерланд Республикасына басып кіргеннен және Штадхолдерлік құлағаннан кейін, республика реформаланды және Батавия Республикасы болып қайта құрылды. Голландия гвардиясы және басқа да күзет бөлімдері, Ескі тәртіптің өкілдері ретінде, сол жылы таратылды.