Кіріспе

XVI ғасырдағы итальяндық кардинал Инноченцо Чиоччи дель Монте (шамамен 1532 – 1577) – XVI ғасырдың басында Папа Юлий III (шынайы аты Джованни Мария Чиоччи дель Монте)пен болған қарым-қатынасы үлкен дау тудырған танымал кардинал. Борго Сан-Доннинода (қазіргі Фидденца) жалқы әйелдің және кім екені белгісіз әкенің ұлы болып дүниеге келген ол, көшеде кардинал Джованни Мария Чиоччи дель Монте тауып алып, кардиналдың інісі Балдовиноның үйінде жұмысқа орналастырды. 1550 жылы кардинал Джованни дель Монте папа болып сайланды және Юлий III есімін қабылдады. Ол кейін Балдовиноның Инноченцоны асырап алуын ұйымдастырды және оны Кардинал Нефеу – Папаның бас дипломаттық және саяси өкілі етіп тағайындады. Ол бұл қызметтердің ешқайсысына лайық емес екенін көрсетті, ал Юлиймен жалғасқан қарым-қатынасы, тіпті оның төсегін ашық бөлісуі Шіркеу ішінде де, сыртында да үлкен сендесу тудырды. Юлийдің қайтысынан кейін ол жаңылды және назарсыз қалды. Ол зорлау және кісі өлтіруге қатысқанына қарамастан, кардиналдық қалпағын сақтап алып, бірнеше рет жер аударылғаннан кейін Римге оралуға рұқсат алды. Оның өлімі ешқандай ізі қалдырмады, ол Римдегі Дель Монте отбасының шіркеуіне жерленді.

Ерте өмір

Иннокенцо Борго Сан-Доннинода (қазіргі Фидденца) қайыршы әйелдің және кім екені белгісіз әкенің ұлы ретінде дүниеге келді. Бала кезінде ол сауатсыз болғанмен, өте жандара және сұлу болды. Өте ерте жасында үйден кетіп, Пьяченцаға жетті, онда 13 немесе 14 жасында қала губернаторы Балдовино Чиоччи дель Монтедің үйінде валеро болып жұмысқа орналасты, бұл лакей және шаруашылық жұмыстарын атқаруды біріктіретін төмен дәрежелі қызмет еді. Оның әкесі Балдовиномен бірге әскери қызметте болған сарбаз болуы мүмкін, бұл оның үйге қалай келгенін түсіндіруі мүмкін; алайда, оны Балдовиноның інісі, кардинал Джованни Мария Чиоччи дель Монте көшеден алып келген деген басқа да әңгімелер бар. Ол Джованни Марияның тез арада сүйіктісіне айналды, ол оны үй жануары – маймылға қарауға және Ареццо соборының капитулының провосты етіп тағайындады, бұл лауазым тек номиналды міндеттерді ғана білдірді, бірақ белгілі бір кіріс алу құқығымен бірге келді.

Папа Юлидің сүйіктісі

1550 жылдың ақпан айында кардинал Джованни дель Монте Юлий III ретінде папа болып сайланды және дереу баланы кардинал етті. Екі жылдан кейін, басқа кардиналдардың Иннокенциоға қарсылығы күшейгенде және оның заңды емес екендігі мен жасына байланысты лауазымын жою туралы пікірлер жиналғанда, Юлий оны Дель Монте отбасына қабылдады және оның туған жылы 1532 жыл деп жариялады, бұл факт бұрын белгісіз болған. Балаға діни қызметке дайындауға жасалған әрекеттер нәтижесіз болды: «кейбір әлеуметтік әдептер, біраз білім, мүмкін классикалық әлемнің даңқы туралы білім және Иннокенционың ресми білімі осымен аяқталды». Жаңа кардиналға көптеген маңызды және табысты лауазымдар берілді, соның ішінде Нормандиядағы Сен-Мишель-дю-Трепорт, Веронадағы С. Зенон, С. Саба, Мирамондо және Фраскатидегі Гроттаферрата аббаттықтарының басшысы лауазымдары. Ең бастысы, Юлий оны кардиналдың туысы (Cardinal Nephew) етіп тағайындады, тиімді түрде барлық папалық хат-хабарды оның басқаруына берді. Бірақ папалық хатшы қызметі Иннокенционың қабілеттерінен асып түсті, сондықтан оның сүйіктісі билікке ие болып көрінуі үшін, бірақ нақты жауапкершіліктен босатылуы үшін Юлий бұрынғыда маңызсыз болған хатшы intimus лауазымын жоғарылатты, ол Кардинал Мемлекеттік хатшысы ретінде Ватиканның ең жоғары лауазымына айналды. Иннокенцио барлық нақты міндеттерден босатылғанымен, игіліктер мен жоғары лауазымдармен марапатталуын жалғастырды, бұл оның әріптес кардиналдарының наразылығын тудырды. Протестанттық реформацияға қарсы күресу үшін шіркеудің әдеп-ғұрыптарын реформалау қажеттігін сезінген кардиналдар Иннокенционың жоғарылатуына бекер қарсылық білдірді. Еуропалық сарайларда да әртүрлі қауесет тарады: Венеция елшісі Маттео Дандоло кардинал Дель Монтетің «кішкентай алаяқ» екенін, ал папаның Иннокенционы «өз ұлы немесе немересі сияқты өз бөлмесіне және төсегіне алғанын» жазды. Онофрио Панвинио Юлийдің «әдепсіз өмір салтына және оның құштарлығына берілгенін» жазды және оны «puerorum amoribus implicitus» («балаларға деген махаббатына батып кеткен») деп сипаттадады. Римде тағы бір әжуалық қауесет тарады, ол Иннокенционың папаның маймылын күткені үшін кардинал болғаны туралы айтты. Осы кезеңде Римде тұрған француз ақыны Жоахим дю Белле 1555 жылы былай деп жазды: «Бірақ маймылды жақсы күткені үшін / кардинал болған лакейді, баланы, жануарды, / алаяқты, / баспалдақ киген Ганимедті көру – бұл кереметтер, менің сүйікті Морелім, тек Римде ғана болады». Иннокенционың болашақ қарындасы, белгілі ақын және папа сарайындағы сүйікті Ерсилия Кортезебен болған қарым-қатынасы дақылдыққа әкелді. Юлий папаның беделін түсіргендіктен, оны кардиналдық лауазымынан шеттетуді қарастырды. 1562 жылы оған Сан-Калисто шіркеуі берілді.

Қылмыстар мен қуғын-сүргін

Юлийдің қайтысынан кейін Иннокенцио 1555 жылы папаның екі конклавына қатысты. 1559 жылы Венециядан үшінші конклавқа жол тартқанда, ол Ночера-Умбрада «оның жайлы жаман сөздер айтқан» әке мен ұлын өлтірді. Осы қылмысы үшін Папа Пий IV-нің бұйрығымен тұтқындалып, Сан-Анжело бекінісіне қамалды; келесі жылы Монтекассино аббаттығына көшіріліп, жалғыздыққа қамалды. Флоренция герцогы Козимо I де Медичидің араласуынан соң Иннокенцио босатылды, бірақ 100 000 скуди айып төлеуге міндеттелді және кардиналдығынан айырылумен қорқытылды. Римнен Иннокенцио Тиволиге қуылды, бірақ 1564 жылғы конклавқа қатысу үшін қайта оралды. Ол сондай-ақ 1565-1566 жылдардағы Папа Пий V сайланған конклавқа қатысты; оның сенімсіздік тудыратын бейнесі болғандықтан, күзетшілер оны тексеріп, оның плащынан тыйым салынған ақпарат жазылған қағазды тапты; бұл жағдай үлкен қысқақтық тудырды және сол сәттен бастап конклав аяқталғанға дейін Иннокенцио мен оның жақтастары конклавтағы басқа кардиналдардан гөрі қатаң күзетілді. 1567 жылы Иннокенцио Сиенаға жақын орналасқан Бревияда екі төмен дәрежелі әйелді зорлағаны үшін айыпталды. Оған қарсы шаралар қолданылып, екі театин діни қызметкерімен бірге Римге жеткізілді. Тергеу оны өлім жазасына кесуге немесе шенін төмендетуге қарсы болды, бірақ Папа Пий V оны тағы да Монтекассиноға, содан кейін Бергамоға қуды. Сол жерден Иннокенцио жаңа пападан монастырьдан босатуды өтіну үшін достық байланыстағы кардиналдармен бірге жұмыс істеді. Босатылу мүмкіндігін арттыру және оның көзқарасы мен мінез-құлқы өзгергенін көрсету үшін, ол реформаланған дін қызметкерінің бейнесін жасауға тырысты. Папа Григорий XIII Иннокенционың бостандығын қалпына келтіріп, Римге оралуға рұқсат берді: «Бірақ оның беделі бұрынғысымен бірдей болмады, себебі ол оралғаннан кейін Иннокенцио тағы да баршасынан жек көрілді».

Өлім және жерлеу

Иннокенцо 1577 жылы 2 қарашада Римде қайтыс болды және бірнеше сағат ішінде толық құпияда, Римдегі Монториодағы Сан-Пьетро шіркеуіндегі Дель Монте отбасының қабір-мақбарасында белгісіз тақтаның астына жерленді. "Оның жерлеу рәсіміне ешкім келмеді. Оның кардинал лауазымы еске алынбады, жанының тыныштығы үшін ешқандай дұға оқылмады. Өмірде жек көрініп, назарсыз қалған ол, өлімде де ұмытылды."