Кіріспе
Доди Смит кітабы I Capture the Castle - ағылшын жазушысы Доди Смиттің екінші дүниежүзілік соғыс кезінде күйеуі Алек Бислимен Калифорнияға көшіп келгендегі алғашқы романы. Ол үйге сағынды және бақытты уақыт туралы жазды, бұл романда 1930 жылдары өмір сүру туралы сілтемеден басқа ештеңе айтылмаған. Смит бұрыннан белгілі драматург болған, кейін "Жүз бір далматин" атты балалар классигін жазғаны үшін танымал болды. Романда эксцентрикалық отбасы Мортмендердің оқиғалары баяндалады, олар 1930 жылдары шіріп бара жатқан қалада кедейлікпен өмір сүру үшін күреседі. Бірінші тұлғада баяндаушы - Кассандра Мортмейн, оқиғаны өзінің күнделігі арқылы айтып беретін ақылды жасөспірім. Бұл Кассандраның басында қыз болғаннан кейін аяғында жас әйелге айналған оқиға. 2003 жылы роман BBC-нің "The Big Read" зерттеуінде 82-ші орынға ие болды.
the novel
I Capture the Castle is the first novel of English author Dodie Smith, written during the Second World War when she and her husband Alec Beesley, an English conscientious objector, moved to California. She longed for home and wrote of a happier time, unspecified in the novel apart from a reference to living in the 1930s. Smith was already an established playwright and later became famous for writing the children's classic The Hundred and One Dalmatians. The novel relates the adventures of an eccentric family, the Mortmains, struggling to live in genteel poverty in a decaying castle during the 1930s. The first person narrator is Cassandra Mortmain, an intelligent teenager who tells the story through her journal. It is a coming of age story in which Cassandra passes from being a girl at the beginning to being a young woman at the end. In 2003 the novel was listed at number 82 in the BBC's survey The Big Read.
Сюжет
Романның оқиғасы 1930 жылдардың сәуір мен қазан аралығында бір жылда өтеді. Мортмейндер отбасы - ақсүйек, кедей және эксцентрикалық. Кассандраның әкесі - жазушы блогынан зардап шегетін жазушы, ол өзінің алғашқы кітабынан бері ештеңе жариялаған жоқ, Жақып күрес (жақыптың періштемен күресуіне сілтеме), инновациялық және "ең қиын" модернисттік роман жақсы сатылып, оның атын шығарды, соның ішінде АҚШ-та. Роман басталғанға дейін он жыл бұрын ол қирап қалған, бірақ әдемі сарайды қырық жылға жалға алып, онда шабыт немесе оқшаулану табады деп үміттенді. Қазір оның отбасы азық-түлік сатып алу үшін жиһаздарды сатып жатыр. Жесір қалған Мортменнің екінші әйелі Топаз - табиғатпен араласуды ұнататын, кейде тек сәнді аяқкиім киетін әдемі суретшінің үлгісі. Роза, Мортменнің үлкен қызы, классикалық ағылшын сұлулығы жалғыздықта қамалға қашып кетеді, лайықты және әсіресе бай жігіттермен кездесуге мүмкіндік күтеді. Ол өз қарындасы Кассандраға Джейн Остин романында өмір сүргісі келетінін айтады. Романның бірінші тұлғасында баяндаушы жас қызы Кассандра әдеби мақсатқа ие және айналасындағы барлық нәрсені күнделіктеріне "жазып" жазуға көп уақыт жұмсайды. Стивен - әсем, адал, Мортмейннің қайтыс болған қызметші қызының ұлы, ал Томас - Мортмейннің ең кіші баласы. Стивен "асыл жан" Кассандраны жақсы көреді, ол оны қозғаушы, бірақ сәл ыңғайсыз деп санайды. Мектеп оқушысы Томас да Кассандра сияқты "көптегенде ақылды" деп саналады. Бай американдық отбасы Коттондар жақын маңдағы Скотни Холлді мұра етіп, Мортмендердің жаңа үй иелері болғанда, жағдай өзгеріске ұшырайды. Көп ұзамай Кассандра мен Роза үйленбеген ағайынды Саймон мен Нил Коттонға қызыға бастайды. Калифорнияда ағылшын әкесінің қолында өскен Нил - Америкада мал бағушы болғысы келетін алаңсыз жас жігіт. Симон, анасымен бірге Жаңа Англияда өскен, білімді және маңызды, және ағылшын ауылдарын жақсы көреді. Саймон ағасы және сол себепті мұрагер, ол Нилден әлдеқайда бай, сондықтан Роза оған қызықпайтын болса да, мүмкіндігінше оған үйленуге шешім қабылдайды, ол кедейліктен құтылу үшін Ібілістің өзіне үйленетінін мәлімдейді. Котондар алғашқы кездесуінде Мортмендерге қызығады. Алайда, олар келесі күні келгенде, тәжірибесіз Роза Саймонмен ашық флирт жасап, өзін күлкілі етіп көрсетеді. Екі ағайынды да бұл көріністен қорқады және олар кетіп бара жатқанда Кассандра олардың Мортмендермен барлық таныстықты тоқтатуға шешім қабылдағанын естіп алады. Алайда, теріден жасалған пальтомен байланысты күлкілі оқиғадан кейін, бәрі кешіріледі және екі отбасы жақсы достар болады. Роза Саймонға шынымен қызығатынын шешеді, Кассандра мен Топаз Саймонның оған ұсыныс жасауын жоспарлайды. Саймон Розаға ғашық болып, оған ұсыныс жасайды. Роза мен Топаз миссис Коттонмен бірге Розаның үйлену салтанатына арналған киімдерді сатып алу үшін Лондонға барады. Барлығы үйден кеткенде Кассандра мен Саймон кешті бірге өткізеді, бұл олардың өбісуіне әкеледі. Кассандра Саймонға деген құмарлықпен айналады, бірақ ол Розаның күйеуі болғандықтан кінәлі сезімдерінен зардап шегеді. Кассандра Стивеннің махаббат ұсынысын әдеппен қабылдамай, оны модель және киноактер ретінде жаңадан басталған мансабына шақыруы керек деген қорытындыға келеді. Ол Томаспен бірге әкесіне жазу блогын жеңуге көмектеседі. Ол оны ортағасырлық мұнараға қамап қояды. Ол Саймонға деген қызығушылығын көбейтіп, бәрін күнделігіне жазып алады. Осы уақыт аралығында Стивеннен басқа ешкім байқамай, Роза мен Нил бір-біріне ғашық болып жатыр. Олар бір-бірін жек көретін болып жүр. Олар қашып кеткенде, Саймонның жүрегі жараланады, бірақ Кассандра үміт күтеді. Саймон Америкаға қайту алдында Кассандрамен кездеседі. Оған деген сезімдеріне қарамастан, Кассандра әңгімелесуді Роузды әлі де сүйетіндігіне сеніп, оған ұсыныс жасауы мүмкін деп ойлаған сәтте бұрып жібереді. Кітап екіжақты жазбамен аяқталады, Кассандра өзіне Саймонның қайта оралуға уәде еткенін және оған деген махаббатын қайталап, күнделіні мәңгілікке жабуды еске салады.
Бейімделулер
Смит 1954 жылы өзінің романын "музыкалық ноталармен" екі актілі пьесаға бейімдеді. 1963 жылы Уолт Дисней Продакшнс романды Хейли Миллспен Кассандра рөлінде түсіру жоспарларын жариялады. Дисней Смит пен таңдалған сценарист Салли Бенсон бір-бірімен келіспеген кезде, кітапқа кино құқықтарын сақтап, жобаны тастап кетті. Дисней 1990-шы жылдардың аяғында романның киноқұқығын шығарғаннан кейін, Хайди Томас экрандастыруды жазды. Марион Адлер сөздерімен, Питер Фоулидің саздылығымен және Кара Райхелдің кітабымен музыкалық бейімделуді Signature Theatre's American Musical Voices Project: Next Generation (Арлингтон, Вирджиния) тапсырды және 2013 жылы Pace New Musicals (Pace University, New York, New York) сахналық оқуларын берді.
Сыни қабылдау
2019 жылдың 5 қарашасында BBC News "Қаланы басып алуды" ең ықпалды 100 романның тізіміне енгізді.