Тонганың ғарышқа қатысу тарихы: Tongasat компаниясының құрылуы мен дамуы

Кіріспе

Тонганың байланыс спутнигі операторы Tongasat – Тонга Корольдігінің лицензияланған агенті, ол Тонганың спутниктік тіркемелерін жасау және Халықаралық телекоммуникация одағымен келісуге жауапты, содан кейін осы тіркемелерді халықаралық спутниктік операторларға коммерциялық пайдалану үшін лицензиялайды, бұл ғарыш кеңістігінде тіркеу үшін ыңғайлы жағдай жасайды. Tongasat-тың күш-жігерінің нәтижесінде Тонга орбиталық слоттар бойынша алтыншы орынға ие болды. 2002 жылы Tongasat Esiafi 1 спутнигін ұшырды; 2015 жылға дейін оның орнындағы спутник жұмыс істеп келді.

Тарих

Tongasat компаниясының негізін қалаушы Мэтт Нильсон бұрын Advanced Business Communications Inc. атты спутниктік компанияны құрып, екі спутникті ұшыруға рұқсат алған; алайда, жоба көп ұзамай сәтсіздікке ұшырады. 1987 жылы Сан-Диегодан Тонгаға зейнеткерлікке көшіп келгеннен кейін Нильсон Tongasat-ты іске қосты. Жеке байланыстар арқылы Нильсон өзінің идеясын ханшайым Салоте Пилолеву Туитаға жеткізді, ол әкесі, король Тауфаахау Тупу IV-ке бұл туралы хабарлады. Тонганың нашар байланыс жүйелеріне қызығушылық танытқан Туафаахау Тупу 1987 жылдың қарашасында Нильсонмен ресми кездесу ұйымдастырды. Нильсон патшаны Халықаралық телекоммуникация одағынан басқа Океания елдерімен бірге орбиталық слоттарды алуға көндірді. 1988 жылдың сәуірінде Тонга үкіметі компанияны ресми түрде Friendly Islands Satellite Communications Inc. деп бекітті. Компания Нильсонның 1 миллион долларлық қарызымен басталатын болды. Tongasat әр слотты жылына 2 миллион долларға жалға алуды жоспарлаған, бұл Тонганың ұлттық бюджетін 20%-ға дейін арттыруға мүмкіндік берер еді. Tongasat бір транспондер үшін шамамен 700 мың доллар алды. 1994 жылдың қыркүйегінде Tongasat-тың нарықтық капитализациясы 45 миллион долларға бағаланды. 2018 жылдың тамызында Tongasat қытайлық кәсіпорыннан ақшаны үкімет есебіне емес, Салоте Пелолеву Туитаға аударғаны үшін сотталды. Tongasat шағымданып, бірақ Жоғарғы Сот оны қабылдамады. Нильсонның 1990 жылдың 23 наурызында ITU-дан 180 орбиталық слоттың 16-сына, соңғы қолжетімді бос слоттарға өтініш білдіруі кеңінен наразылық тудырды. Жердегі спутниктік слоттарға дерлік монополия құрған Intelsat осы слоттарды иеленуді ұмытып кеткен. Intelsat және шетелдік үкіметтер (АҚШ сияқты) бұл талапты абсурдты деп санады, ал басқалары оны ақша табу схемасы деп түсіндірді. Екеуі де бұл шешімге наразы болды, себебі ол орбиталық слоттарды бақылайтын дамыған елдер арасындағы «джентльмендік келісімді» бұзды, ал Tongasat осы слоттар үшін коммерциялық нарық құруға тырысты. Джонатон Эзордың сөзіне сәйкес, «Тонга өз талабы арқылы әлемдік телекоммуникация қауымдастығының маңызды ойыншысына айналуға мүмкіндік алған еді». Нильсон он алты емес, алты слот сұрағаннан кейін 1991 жылдың наурыз айында ITU келісім берді. Tongasat жақын арада жетінші слотты, содан кейін тағы екеуін алып, барлығы тоғыз слотқа ие болды.

Matt Nilson, the founder of Tongasat, had previously started a satellite company, Advanced Business Communications Inc, and got approval to launch two satellites; the project, however, soon failed. He launched Tongasat after moving to Tonga from San Diego originally to retire in 1987. Through personal connections, Nilson communicated his idea to Princess Salote Pilolevu Tuita, who then informed her father, King Taufa'ahau Tupou IV, of the idea. Tāufaāhau Tupou, intrigued partially because of Tonga's poor communication systems, set up a formal meeting with Nilson in November 1987. Nilson convinced the king to secure orbital slots from the International Telecommunication Union along with other Oceanic nations. In April 1988, the Tongan government authorized the company, officially established as the Friendly Islands Satellite Communications Inc While the Government would not have to fund operations, it would receive half of the profit. The company began with a loan by Nilson of $1,000,000. Tongasat planned to lease each spot for $2,000,000 a year, which could have resulted in a 20% increase in Tonga's national budget. Tongasat ended up charging around $700,000 per transponder. In September 1994, Tongasat's market capitalization was valued at $45 million. In August 2018, Tongasat was convicted of transferring money from a Chinese venture to Salote Pelolevu Tuita instead of the government. Tongasat appealed, which was rejected by the Supreme Court. Nilson's application for sixteen out of a total of 180 orbital slots on 23 March 1990 the last useful unclaimed ones from the ITU sparked widespread outrage. Intelsat, which had a near monopoly on Earth's satellite slots, had forgotten to claim the spots. Intelsat and foreign governments (such as the United States) thought the claim to be utterly ridiculous, and others concluded it was a money making scheme. Both were particularly displeased as it uprooted a "gentlemen's agreement" whereby core countries controlled the orbital slots, while Tongasat would create a commercial market for those slots. According to Jonathon Ezor, "Tonga could have become a key player in the world telecommunications community" with its claim. After Nilson asked for six slots instead of sixteen, the ITU acquiesced in March 1991. Tongasat acquired a seventh slot soon after and eventually two more for a total of nine.

Әлемдік ықпал

Тонгасат "Қыжырлаған тышқан" фильмімен салыстырылды, себебі екеуі де көзге көрінбейтін нәрселер арқылы үлкен елді ашуландырды.