Кіріспе

Ботлег бұрылысы – екі жолақты жолдың ені шегінде, алға қозғалып келе жатқан автомобильдің бағытын ең аз уақытта 180 градусқа бұруға арналған жүргізу маневрі. Бұл маневрді контрабандишінің бұрылысы, сырғанау немесе жай ғана ботлеггер деп те атайды.

Техника

Жүргізуші бұрылысты көлікті жылдам төменгі беріліске, әдетте екінші беріліске ауыстырып, рульді қарсы қатарға жылдам бұру арқылы жасайды. Дұрыс орындалса, көлік бақыланатын сырғануға түсіп, қарсы қатарға өтіп, толық айналады. Кемел бұрылыс кезінде көлік маневр соңында толығымен тоқтап, жылдамдық алып, кері бағытта жүруге дайын тұрады. Кейбір көліктерде бұл маневрді жүргізуші қалаған бағытта бұрудан бұрын, бастапқыда кері бағытта рульді сәл қозғалту арқылы орындау оңайырақ. Бұл маневр (жарыстарда «скандинавиялық флик» деп аталады) сыртқы дөңгелектерге жүктемені арттырады. Классикалық «ботлег» бұрылысын тек қолмен беріліс қорабы бар көліктерде жасауға болады, ал артқы жетектегі көліктерде орындау оңай, себебі айналатын артқы дөңгелектер бұрылысқа көмектеседі. Өйткені бұл маневр, негізінен, бақыланатын «құйрықпен сырғану» сияқты айналым болып табылады. Автомат берілісі бар көліктерді де «ботлег» бұрылысын жасау үшін өзгертуге болады. Бұл, кинофильмдердегі каскадерлік көліктерде қолданылатын ең көп таралған модификация, каскадердің бұрылыс кезінде беріліс ауыстыруға кететін күшін азайту үшін. Арғы дөңгелектеріне қол тежегіші қосылған көлік жүргізушілері қол тежегішті қолданып, дөңгелектерді тоқтатып, рульді кез келген бағытта күшті бұру арқылы бақыланатын сырғанауға түсуге болады. Бұл маневрді де «ботлег» бұрылысы деп атауға болады, бірақ оны қол тежегішімен жасалған бұрылыс деп дәлірек айтуға болады. Артқы дөңгелектердің сүйреуін бұзу үшін қол тежегішті қолдану, оны тек қуатпен жасауға тырысудан әлдеқайда оңай.

Шығу тегі

Бұрылыстың атауы оның заңсыз спирттік ішімдік тасымалдайтын контрабандистердің полициядан қашу үшін пайдаланғандығынан туындаған. Контрабандистер өз тауарларын тасымалдау үшін модификацияланған, жоғары жылдамдықты көліктерді пайдаланған және биліктен қашу үшін қауіпті жүргізу маневрлерін қолданған. Бұл маневрді ойлап тапқан адам деп Роберт Гленн "Юниор" Джонсонды айтады, ол әкесінің құпия шарап зауытынан спирттік ішімдік тасымалдап, кейін NASCAR-да өте табысты жарысшыға айналды. Басқа елдер мен тілдерде осы маневрге арнайы атаулар бар. Мысалы, Бразилияда оны "Cavalo de pau" (ағаш жылқы) немесе "Baianada" (Баия штатына деген еңкейту сөз) деп атайды.

Қатынасы

"Ай шарапшының бұрылысы" немесе J бұрылысы, автомобильді бірнеше секунд бойы тік артқа жылдамдатудан басталады, содан кейін рульді жылдам бұрып 180 градусқа сырғып бұрылу аяқталады.

Танымал мәдениетте

1979 жылы теледидар үшін түсірілген "Солтүстік автожолындағы өлім машинасы" фильмінде басты кейіпкер Джанет Клаузен (Шелли Хак) осы маневрді қорғаныс жүргізу курсында үйренеді, бұл жерде ол "қашқынның развороты" деп аталады. Ол осы маневрді қолданып, өлтірушіден қашып құтылады, нәтижесінде ол апатқа ұшырап, қаза болады деп есептеледі. "In the Shadow of Two Gunmen, Part I" атты "Батыл қадам" телесериалының 2 маусымының бірінші бөлімінің басында президенттік лимузин шұғыл түрде бұрылыс жасайды. "Кариб теңізінің қарақшылары: Өлілердің сырлары" фильмінде капитан Салазардың қуып жететінін сезген капитан Джек Спароу зұлым Венч қарақшы кемесін 180 градусқа бұру үшін зәкірді пайдаланады. Осыған ұқсас маневрлер кино мен теледидардағы көптеген көлік қууларында қолданылады, оның ішінде "Knight Rider" және осыған ұқсас шоулардың көптеген эпизодтарында.