Кіріспе

Хидеми Кон (今 日出海) – Шoва дәуірінде Жапонияда қызмет еткен әдеби сыншы және эссеші.

Ерте өмір

Хоккайдоның Хакодате қаласында туған Кон Хидеми, жазушы, саясаткер және будда дінінің қызметкері Кон Токоның кіші інісі болды. Оның әкесі Ниппон Юсен компаниясына тиесілі булы кеменің капитаны болған, ал отбасы 1911 жылдан бастап Кобеге көшіп өтті. Кон 1918 жылы Токиоға келді және Токио императорлық университетінің француз әдебиеті факультетіне қабылданды. Оның сыныптастары Хидео Кобаяси және Тацудзи Миёси болды. Осы кезеңде ол драмаға қызығушылық танытып, Цукидзи жаңа театрына барып, дәстүрлі жапон театрының көбірек заманауи түрін жасау мақсатында кабуки және сахна актерлері құрған "Кокороза" театр труппасының мүшесі ретінде сахналық қойылымдарға қатысты. Оның бір мүшесі Томоёси Мураяма болды, ал Сабуро Морой музыкамен айналысты. Бітіргеннен кейін Кон "Bungei Shuto" және "Bungakukai" сияқты бірнеше әдеби журналдарда жарты күндік жұмыс істеді, онда эсселер, Андре Жидтің аудармалары және әдеби сын мақалаларын жариялады. 1932 жылы ол Мейдзи университетінде лекция оқуға шақырылды. Бірақ 1935 жылы ол "Жарым аралдың биші қызы" ("Hanto no Maihime") фильмін, бас рөлде Чой Сын Химен, жаңа "Shinkō Kinema" студиясында режиссерлік ету үшін жұмыстан кетті. Ол фильмнің сценарийін де жазды. Кон 1937 жылдың жартысында Парижге сапар шекті және 1939 жылы Мейдзи университетіндегі бұрынғы лауазымына оралды. Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде ол Азияға бейбітшілік әкелуді үміттенген қытай жазушысы Му Шийингпен хат алмасып жүрді. 1941 жылдың қарашасында Кон Жапон императорлық армиясына шақырылды, бірақ армия оның қабілетін мойындап, оны жапондықтар басып алған Филиппиндегі баспасөз корпусына жіберді. Ол бір рет демалысқа Жапонияға оралды, бірақ 1944 жылдың желтоқсанында Филиппинге қайта жіберілді. Оның келгеніне сегіз күн өткен соң, америкалық әскерлердің десанттары басталғанда, жапондықтардың жағдайы нашарлай бастады. Кон Лусон тауларында бес ай бойы жасырынып, қашқан Жапон императорлық армиясы туралы хабарлағанда, бірнеше рет өлімнен мүжілді. Ол Филиппиннен 100-типті барлау ұшағымен Тайваньға қашып кетті, ал Тайбэйден Фукуокаға DC-3 ұшағымен ұшып бара жатып, Жапонияның капитуляциялағаны туралы хабарды естіді.

Әдеби мансап

1945-1946 жылдары Білім министрлігінің өнер бөлімінің директоры қызметін атқарган кезде Кон Жапон өнер фестивалін құрды, ол қазір мәдени шараларды, әсіресе жапон әдебиетін насихаттау мақсатымен жыл сайын өткізілетін іс-шара болып табылады. 1946 жылы Кон тағы да Манилаға оралды, бұл жолы генерал-лейтенант Масахару Хомманың сотында куәгер ретінде қатысты. 1949 жылы Кон Филиппиндегі соғыс жылдарындағы өміріне негізделген «Санчу Хоро» («Тауларда саяхаттау») атты әңгімесін жариялады, бұл оның әдеби мансабының бастауы болды. 1950 жылы «Тенно но Боши» («Императордың шляпасы») атты әңгімесі үшін Наоки сыйлығына ие болды. Конның басқа өмірбаяндық туындыларына философ Мики Киёши туралы «Мики Киёши ни Океру Нинген но Кенкю» (Мики Киёшидегі адам туралы зерттеу) және соғыстан кейінгі Жапонияның премьер-министрі Йошида Шигерудің өмірі туралы еңбек кіреді. 1966 жылы тоқпанды қабығының жыртылуынан бір көзінің көру қабілетін жоғалтты. 1968 жылдың маусым айында премьер-министр Айсаку Сато Коннан жаңа құрылған Мәдени істер агенттігінің директоры лауазымын қабылдауды сұрады. Ол осы лауазымда төрт жыл қызмет етті. 1972 жылдың қазан айынан бастап сегіз жыл бойы Жапония қорының төрағасы болды. Осы кезеңде оның жетістіктеріне Франциядағы Луврден, соның ішінде Мона Лизадан тұратын өнер туындыларының көрмесін ұйымдастыру, оған жауабында Парижде Тошодай джи қазыналарының көрмесін өткізу кірді. Кон 1974 жылы Қасиетті қазыналар орденінің Ұлы кордонымен марапатталды. 1978 жылы Жапония үкіметі оны Мәдени еңбек сіңірген тұлға деп таныды. 1980 жылы Жапония Ұлттық театрының құрметті директоры атанды. Кон 1931 жыл шамасында Канагава префектурасының Камакура қаласына көшіп келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Токиоға уақытша көшкеннен кейін, ол 1951 жылдан 1984 жылы 81 жасында қайтыс болғанға дейін Камакураға қайтып келді. Оның қабірі Камакурадағы католик зиратында орналасқан.