Кіріспе

Конфедерациялық американдық тыңшы Нэнси Морган Харт (шамамен 1735–1830) – американдық Тәуелсіздік соғысының бүлікші қаһарманы, солтүстік-шығыс Джорджияның шет аймақтарындағы лоялистерге қарсы жасаған ерліктерімен танымал. Ол қайта-қайта тори сарбаздарын алдап, тікелей өлтірген қатал, күшті және тапқыр шекаралық әйел ретінде сипатталады. Ол туралы айтылатын әңгімелер замандас құжаттарымен толыққанды расталмаған, ал зерттеушілер үшін шындықты халық ауыз әдебиетінен толық ажырату мүмкін болмады.

Ерте өмір

Өмірінің көп бөлігі туралы нақты мәліметтер белгісіз болса да, Нэнси Энн Морган Харт 1735 жыл шамасында Солтүстік Каролинада, Ядкин өзені аңғарында туған деп есептеледі. Бірақ кейбір зерттеушілер оның Пенсильвания немесе Нью-Йорк штатында туғанын айтады. Ол сол аймақтағы Бенджамин Хартқа үйленді. Оның туыстарының арасында Миссури сенаторы Томас Харт Бентон және Кентукки сенаторы Генри Клей сияқты танымал саяси қайраткерлер болды. Харт отбасылық байланыстар арқылы Американың ерте тарихындағы басқа да көрнекті тұлғалармен тығыз байланыста болды. Ол Американ революциясының генералы Дэниел Морганның туысы болды, ол 1781 жылдың 17 қаңтарында Оңтүстік Каролинадағы Каупенс шайқасында жеңіске жеткен американдық әскерге басшылық еткен. Сол кездегі мәліметтерге сәйкес, "Нэнси тәте" деп аталған ол бойы ұзын, келбетсіз әйел болған. Шашы қызыл, беті қызылшадан із қалған. Бір ертерек жазбада Харттың "сұлулығы жоқ еді – егер ол айнаға қараса, мұны өзі де мойындаған болар еді" делінген. Ескі Харт үйінен бір шақырымдай жердегі теміржол учаскесін тегістеу кезінде жұмысшылар бір қатарға жиналып жерленген бес-алты қаңқа тапты. Кейбір қаңқалардың мойны сынған, яғни олар асылып өлтірілген болуы мүмкін. Олар кем дегенде 100 жылдан бері жерленгені анықталды. Кук 1925 жылы жарық көрген округ тарихында 1825 жылғы газет мақаласына негізделген нұсқасын жариялады. Макинтош 1940 жылы Елберт округының тарихында осындай екі оқиғаны келтірді.

Басқа оқиғалар

Луиза Х. Кендалл ханым Джон Харттың қызының немересі, Нэнси өмірінің соңғы жылдары оныңмен бірге тұрды. Кендалл 1872 жылы анасынан естіген әңгімелерді еске түсіріп хат жазды. Осы хатқа сәйкес, бір күні Нэнси астық қабын диірменге апарып бара жатқанда, торилердің бір тобы оны аттан түсіріп, астықты жерге төгіп жіберді. Харт еш қорқып, ауыр қапты көтеріп, қалған жолды диірменге жаяу басып өтті. Нэнси Харт снайпер болып, Broad өзенінен кешіп өтетін торилерді өлтірген деген әңгіме бар. Екі деректе Нэнси тори лагерлеріне ер адам кейпінде кіріп, олардың сөйлескендерін естіп, лагерь орналасуын және әскери маңызы бар басқа да нәрселерді бақылаған. Халық ауыз әңгімелерінде жергілікті индейлер оны "Вахатче" деп атаған, бұл сөз "Соғыс әйелі" деген мағынаны білдіріп, оның құрметіне өзенге ат қойған делінеді. Бірақ көптеген ғалымдар бұған күмәнді қарастырады, себебі соғысқа дейін бұл өзеннің чероки тіліндегі атауы жазылған деректер бар. Сонымен қатар, 19 ғасырдың соңындағы этнограф Джеймс Муни: "Чероки тайпасында жауынгерлік рөл атқарған әйелдер туралы бірнеше оқиға тіркелген" деп жазған.

Соғыстан кейінгі өмір

Джордж Рокингем Гилмер, 1850 жылға дейін Джорджияның екі рет губернаторы болған, Хартты жеке таныған. Ол 1855 жылы жариялаған ерте қоныстанушылар туралы естеліктерде, соғыстан кейін ол "дінге" бет бұрғанын жазды:

Оның ауданында методисттік қоғам құрылды. Ол көңіл тыныштығы іздеп, құдайға сиынатын үйге барды. Ол жақсы адамдардың сыныптық жиналыста екенін көрді, ал есік жабық, кірмеуге тыйым салынған. Ол пышағын шығарып, бекіткіштерді кесіп, ішке кірді. Ол жаман адамдардың құтқарылу жолын қалай табуға болатынын естіді; құлшынып, христиан болып, торилерге қарсы күрескендей, шайтанмен да ерлікпен күресті. 1780-ші жылдардың аяғында Харттар Грузияның Брансуик қаласына көшіп кетті. (Кейбір деректерде олар Алабама мен Оңтүстік Каролинада да біраз уақыт өткізген болуы мүмкін). Бенджамин Харт одан көп ұзамай қайтыс болды. Нэнси Харт Брод өзенінің жанындағы қонысына қайтып келді, бірақ су тасқыны олардың бұрынғы үйін шайып кеткен екен. Соңында ол ұлы Джон Харт пен оның отбасымен бірге Афинаға жақын Кларк округінің Окони өзені бойында қоныстанды. 1803 жылы Джон Харт анасы мен отбасын Кентукки штатының Хендерсон округіне алып барды, онда олар туыстарының жанына орналасты. Харт өмірінің қалған бөлігін сонда өткізді. Ол Хендерсоннан бірнеше шақырым жерде орналасқан Харт отбасының зиратына жерленді. Елберт округі, солтүстікке қарай ұйымдастырылған, оның және округ орталығы Хартвеллдің атымен аталады. Американдық Азамат соғысы кезінде (1861–1865) Грузияның ЛаГранж қаласындағы әйелдер тобы, қаланы Одақ әскерінен қорғау үшін «Нэнси Хартс» деп аталатын әйелдерден құралған әскери жасақты құрды. Жауынгерлік жастағы көптеген ер адамдар соғысқа шақырылған еді. 20-шы ғасырда жақын орналасқан Хартвелл көлі мен Хартвелл бөгеті, Харт мемлекеттік паркі және Нэнси Харт тас жолы (Джорджияның 77-жолы) осы аңыз әйелдің құрметіне салынды. 1997 жылы Харт Грузияның Ең танымал әйелдерінің қатарына енді.