Кіріспе

Американдық заңгер, журналист және саясаткер Амос Кендалл (16 тамыз 1789 – 12 қараша 1869) – американдық заңгер, журналист және саясаткер. Ол АҚШ-тың Кентукки штатының астанасы Франкфорттағы «Argus of Western America» атты ықпалды газеттің бас редакторы ретінде көзге түсті. Ол газеті, жазу дағдысы және кең саяси байланыстарын Демократиялық партияны ұлттық саяси күшке айналдыру үшін пайдаланды. Эндрю Джексонның ынталы қолдаушысы болған ол Джексон және Мартин Ван Бюрен әкімшілігі кезінде АҚШ пошта министрі болып тағайындалды және қызмет етті. Ол Джексонның «ас үй кабинеті» – әкімшілік саясатын қалыптастырған Джексонның сенімді кеңесшілері мен жоғары лауазымды қызметкерлерінің бейресми тобының ең ықпалды мүшесі болды. Жеке өміріне қайтып келген Кендалл 1843 жылы жарық көрген Джексонның алғашқы өмірбаяндарының бірін жазды. Ол Сэмюэл Морздың жаңа өнертабысы – телеграфқа көп инвестиция жасады. Ол 19 ғасырда американдық жаңалықтар медиасының өзгеруіне үлкен үлес қосып, маңызды тұлғалардың біріне айналды.

Ерте өмір

Амос Кендалл 1787 жылғы 16 тамызда Массачусетс штатының Данстебл қаласында дүниеге келген. Ол Зебедей мен Молли (Дакин) Кендаллдың алтыншы баласы еді. Кендаллдар 1640 жылы Англиядан Массачусетс шығанағының колониясына көшіп келген. Кендаллдар Данстебл қаласындағы белгілі жер иелеріне айналып, үлкен отбасы құрды. Оның отбасы мүшелері сайлаулар мен қалалық кеңестер өткізілетін тавернаға иелік етті, қалалық әкімдер болып сайланды және корреспонденция комитетінде (Америка революциялық соғысы алдында британдықтарға қарсы көңіл-күйді ұйымдастырған көлеңкелі үкімет) қызмет етті. Амос туылғаннан кейін екі жыл өткен соң Зебедей Кендалл жергілікті конгрегациялық шіркеудің дьяконы болып тағайындалды. Кендаллдар өте діндар болды және отбасылық өмір қатаң еді. Кендаллдың балалық шағы отбасылық шаруашылықта өтті, ол орташа мөлшердегі жермен және егіс алқабымен жабдықталған. Шаруашылықта негізінен қой және сүт малдары өсіріліп, отбасының жылқылары мен өгіздеріне (егіс жыртуға пайдаланылған) жайылым берілді. Сондай-ақ, олар жүгері, зығыр, шөп, картоп және қара бидай өсірді. Жердің кішкентай бөлігі темекі өсіруге арналды. Амос сондай-ақ шаруашылық жерлерінен (өте тасты және сазды) тастарды тазалауға және тас және бөлінген қоршауларды жөндеуге көмектесті. Амос әлсіз бала болды, суық тиюге бейім және қатты бас ауруларымен ауырды. Кендалл 1805 жылдың күзінде Нью-Гэмпшир штатының Нью-Ипсвич қаласындағы Нью-Ипсвич академиясына бірнеше аптаға, ал 1806 жылдың қысында Нью-Ипсвичтегі тегін мемлекеттік орта мектепке бір айға түсті. 1806 жылдың сәуір айында ол Нью-Ипсвич академиясына қайта оқуға түсіп, қол еңбегімен оқу ақысын төледі. Ол күзге дейін онда болды, содан кейін 1806 жылдың желтоқсанында Данстеблдегі тегін мемлекеттік мектепте бірнеше апта оқыды. 16 жасқа келгенде Амос білімі жеткілікті деңгейде болды, сондықтан әкесі оған 1806 жылдың жазында Массачусетс штатының Рединг қаласындағы мектепте екі айлық мұғалімдік қызметке орналастырды, ал күзде Нью-Гэмпшир штатының Данстеблдегі (қазіргі Нашуа) мемлекеттік мектепте тағы бір қызметке орналастырды. 1807 жылдың сәуір айында Амос Массачусетс штатының Гротон қаласындағы Лоуренс академиясына түсті. Денсаулығы нашар болғанына қарамастан, ол Дартмут колледжіне түсуге дайын екенін сезінді. Ол қабылдау сынағынан өтті және 1807 жылдың 10 қыркүйегінде Дартмут колледжіне қабылданды.

Жоғары оқу орны

Оның әкесі Зебедей күзгі және қысқы семестрдің 80-90 долларын төлей алмағандықтан, Амос үшін Данстеблдегі мектепте тағы бір оқытушылық қызметке орналасты. Әкесінің бақылауынан алыс болған соң, Кендалл карта ойнай бастады, биледі және кейде ішімдік ішеді. 1808 жылдың наурыз айында ол Дартмут колледжіне қабылданды. Кендалл бауырластық қоғамға, сондай-ақ Гимназион Адельфон деп аталатын шағын, жартылай құпия зерттеу және пікірсайыс клубына қосылды. Колледждің және қоғамның кітапханалары арқылы ол 4000-нан астам кітапқа қол жеткізе алды (сол кездегі стандарттар бойынша үлкен сан), олардың көпшілігі жақында жарық көрген авторлардың еңбектерінен және ол әкесінің қатаң моральдық бақылауында оқи алмаған салалар бойынша болды. Кейін Кендалл сыныптан тыс оқу мен талқылау арқылы алған білімінің, қатысқан ресми сабақтарынан гөрі тиімдірек болғанын айтты. Кендалл 1808 жылдың күзгі және қысқы семестрлерін Нью-Ипсвичте оқытумен өткізіп, 1809 жылдың наурыз айында Дартмутқа қайта оралды. Колледж кампуста ішімдік ішуге тыйым салғанда, студенттер оны тоқтату туралы петицияны таратуға себепкер деп айыптады. Ол бірнеше рет қорқытылды және шабуылға ұшырасты, тіпті кейбір студенттер ғимараттан шығар кезде оның үстіне ауыр шатыр қаптамаларын тастауға тырысты. Гимназион Адельфон мүшелерінің қолдауы болмағанда, Кендалл Дартмуттан кетіп қалар еді. Кейін ол осы оқиғадан маңызды сабақ алғанын мойындады: ешқашан өзінің моральдық көзқарастарын басқаларға таңуға болмайды. 1809 жылдың шілдесінде ол Гендель қоғамына қосылып, олардың қойылымдарына белсенді қатысты. Колледж үшін ақша табу үшін 1809 жылдың қарашасынан 1810 жылдың ақпанына дейін Ипсвичте тағы да сабақ берді. 1810 жылдың көктемінде Дартмутқа оралған Кендаллдың әлеуметтік жағдайы жақсарды. Ол қала тұрғындарының малын колледждің жертөлесіне жинап әкелген бір әзілге қатысты. Бірнеше студентке айып тағылғанда, Кендалл оларды осықандай шебер қорғады ki айыптар алынып тасталды. Кендалл, Дунстаблдің көптеген тұрғындары сияқты, Демократиялық-Республикалық партияның мүшесі болды. Бірақ Дартмут студенттерінің көпшілігі Федералист партиясына жататын. Одан 1810 жылғы Тәуелсіздік күнінің тойында сөз сөйлеуді сұрағанда, ол федералистер бұл шараны өздеріне алғанын айтып, бас тартты. Радикалды Демократиялық-Республикалықтар оны қабылдағанда, ол оларды тым "французданған" деп санап, олардың қолдауынан бас тартты (яғни, Наполеон Франциясын тым көп қолдаған және патриоттық сезімі жеткіліксіз). Өзінің ұстанымында тұруға деген қабілеті, бірақ радикализмді қабылдамауы оған үлкен құрмет әкелді. Кендалл 1810-1811 жылдардың қысқы семестрінде тағы да мектепте сабақ берді. Кендалл 1811 жылдың наурыз айында Дартмутқа оралды. Соңғы курста оқыған кезінде Кендалл Филои Евфрадиас әдеби қоғамына, Фи Бета Каппа қоғамына қосылды және сыныптастары оны курстың үздігі деп сайлады.

Заң білім беру

Мектепті бітіруге аздай қалғанда Кендалл мұғалімдік қызмет іздеп Массачусетс штатының Гротон қаласына сапарлады. Ол сол жердегі белгілі адвокат, сонымен қатар әкесінің досы Уильям М. Ричардсонмен кездесті. Ричардсон Кендаллға мұғалімдік қызметтен бас тартып, заң оқуға кеңес берді. 1811 жылдың 4 қыркүйегінде Ричардсонның заң кеңсесінде заң шәкірті болды. Ричардсонның ағымдағы шәкірті 1812 жылдың наурызына дейін қызметін тастамайтындықтан, Кендалл Гротон қаласында тұруға бекінді. Денсаулығы жақсы болған ер адамдардың бәрі жергілікті милицияға қатысуға міндетті болды, ал Кендалл әкесінің милицияда болғандығына байланысты осы міндетті қуанышпен орындады. Бірақ, милиция жиындары оны бірнеше күнге шаршатып жіберді, қанды көргенде есінен танып, физикалық ауыртпалыққа төтеп бере алмай, тіпті инемен шаншылғанда да есінен қайтты. Дәрігер оның қызметтік міндеттерін орындай алмайтынын куәландырды. Алайда, қаржысы таусылған соң, 1811–1812 жылдары қысқы уақытты үйінде заң кітаптарын оқып, әкесіне шаруа жұмыстарында көмектесе отырып өткізді.

Генри Клейдің балаларын оқыту

1813 жылдың күзінде Ричардсон Гротоннан кететінін хабарлады. Ричардсон Кендаллға өзінің практикасын жалғастыратын адвокаттың кеңсесінде шәкірттікке түсуді ұсынды, бірақ Кендалл бұл ұсыныстан бас тартты. Ол Вашингтон қаласына көшіп кетуге шешім қабылдады және 1814 жылдың 2 наурызында қалаға жетті. АҚШ Өкілдер палатасына сайланған Уильям М. Ричардсон арқылы көптеген саясаткерлермен танысқан Кендалл, Кентукки штатының сенаторы Джесси Бледсоудың балаларын оқыту үшін жалданып алды. 9 наурызда Вашингтондан аттанып, Пенсильвания штатының Питтсбург қаласына пойызбен, содан кейін Огайо өзенімен Огайо штатының Цинциннати қаласына қайықпен сапарлады. Ол Лексингтонға (Кентукки штаты) 137 шақырымды көбінесе жаяу жүріп, 12 сәуірде жетті. Дегенмен, басқа дереккөздер Бледсоудың отбасына сенатордың Кендаллды оқытушы ретінде тағайындауы туралы хабарланбағанын және оны үйге кіргізбегенін мәлімдейді. Кендалл ашуланып, Бледсоумен байланысын тоқтатуға шешім қабылдады. 27 сәуірде Кендалл Генри Клейдің, Өкілдер палатасының ықпалды спикерінің кіші жартылай інісі Джон Уоткинспен кездесті. Заң студенті Уоткинс Кендаллмен бірге жиі баратын тавернада танысып, оны Генри Клейдің әйелі Лукрециямен тез таныстырды. Жеті баласы бар және ата-анасы жиі Ашлендтегі Клейтердің үйінен тыс болатын Клейлерге отбасында тәртіпті сақтауға және балаларын оқытуға көмектесетін адам қажет болды. Клей ханым Кендаллға тұруға орын, тамақ, күйеуінің кең кітапханасын пайдалану мүмкіндігі және жылына 300 доллар (Бледсоу уәделегеннен үш есе көп) ұсынды. Ол бұл ұсынысты қуана қабылдап, 5 мамырда міндеттерін орындауға кірісті. Кендалл Клей балаларын бір жыл ғана оқытты. Он екі жасар Теодор зорлық шақырып, пышақпен бір құлдың өміріне қауіп төндірді, бұл 1833 жылы оны қамқорсыздыққа түсірген жағдайдың алғы көрінісі болды. Он бір жасар Томас қатты ашуға беріліп, Кендаллға жиі ұрысып, жамандады. (Томас ересек болғаннан кейін ауыр депрессиядан зардап шекті.) Екеуі де оқуға қызығушылық танытпады, ал Клей ханым оларды тежеуге асықпады. Бірақ Кендаллдың ықпалы бірте-бірте күш алды және мектеп жасындағы барлық Клей балалары оқулары мен мінез-құлқында жақсаруды көрсетті. Сонымен қатар, Клей ханым Кендаллға оның тәрбиесінде болмаған көптеген әлеуметтік дағдыларды үйретті: қалай сенімділікпен жүруге, бөлмеге әдемі түрде кіруге, сөйлесуге және жақсырақ билеуге үйретті. Кендалл ұялшақ және адамдармен араласуға қиналған болса да, білімділігімен, зиялылығымен, өлеңдер оқып, жазуға бейімділігімен таныстарын таң қалдыра бастады.

Заң практикасын құру

Ұзақ мерзімді мансап ретінде оқытудан аулақ болуға бел буған Кендалл Кентуккиде заңгерлік қызметпен айналысуға лицензия алуға өтініш берді. 1814 жылдың 12 қазанында ол Кентукки апелляциялық сотының алдында емтихан тапсыру үшін штаттың астанасы Франкфуртқа сапарлады. Ол майор Уильям Барриден (оның Пенсильваниядан Кентуккиге дейінгі жолдың бір бөлігін бірге жүрген) өзін судьяларға таныстыруын сұрады, бірақ Барри келмеді. Ол Франкфурт заңгері Роберт Уиклифтен өзін таныстыруын өтінді, бірақ Уиклифті таба алмады. Кендалл өзін судьяларға таныстырды және сол түні шамамен бір сағат бойы тексерілді. Таңертең оны тағы да тексерді. Кендалл көптеген қателіктер жіберді (олардың көпшілігі қарапайым сұрақтарға жауап беру кезінде), сондықтан ол заңгерлік лицензия ала алмайтынынан қорқыды. Бірақ Барри мен Уиклиф екеуі де түскі уақытта келіп, емтиханды жүргізген судьялармен жеке сөйлесті, және Кендалл сол күні лицензиясын алды. 1815 жылдың 21 наурызында ол заңдық ант берді. Кендалл 1814 жылдың 29 сәуірінде Клейлермен жұмысын тоқтатты. Лексингтонда заңгерлік практика құра алмайтынына сенген Кендалл жақын жердегі қалаға көшуді шешті. Ол Ричмонд, Николасвилл, Джорджтаун және Версаль қалаларын зерттеп, 1815 жылдың 10 мамырында Джорджтаунға қоныстанды. 3 маусымда Кендалл өкіл Рихард Ментор Джонсонның үйінде өткен Демократиялық-Республикалық партияның жиналысына қатысты. Джонсон Кендалдың жазу өнеріне қатты әсерленді және оған жергілікті Демократиялық-Республикалық «Георгтаун Минерва» газетін сатуды ұсынды. Кендалл газетті сатып алудан бас тартты, бірақ газеттің бас редакторы болуға келісті.

Неке және балалар

Амос Кендалл ерекше ұялшақ еді. Бір жағынан, ол балалық және жасөспірім шағында отбасында әлеуметтік әдептерге үйренбеген. 1811 жылы Массачусетс штатының Гротон қаласына көшіп келгенге дейін қоғамдық жиындарға белсенді қатыспады. Сол жерде ол Бостонның белгілі саудагерлер отбасының қызы, 16 жасар Элизаға ғашық болды. Ол оның махаббатын қабылдамады (үйленуге тым жас болғандықтан), сонда Кендалл оның үлкен әпкесі Мэриге көңіл білдірді. Бірақ заңгерлік тәжірибесінен айырылып, 1813 жылы Кентуккиге көшіп баруы олардың қарым-қатынасын аяқтады. Олардың төрт баласы болды: Мэри Энн (1820 жылы туған), тірі тумаған ұл, Адела (1822 жылы туған) және Уильям Зебедей (1823 жылы туған). 1823 жылдың 13 қазанында Мэри 10 күндік аурудан кейін қызбадан қайтыс болды. Ол өте ауыр сырқатқа шалдықты (мүмкін гепатит). Джонсон бизнестің жартысын әйелінің інісі Роберт Уордқа кепілге беріп, Кендаллдың 800 долларлық векселін ағасы Джеймс Джонсонға сатқанын білді. Ашулы хаттар алмасып, Джеймс Джонсон Кендаллдың қарызын өтеді, «Минерваға» иелік етті және Кендаллдың құрған жаңа газетін (Джорджтаун Патриот) редакциялауға келісті. Кендалл 1816 жылы «Джорджтаун Патриот» газетін шығара бастады. 1816 жылдың қазанында ол штаттың астанасы Франкфуртқа көшіп келді. «Аргус» газетінің бас редакторы және иегері болды. Келесі жылы Джексонның қолдаушылары Вашингтондағы «Вашингтон глобус» газетін бақылауға алды. Газет Джексон әкімшілігінің ресми органына айналды, ал Кендалл Джексонның жүрегі жақын туысы Фрэнсис Престон Блэрді газеттің бас редакторы болу үшін Вашингтонға әкелді. Кендалл Джексонның үкімет және ұлттық саясатқа қатысты көптеген идеяларын алып, оларды өте жақсы өңделген, білімді үкіметтік мәлімдемелерге және газет мақалаларына айналдырды. Бұл мақалалар «Глоб» және басқа газеттерде жарияланып, президент Джексонның зиялы тұлға ретінде беделін арттырды. Өте нашар денсаулыққа байланысты 1840 жылдың 18 мамырында Пошта бас директоры лауазымынан кетті. Джексон мен Ван Бьюреннің жауы Джон Куинси Адамс 1840 жылдың желтоқсанында күнделігіне екі адамның «он екі жыл бойы Амос Кендалдың құралы болғанын» жазды, ол олардың билігінің басқарушы ақылы болды. Кендалл 1840 жылдың жазы мен күзінде Ван Бьюреннің қайта сайлану мүмкіндігін арттыру үшін «Вашингтон Экстра Глобус» газетінде көп жазды. Бірақ «Кендалл мен Стоукс» ісінде Жоғарғы Сот Кендалл қарызды өтеуге жеке жауапты емес деп шешті, осылайша оны борышкерлер түрмесіне қамаудан сақтады. Бірақ осының өзі жеткіліксіз болды. 1838 жылы Кендалл қазіргі Ұлттық зоопарк орналасқан жердегі Джексон Хилл деп аталатын 10 бөлмелі сарайды жалға алды. 1841 жылдың қазан айында Джексон Хиллден бас тартып, отбасын Кендалл Гриндегі аяқталмаған үйге көшіруге мәжбүр болды. Олардың арасында Батыс Чероки тайпасы да болды. Кендалл Батыс Чероки тайпасының Ескі Ұлттан тәуелсіздігін дәлелдеуге көмектесті, бұл оларға өз жерлерін басқаруға және 5 миллион долларлық өтемақының бір бөлігін алуға мүмкіндік берді.

Сэмюэл Морспен байланысы

1845 жылдың наурыз айында Сэмюэл Морс пен Альфред Вейл Кендаллды өздерінің бизнес-менеджері ретінде жұмысқа алды. Екі айдан кейін Кендалл Вашингтон мен Нью-Йорк арасында телеграф желісін салу үшін «Магниттік телеграф компаниясын» құрды. Бұл ел тарихындағы алғашқы жеке меншік телеграф желісі болды. Жеті жыл ішінде Бостон Нью-Йоркпен байланысты; Нью-Йоркті Олбанимен, Огайо штаты мен Миссисипи өзені бойындағы қалалармен байланыстыратын кең желі құрылды; ал Нью-Орлеан Вашингтонмен байланысты. Патенттік комиссиялар, 1859 жылы «Магниттік телеграфты» «Америка телеграф компаниясына» сату және басқа да телеграфқа жасаған инвестициялар Кендаллды қайтадан бай адам етті. Әр түрлі күштер Галладетті балалар мектебі жеткіліксіз екеніне және диплом беретін колледж құру қажеттігіне көндірді. Бұл идеяны дамытуға бірнеше жыл кетті, Кендалл бастапқыда қарсы болды, бірақ Галладет табандылық танытты. 1864 жылдың 8 сәуірінде Конгресс Колумбия институтын Ұлттық саңырау және тілсіздер колледжіне айналдыруға рұқсат беретін заң қабылдады. Кендалл мектебі, қазір Кендалл демонстрациялық бастауыш мектебі деп аталады, колледж құрамындағы бөлім ретінде сақталды. 1865 жылы Конгресс Кендалл Гринін сатып алуға қаражат бөлді, бұл жаңа колледждің жерін дайындауға және жаңа оқу ғимараттарын салуға мүмкіндік берді. Олар 1862 жылдың 2 маусымында «Голгофа (алтыншы) баптистік шіркеуін» құрды. Кендалл шіркеудің мүшесі болмаса да, оның пасторын жоғары бағалап, ғимаратты салуға 90 000 доллар сыйлық ретінде беруге ұсынды. Қауым 115 000 доллар тұратын сәнді ғибадатхана салды. Кендалл 1865 жылдың 31 наурызында «Голгофа баптистік шіркеуінің» мүшесі ретінде қабылдады. Шіркеу 1866 жылдың маусымында есігін ашты, Кендалл қауымда аға диакон болып тағайындалған кезде. Бірақ 18 ай ішінде ғимарат өртеніп кетті. Ол тек 50 000 долларға ғана сақтандырылғандықтан, Кендалл ғимаратты қайта құру үшін тағы 15 000 доллар берді. Кендалл сондай-ақ 13 1/2 және D көшелерінің оңтүстік-батысында жер сатып алуға және шағын ғибадатхана салуға көмектесті. Ол Кендалл қайтыс болғаннан кейін тоғыз күн өткен соң, 1869 жылдың 21 қарашасында ашылды. Ол «Кендалл шағын ғибадатханасы» деп аталды. Уақыт өте келе, «Голгофа баптистік шіркеуінің» осы бөлімшесінің мүшелері жеке шіркеу құру үшін жеткілікті болды. Бөлімше 1891 жылдың қарашасында жеке қауым ретінде бөлініп, ғимарат «Кендалл баптистік шіркеуі» деп аталды.

Өлім

Кендалл 1869 жылы жаз айында асқазан-ішек ауруына шалдығып, ұйқысыздықтан әуешер болды. 2 тамызда ол Нью-Йорк қаласына туған інісін көруге сапар шекті. Бастапқыда ол қарапайым суық тигенін ойлады, бірақ 14 тамызда Вашингтонға оралғанда төсекке жатып қалды. Әйелі үйді 6-шы және М көшелеріндегі Уильям Стикнидің сарайына көшіруге дайындалып жатқанда, Кендалл күйеуінің ұлы Роберт С. Фокстың үйінде тұрды. Үш апта өткен соң, әлі де төсекке жатып, Кендалл отбасымен бірге Стикни сарайына қосылды. Кендалл тамақ іше алмады және қатты ауырып жатты. Ол бұл ауруды "сары ауру" деп атады, бірақ бұл бауыр және асқазанның қатерлі ісігі болуы мүмкін еді. Ауырсыну осыншалықты күшті болғандықтан, Кендалл өзіне қол жұмсауды ойлады және өмірінің соңына дейін төсекке жатып қалды. Амос Кендалл 1869 жылдың 12 қарашасында, жұма күні таңертең Стикни сарайындағы үйінде қайтыс болды. Ол Вашингтон қаласындағы Гленвуд зиратында жерленді. Ол Джексон және Ван Бюрен президенттігінің соңғы тірі кабинет мүшесі болды. Кендаллдың өсиетімен жер сатып алу және Кальвари баптист шіркеуі үшін филиалдық шіркеу құрылуы қарастырылды. Бұл Миссиялық шіркеу (кейін Мемориалдық шіркеу) деп аталды. Оның өсиетімен қазіргі Джордж Вашингтон университетінде стипендия да құрылды. Бұл стипендия колледжге түсу емтиханында ең жоғары ұпал жинаған Колумбия округінің студентіне берілді. Стипендия Кальвари баптист шіркеуінің өкілі университеттің басқару кеңесінде отыруын жалғастырғанша сақталды. Лексингтонда тұрғанда ол бірнеше методист шіркеулеріне барып, оларды тым шулы және әсерлі деп тапты. Кейін Кендалл Кентуккиде қоныстанғаннан кейін баптист дініне өткенін айтты, бірақ 1865 жылға дейін баптист қауымдастығына ресми түрде қосылмады. Ол Индиана штатындағы Кендаллвилл қаласының құрметіне аталған.