Чавес басқарған кезеңдегі Венесуэланың сыртқы саясаты

Кіріспе

Венесуэланың Чавес әкімшілігінің сыртқы саясаты – бұл Венесуэланың бұрынғы президенті Уго Чавес басқа мемлекеттерге қатысты жүргізген саяси шаралар жиынтығы. Чавес саясатын шамамен АҚШ-пен Венесуэла қарым-қатынастары және Венесуэланың басқа мемлекеттермен, әсіресе Латын Америкасы және басқа құрлықтардағы дамып келе жатқан елдермен қарым-қатынастары тұрғысынан қарастыруға болады. Көп жағынан алғанда, Чавес үкіметінің саясаты Венесуэланы бұрын басқарған үкіметтердің саясатынан едәуір өзгеше болды.

Латын Америкасының интеграциясы

Уго Чавес Венесуэланың сыртқы саясатын Латын Америкасының экономикалық және әлеуметтік интеграциясына қайта бағыттады, екіжақты сауда және өзара көмек туралы келісімдерді қабылдады, соның ішінде "мұнай дипломатиясы" арқылы. Чавес Венесуэланың "геосаяси аренада ойнауға күшті мұнай картасы бар екенін және біз әлемдегі ең күшті елге, АҚШ-қа қарсы қаталдықпен ойнауға дайынбыз" деді. 1997 жылғы Америка саммитінен кейін Венесуэла көптеген салаларда, әсіресе энергетикалық интеграция саласында көршілерімен тығыз жұмыс істеді және ҰАҰ-ның (OAS) Жеделмасштапты Сыбайлас Жемқорлыққа Қарсы Американдық конвенцияны қабылдауын қолдады, сондай-ақ оны бірінші болып ратификациялады (1997 ж.). 2012 жылдың 31 шілдесінде Меркосур сауда блогының толық мүшесі болды, бұл жарты шардың саудалық интеграция перспективаларына қатысуын кеңейтті. Латын Америкасының басқа елдерімен екіжақты сауда қатынастары да оның саясатында маңызды рөл атқарды, Чавес Бразилиядан қару-жарақ сатып алуды ұлғайтты, Кубамен тәжірибе алмасу сауда келісімдерін жасады және басқа да нәрселермен қатар, Венесуэла мұнайын Аргентинаның ет және сүт өнімдерімен айырбастауды бастады. 2006 жылдың желтоқсан айында Чавестің қайта сайлануы Кубаға демеу болды. Стюарт Дэвистің сөзіне сәйкес, оның сыртқы саясаты Оңтүстік-Оңтүстік ынтымақтастығын дамытуға бағытталған. Чавес Латын Америкасымен қарым-қатынасты Венесуэланың отаршылдық және неоколониализмді бастан өткерген елдерге артықшылықты шарттармен мұнай немесе қаржылық капитал ұсынуы арқылы дамытуға тырысты. Боливияның Эво Моралесі, Никарагуаның Даниэль Ортегасы және Кубаның Кастролары сияқты оның Боливарлық социалистік революциялық өзгеріске деген көзқарасын бөліскен Латын Америкасының көшбасшылары үшін Чавес PetroCaribe бағдарламасы арқылы арзан немесе тегін мұнай ұсына алатын көреген басшы болды. Чавес Кубаны оның халықаралық тарихы, соның ішінде Оңтүстік Африкадағы әскери араласулары және Венесуэлаға Варгас тасқынынан кейін көрсеткен медициналық көмегіне байланысты маңызды халықаралық серіктес деп қарастырды. ALBA аясында Венесуэла Каракас Энергетикалық келісімі негізінде мұнаймен жабдықтады.

Hugo Chávez refocused Venezuelan foreign policy on Latin American economic and social integration by enacting bilateral trade and reciprocal aid agreements, including through "oil diplomacy". Chávez stated that Venezuela has "a strong oil card to play on the geopolitical stage It is a card that we are going to play with toughness against the toughest country in the world, the United States." Venezuela worked closely with its neighbors following the 1997 Summit of the Americas in many areas—particularly energy integration—and championed the OAS decision to adopt the Inter American Convention Against Corruption, also being among the first to ratify it (in 1997). It became a full member of the Mercosur trade bloc on 31 July 2012, expanding its involvement in the hemisphere's trade integration prospects. Bilateral trade relationships with other Latin American countries have also played a major role in his policy, with Chávez increasing arms purchases from Brazil, forming oil for expertise trade arrangements with Cuba, and initiating barter arrangements that, among other things, exchange Venezuelan petroleum for cash strapped Argentina's meat and dairy products. Chavez's re election in December 2006 was seen as a boost to Cuba. According to Stuart Davis, his foreign policy sought to promote South South cooperation. Chávez sought to develop Latin American relationships through arrangements in which Venezuela could provide oil or financial capital on terms favorable to countries which had also experienced colonialism and neocolonialism. For those Latin American leaders who shared his Bolivarian socialist revolutionary vision of change, Evo Morales of Bolivia, Daniel Ortega of Nicaragua, and the Castros of Cuba, Chávez was a visionary who was able to provide cheap or free oil under the PetroCaribe program. Chávez viewed Cuba as a key international partner due to its internationalist history including its military interventions in southern Africa, and its medical internationalism including the aid it had provided to Venezuela following the Vargas landslides. In ALBA, Venezuela supplied oil on the basis of the Caracas Energy Accord.

2005 жылғы БҰҰ-ның Дүниежүзілік саммиті

Чавес жаһандық статус-квоны адамзатқа қатысты өлім қатері деп бағалап, БҰҰ-ның Мыңжылдық Даму Мақсаттарына қол жеткізу үшін жаңа тәсіл қабылдауды талап етті. Ол сондай-ақ, жаһандық жылыну мен пайдалы қазбалардың таусылуы адамзаттың әл-ауқатына қауіп төндіретінін мәлімдеді. Оның сөйлеген сөзіне қатысушылар ыстық қол соғысымен қарсы алды. Сол сапарда ол Нью-Йорктегі Бронкс ауданына да сапар шекті. 17 қыркүйекте Бронкстегі шіркеуде жасаған сөйлесуінде, Буш әкімшілігінің сыртқы саясатына қанағаттанбаса да, "Америка Құрама Штаттары халқының рухына ғашық болғанын" айтты. Кейін, 2005 жылдың қазан айында "Aló Presidente" атты апталық бағдарламасында Чавес, дүние жүзінде болған жақындағы апаттар – дауылдар, құрғақшылықтар, су тасқындары және ашаршылықтардың "дүниежүзілік жаһандық капиталистік модельге" Табиғат ананың берген жауабы екенін мәлімдеді.

ОПЕК

Президенттік қызметін бастағаннан бастап, Чавес Мұнай экспорттаушы елдер ұйымында (ОПЕК) белсенді роль атқарды, халықаралық аренада мұнай бағасын көтеруге тырысты. "Эль-Универсал" газеті хабарлағандай, Венесуэланың Араб лигасына үміткерлігін ұсынған кезде Сыртқы істер министрлігінің өкілі Венесуэланың "араб бауырларымызды соғысқа қарсы және шетелдік елдердің басқыншылығына қарсы қолдайтынын" мәлімдеді. Нәтижесінде, келісім бойынша кандидат Панама болды.

2010 жыл

Чавес жеті мемлекетке сапар жоспарлаған: Ресей, Иран, Ливия, Сирия, Украина, Португалия және Беларусь. Сапарында ол ядролық энергия, танктер сияқты әскери жабдықтарды қамтитын көптеген келісімдерге қол қоюы күтілді, сондай-ақ ауыл шаруашылығы саласындағы келісімдерге де қол қояды деп хабарланды. Ресейде ол ядролық энергияны дамыту, ресейлік танктарды сатып алу және екіұлтты банк құру туралы келісімдерге қол қоятын болды. Украина мен Беларусь екеуі де Венесуэладан мұнай импорттайды.

Антигуа және Барбуда

Антигуа мен Барбуда Венесуэламен тығыз қарым-қатынаста. 2009 жылдың маусым айынан бастап ол Америка үшін Боливарлық Альянс (АЛБА) халықаралық ынтымақтастық ұйымының және Кариб теңізінің мұнай альянсы Петрокарибтің толыққанды мүшесі атанды. 2009 жылы Антигуа мен Барбуда осы бастамаларға мүше болғандықтан Венесуэладан 50 миллион АҚШ доллары көмек алды. Америкалық миллиардер алаяқ Ален Стэнфордтың үлкен дауға қатысқаннан кейін, оның бизнес империясы құлағанда Антигуа мен Барбуда Стэнфордтың инвестицияларына зәулім тәуелді болғандықтан, Уго Чавес елге шұғыл қаржылық көмек жіберді. "Біз осы қарым-қатынастардан пайда таптық, сондықтан Антигуа мен Барбуданың және аймақтың мүддесіне сай келетін Венесуэламен, Кубамен немесе басқа да елдермен одақ құруды жалғастыра береміз", - деді Антигуа мен Барбуданың премьер-министрі Болдвин Спенсер.

Аргентина

2007 жылдың тамызында Буэнос-Айресте венесуэлалық кәсіпкер Чавес үкіметі атынан сол кездегі бірінші ханым және президенттікке үміткер Кристина Фернандес де Киршнердің сайлау науқаны үшін ақша контрабандасына тырысқан күдікпен тоқтатылды.

Чили

Уго Чавестің қайтысынан кейін, 2010 жылдың 4 мамырында Буэнос-Айресте өткен ЮНАСУР саммитінде Чилидің оңшыл президенті Себастьян Пиньера онымен бұрын жарияланбаған ауызша жеке өзара шабуыл жасамау туралы келісімге келгені белгілі болды.

Колумбия

Колумбия мен Венесуэланың шекарасы ұзын және тығыз халқы бар. Олар берік сауда серіктестері және Симон Боливардың азаттық жорығынан кейін Жаңа Гранада Корольдігінің отарлануы мен Ұлы Колумбияның құрылуына дейінгі ортақ тарихқа ие. Колумбия АҚШ-тан «Колумбия жоспары» аясында есірткіге қарсы күреске миллиондаған доллар көмек алады. Алғашқы қиындық 2004 жылдың соңында Венесуэла билігінің FARC-тың жоғары лауазымды өкілі Родриго Гранданы қамауылдағаннан кейін туды. Гранда кейіннен Колумбияға, шекаралық Кукута қаласына «Родриго Гранда ісі» деп аталған іс бойынша экстрадицияланды. Ол кезде Колумбия президенті Альваро Урибе Чавестің FARC-қа қарсы құқық қорғау шараларын іске асыруда ынтымақтастық көрсетпегенін сынады. Чавес Колумбиямен дипломатиялық және сауда байланыстарын уақытша үзіп тастады. Бұл мәселе 2005 жылдың ақпан айында екі президенттің саммитінде шешілді. Чавес сондай-ақ FARC-пен тұтқындарды босату мәселесінде де маңызды рөл атқарды. Ол FARC-тың ең жоғары дәрежелі тұтқыны Ингрид Бетанкурды босатуға тырысты, бірақ кейін келіссөздердегі прогресс болмағаны үшін колумбиялықтарды кінәлады. Бұл оқиға Чавестің Урибемен келісімге қайшы келіп, Колумбия армиясының штаб бастығы генерал Марио Монтойяға тікелей қоңырау шалып сөйлескенінен кейін болды. Келісімде тек мемлекет басшыларымен тікелей келіссөздер жүргізу көзделген. Алайда, Клара Рохас Бетанкурмен бірге ұсталған оның бас көмекшісі сияқты бірнеше тұтқындар, кеңінен жарияланған операциялар барысында босатылды. Кейіннен Анд дағдарысы Венесуэланың Эквадормен бірлесіп, Колумбияның шекараның Эквадор жағындағы FARC базаларына шабуыл жасауына әкелді. Шабуылдан кейін Колумбия армиясы рейд кезінде тәркіленген бірнеше ноутбуктерден табылған бірнеше құжаттарды жариялады, олар FARC пен Уго Чавес арасындағы байланыстардың бар екенін көрсетеді. Доминикан Республикасының президенті Леонель Фернандес қарым-қатынасты жақсарту үшін бастама көтерді. 2009 жылдың қыркүйегінде Колумбия мен АҚШ арасындағы келісім екі ел арасындағы жаңа шиеленісті тудырды. Келісім АҚШ әскерилеріне Колумбияның әуе базаларына есірткіге қарсы күреске бақылау үшін кіруге рұқсат берді, бірақ Чавес оны өз еліне қауіп ретінде қарастырып, Ресейден шамамен 2 миллиард долларлық қару-жарақ сатып алуын негіздеді. 2010 жылғы Колумбия-Венесуэла дипломатиялық дағдарысы 2010 жылдың шілдесінде келіп шығарды, ол кезде келе жатқан президент Альваро Урибе Венесуэла үкіметінің Колумбияның FARC және ELN партизандарына өз аумағында қауіпсіз пана табуға белсенді түрде рұқсат бергенін мәлімдеді. Урибе Америка мемлекеттері ұйымына (OAS) 2008 жылы Колумбияның Эквадордағы FARC лагеріне жасаған шабуылы кезінде алынған ноутбуктерден алынған деп күтілетін дәлелдерді ұсынды. Бұл шабуыл 2008 жылғы Анд дипломатиялық дағдарысын тудырды. Бұл айыптауларға жауап ретінде Венесуэла дипломатиялық қатынастарды үзіп, соғыс болуы мүмкін деген болжамдар пайда болды. Дағдарыс Хуан Мануэль Сантостың 2010 жылдың 7 тамызында Колумбияның жаңа президенті болып сайлануынан кейін шешілді, UNASUR-дың араласуы Сантос пен Венесуэла президенті Уго Чавестің кездесуін ұйымдастырды. Чавес партизандарға Колумбиядағы ішкі қақтығысты әскери жолмен шешу мүмкін емес екенін айтты, ал Сантос даулы ноутбуктерді Эквадор үкіметіне беруге келісті. Колумбия мен Венесуэла дипломатиялық қатынастарды қалпына келтіруге келісті.

Colombia and Venezuela share a long and heavily populated border. They are strong commercial partners and have a considerable shared history, reaching back to the colonization of the New Kingdom of Granada and the formation of Gran Colombia after Simón Bolívar's liberation campaign. Colombia, which receives millions of dollars for anti narcotics purposes from the United States as part of Plan Colombia, is governed by a popular rightwing administration. One of the first impasses occurred in late 2004 after the arrest by Venezuelan officials of Rodrigo Granda, a high ranking representative of the FARC. Granda was then extradited to Colombia in the border city of Cúcuta in what was known as the Rodrigo Granda affair. At the time, Colombian President Álvaro Uribe condemned what he called Chávez's lack of cooperation in implementing law enforcement actions against the FARC. Chávez responded by temporarily cutting diplomatic and trade ties with Colombia. The issue was put to rest in a summit of the two presidents in February 2005. Chavez also played an important role in mediating with FARC for the release of hostages. He had tried to get FARC's most high profile hostage Íngrid Betancourt released, only to come out blaming the Colombians for the lack of momentum in talks. This occurred after Chavez, contrary to an agreement with Uribe, called and spoke directly to the Colombian Army chief of staff General Mario Montoya. The agreement called for direct talks with just the heads of state. However, some prisoners, including Clara Rojas Betancourt's top aide who was kidnapped with her, were then released in highly publicized operations. Later, the Andean crisis led to military moves by Venezuela in conjunction with Ecuador after a raid by Colombia on a FARC bases on Ecuadorian side of the border. After the raid the Colombian army released several documents recovered from a number of laptops seized during the raid, allegedly supporting the existence of links between FARC and Hugo Chávez. Leonel Fernández, the president of the Dominican Republic, then took the initiative to mend relations. In September 2009, an agreement between Colombia and the U. S. created new tensions between the two countries. The agreement granted the US military supervised access to Colombian air bases for drug interdiction, but was interpreted by Chavez as threat to his country, and has been used as justification for the purchase of nearly 2 billion dollars in weapons from Russia. The 2010 Colombia–Venezuela diplomatic crisis saw a diplomatic stand off between Colombia and Venezuela over allegations in July 2010 by outgoing President Álvaro Uribe that the Venezuelan government was actively permitting the Colombian FARC and ELN guerillas to seek safe haven in its territory. Uribe presented evidence to the Organization of American States (OAS) allegedly drawn from laptops acquired in Colombia's 2008 raid on a FARC camp in Ecuador, a raid which had sparked the 2008 Andean diplomatic crisis. In response to the allegations Venezuela broke off diplomatic relations, and there was speculation of a possible war. The crisis was resolved after Juan Manuel Santos was inaugurated as the new President of Colombia on 7 August 2010, with the intervention of UNASUR bringing together Santos and Venezuelan President Hugo Chávez. Chávez told the guerillas that there could be no military solution to the internal Colombia conflict, and Santos agreed to turn over the disputed laptops to the Ecuadorean government. Colombia and Venezuela agreed to re establish diplomatic relations.

Бразилия

Венесуэла мен Бразилия ірі ауқымды аймақтық жобалар бойынша бірлесіп жұмыс істеп келеді. Венесуэла мен Бразилияның екеуі де қатысушы елдердің резервтерінің бір бөлігін біріктіретін және ақыр соңында Халықаралық валюта қорын (ХВҚ) алмастыруға ұмтылған Оңтүстік банкін (BancoSur) құру бастамасын көтерді. Бұл институт ХВҚ-ның қарыздарына байланысты әлеуметтік және инфрақұрылымдық бағдарламаларды қысқарту туралы талаптарынан айырылып, дамуға басымдық беретін жаңа тәсілді ұсынуды көздеді. Боливия, Эквадор, Колумбия, Парагвай және Уругвай сияқты басқа да аймақтық мемлекеттер бұл жобаға қызығушылық танытты. 2008 жылдың қараша айында Венесуэла бразилиялық құрылыс алып компаниясы Odebrecht-ке 282 миллион долларлық салық есебін ұсынды. Odebrecht компаниясы жылдық салық есебінің толығымен төленгенін және жаңа есептің қажеті жоқ екенін мәлімдеді. Венесуэланың салық органы Odebrecht компаниясына шағымдану үшін 15 күн уақыт берді.

Перу

2001 жылы Перудың жаңадан сайланған президенті Алехандро Толедо Чавес әкімшілігінің Владимиро Монтесиносты қорғап, жасырып отыр деген күдікпен екі ел арасында үлкен дипломатиялық қақтығыс туғызды. Дағдарыс Перудің ішкі істер министрі Антонио Кетен Видаль Венесуэланың құпия қызметтері мен АҚШ агенттерінің Перудың бұрынғы бас құпия қызметкері Монтесиносты тұтқындау жөніндегі бірлескен операциясын бұзғаны үшін Венесуэланың құпия қызметкерлерін айыптағанда басталды. Венесуэланың оңшыл баспасөздері Монтесиностың Венесуэла аумағында болғаны туралы айтқан, бірақ Венесуэла үкіметінің өкілі Хосе Висенте Рангель оның бар екенін және Монтесиностың Венесуэлада болғаны туралы қауесеттерді жоққа шығарды. 2001 жылғы сәуірде журналист Патрисия Полеоның мақаласында (ол үшін 2001 жылғы «Испания королінің журналистика сыйлығымен» марапатталды) Монтесиностың Венесуэлада болуы туралы куәліктер келтірілді. Венесуэланың қауіпсіздік күштері Монтесиносты сол жылдың маусым айында тұтқындап, кейін оны Перуға жемқорлық, пара алу және адам құқықтарын бұзу айыптарымен депортациялады. Монтесиносты табудағы ең көп еңбекті Венесуэланың қауіпсіздік күштері өз мойнына алды, ал Перу өз күштері мен АҚШ ФБР агенттерінің еңбегін бағалауды талап етті. Чавес Перудің Венесуэладағы қауіпсіздік операцияларын алдын ала келісімсіз жүргізді деп айыптағандықтан, Перудегі елшісін кері шақырды. Президент Толедоның кеңесшісі Густаво Горити президент Чавестің Монтесиноны тұтқындауға басқа амалы қалмағанын, себебі ФБР берген ақпарат бойынша, Венесуэланың бұрынғы әскери шенеунігі Майамидегі банктерден Монтесиноға деген күдікпен ақша алып отырғаны анықталды, деді. Чавес Толедоның президенттік инаугурациясына қатысқанда, Перу конгресінің мүшелері оны «диктатор» деп атады. 2006 жылдың қаңтар және наурыз айлары аралығында Чавес 2006 жылғы Перу президенттік сайлауының кандидаттары туралы пікір білдірді, Оланта Хумаланы (Перу үшін одақ, ұлттық солшыл) ашық қолдап, Алан Гарсияны (APRA) «ұры» және «қарақшы» деп атады, ал Лурдес Флоресті «олигархияның үміткері» деп санады. Оның қолдауы кері нәтиже берді, себебі Алан Гарсия оны Оланта Хумалаға қарсы шабуылдау үшін пайдаланды және сайлауда жеңіске жетті. Перу үкіметі Чавесті Перу ішкі істеріне араласуы үшін айыптады. Чавестің бұл сөздері Перу үкіметінің халықаралық құқықты бұза отырып, Перу ішкі істеріне араласып жатқаны туралы мәлімдеме жасауына себеп болды. Екі ел де елшілерін шақырды. Гарсия мен Чавес өзара келісімге келіп, дауды аяқтады және Перу мен Венесуэла арасындағы қарым-қатынас жаңартты. 2007 жылы қалыпты дипломатиялық қатынастар қайта орнатылды, бірақ 2009 жылғы сәуірде Перу Чавестің қарсыласы және сыбайлас жемқорлық айыбымен іздеп отырған Мануэль Росалеске саяси баспана бергеннен кейін бұзылды. Бұл өз кезегінде Венесуэланы Перуден дипломатын қайта шақыруға мәжбүр етті. Дау әлі де жалғасуда. Перу билігі Венесуэла компанияларынан Перу президенттік үміткері Оланта Хумаланың әйеліне 200 мың доллар көлемінде жасалған ақша аударымдарын тергеп отыр.

In 2001, newly elected Peruvian President Alejandro Toledo's suspicion that the Chávez administration was protecting and hiding Vladimiro Montesinos provoked a major diplomatic confrontation between the two countries. The crisis started when Peru's Interior Minister Antonio Ketin Vidal blamed Venezuelan intelligence officers of disrupting a secret joint operation by Peruvian and US agents to capture former Peruvian intelligence chief Montesinos. The right wing Venezuelan press reported the presence of Montesinos in Venezuelan territory months before the capture, although José Vicente Rangel, representing the position of the Venezuelan government, denied his presence and the rumors that suggested that Montesinos was inside Venezuela. An April 2001 article by the journalist Patricia Poleo (for which she was awarded 2001's "King of Spain Journalism Award") described firsthand accounts of Montesinos' presence in Venezuela. Venezuelan security forces captured Montesinos in June of that year and later deported him to Peru to face charges of corruption, bribery and human rights violations. Further diplomatic disputes ensued as Venezuelan security forces claimed most of the credit for finding Montesinos while Peru claimed its own forces and US FBI agents deserved credit. Chávez withdrew his envoy to Peru in response to this affair, in part because he accused Peru of having undertaken security operations in Venezuela without previous approval. Gustavo Gorriti, advisor to President Toledo, said that President Chávez had no other option but to order the arrest of Montesinos following the pressure of a lead provided by the FBI after the capture of a former Venezuelan army officer who was withdrawing money from a bank in Miami, allegedly for Montesinos. When Chávez attended Toledo's presidential inauguration, he was called a "dictator" by members of the Peruvian congress. Between January and March 2006, Chávez commented on the candidates of the 2006 Peruvian Presidential election, openly backing Ollanta Humala (Union for Peru, nationalist left) while referring to Alan García (APRA) as a "thief" and a "crook" and considering Lourdes Flores a "candidate of the oligarchy". His support in fact backfired when Alan García used it to attack Ollanta Humala; García won the election. The Peruvian government admonished Chávez for interfering in Peru's affairs. Chávez's comments led the Peruvian government to state that he was interfering in Peru's affairs in breach of international law. Both countries recalled their ambassadors. Garcia and Chávez reconciled their differences, ending the feud, and relations between Peru and Venezuela were restored. In 2007, normal diplomatic relations were restored, until April 2009 when Peru granted political asylum to Manuel Rosales, an opponent of Chávez and under charges of corruption. This in turn led Venezuela to again recall its diplomat from Peru. The dispute is ongoing. Peruvian authorities are currently investigating money transfers totaling $200.000 made from Venezuelan companies to the wife of Peruvian presidential candidate Ollanta Humala

Мексика

2005 жылғы 10 қарашада Чавес Каракстағы жақтастарына сөз сөйлеген кезде Мексика президенті Висенте Фоксқа сілтеме жасап, «мексикалықтар сияқты халықтың президенті империяның иттігіне айналып кетті» деді. Бұл оның Фокс АҚШ-тың сауда мүдделерін қолдағандығына байланысты айтқан сөзі болды, осылай ол жаңадан тоқтап қалған АТАЖ-ны (Еркін сауда аймағының Америка жобасы) ілгерілетуге тырысқан. Сонымен қатар, 2005 жылғы 13 қарашадағы «Ало Президес» апталық ток-шоуында Чавес Мексика президентінің «жараларынан қан ағып жатыр» екенін айтып, Фоксқа оған «араласпауды» ескертті, әйтпесе ол «шағылысады». Фокс бұл сөздерді естіген соң ашуын білдіріп, егер Чавес дереу кешірім сұрамаса, Мексиканың Венесуэладағы елшісін қайтарып алатынын мәлімдеді. Бірақ Чавес Мексикадағы Венесуэланың елшісі Владимир Вильегасты ғана қайтарып алды. Мексиканың Каракастағы елшісі келесі күні елге қайтарылды. Чавес Мексика президенті Висенте Фокспен АҚШ-тың сауда мүдделерін Фокс қолдайды деген мәселе бойынша дауласты. Бұл дау екі ел арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты шиеленістірді.

Эквадор

Латын Америкасындағы тағы бір солшыл көшбасшы Рафаэль Корреа да Венесуэла мен Чавеспен тығыз байланыста болды. Эквадор көшбасшысына қолдау көрсетудің ең күшті көрінісі Анд дағдарысы кезінде болды. Колумбия мен Урибе үкіметі эквадорлық территорияға басып кіргендіктен туған шиеленіс күшейген кезде, Чавес Эквадорды толық қолдады. Ол Колумбияның Венесуэламен шекарасындағы жағдайды ушықтырып, Эквадорға жасалған қысымды сейілтуге тырысты, сонымен қатар Эквадорды әр қадамда қолдады.

Парагвай

Парагвайдың жаңа солшыл президенті Фернандо Лугоның тағайындалуы, 61 жылдық үзіліссіз Колорадо партиясының билігіне соққы болды. Осы оқиғада Чавес пен Корреа елде бірге болып, тағы бір аймақтық солшыл көшбасшыны қолдады. Чавес президентті Парагвайдың импорттық мұнай тапшылығын толтыруға уәде беріп, ықпалына алуға тырысты. Президент Луго Венесуэланың Меркосурға қатысуын қолдады, бірақ Парагвай Конгресі мен Сенатындағы Колорадо партиясының күшті ықпалы осы кеңеюді тежейді. Stratfor сондай-ақ Чавестің Лугоны Бразилиядан алшақтатуға тырысқанын болжады, себебі екеуі Itaipu энергиялық серіктестігі бойынша жұмыс істеп жатқан. Олардың пікірінше, бұл Оңтүстік Американың тағы бір алып мемлекеті – Бразилияның Латын Америкасындағы ықпалын кеңейту әрекеттерін әлсіретеді. Парагвай мен Венесуэла президенттері қаржы мәселесін талқылағаннан кейін, Парагвайдың Petropar мұнай компаниясының Petróleos de Venezuela әріптесіне 250 миллион долларлық қарызын өтеу жөнінде келіссөздерді қайта бастады. 2009 жылдың қыркүйегінде Парагвай президенті Фернандо Луго АҚШ әскерлерінің бірлескен әскери оқулары мен даму жобаларын өткізу жоспарларын тоқтатты. Президент Луго Колумбиядағы АҚШ әскери базаларын кеңейтуге қарсы Венесуэла, Аргентина, Бразилия, Боливия және Эквадор сияқты елдердің күшті аймақтық наразылығын өз шешімінің себебі ретінде атады. Президент Уго Чавес АҚШ-тың "империализмін", Латын Америкасындағы әскери қызметін және экспансиясын ашық сынап келеді.

Никарагуа

Уго Чавес Никарагуа үміткері Даниэль Ортеганы және Никарагуадағы солшыл FSLN партиясын жария түрде қолдады, сондай-ақ Сандинист партиясына қатысты қала әкімдеріне арнайы бағамен мұнай ұсынды.

Панама

2004 жылы Уго Чавестің үкіметі (Кубамен бірге) Панамамен дипломатиялық қатынастарды үзіп, елшісін қайтарды, себебі Панама үкіметі Кубалық эмигрант және ЦРУ агенті Луис Посада Каррилесті экстрадициялаудан бас тартып, оның экстрадицияланған жағдайда өміріне қауіп төнетінін мәлімдеді.

АҚШ-пен қарым-қатынастар

Венесуэла мен АҚШ арасындағы тарихи түрде достық дипломатиялық қарым-қатынас 1999 жылы Венесуэлада Уго Чавестің сайлануынан кейін тұрақты түрде нашарлады. 2001 жылы Джордж Буш АҚШ президенті болғаннан кейін АҚШ пен Венесуэла арасындағы қарым-қатынас одан да шиеленісті болды. Чавес 2002 жылғы әскери төңкеріс үшін АҚШ-ты кінәлағаннан және 2003 жылғы Иракқа басып кіруден кейін екі ел арасындағы қарым-қатынас одан әрі нашарлады, бұл қарым-қатынасты ең төменгі деңгейге жеткізді. Президент Чавес өкімдік еткен кезеңде АҚШ-тың экономикалық және сыртқы саясатын қатаң сынады және АҚШ-ты жиі "Империя" деп тілге алды. Ол президент Джордж Бушты "шайтан", "маскүнем", "соғыс қылмыскері" сияқты сөздермен сипаттады, ал президент Обаманы "клоун" деп атап, "Бушпен бірдей жаман иіс таратады" деді. 2008-09 жылдары Уго Чавес АҚШ-тың Венесуэладағы елшісін қуғаннан кейін Венесуэла АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынасты бірнеше айға тоқтатқанда қарым-қатынас дипломатиялық тұрғыдан ең төменгі шегіне жетті.

Испания

Бірінші президенттік мерзімінің басында Чавес Испанияға барды, оны «Венесуэланың Еуропаға ашылатын қақпасы» деп есептеді. Испания сол кезде испандық банктер мен энергетикалық компаниялардың елдегі көптеген инвестицияларының қауіпсіздігіне алаңдады, оларды Чавес сендіруге тырысты, ал Испания үкіметі Венесуэла мен Колумбия президенті Андрес Пастрана арасында келісімге келуге ұмтылды. 2002 жылғы төңкерістен кейін (АҚШ бірінші болып мойындады). Испания ішінде «Біріккен солшылдар» партиясы Азнарды сынға алды, партия өкілі Гаспар Лламазарес «Азнардың Кармонаға телефон соққаны төңкеріске қолдау көрсетуінің белгісі» деді. Чавес үкіметі сондай-ақ 2002 жылғы Венесуэла төңкерісінен кейін құрылған үкіметке испан елшісі Мануэль Витуроның қолдау көрсеткенін айтты. Чавес Испаниямен қарым-қатынасын жаңартқысы келді және 2004 жылы алғаш рет ресми сапармен Испанияға барды. Кейін, 2007 жылы Испанияда үкімет ауысқаннан кейін, әлеуметтік демократ премьер-министр Хосе Луис Родригес Сапатеро билікке келгенде қарым-қатынас жақсарды және Венесуэлаға испандық кемелер мен әскери техниканы сату туралы екіжақты келісімдерге қол қойылды. Бірақ 2007 жылдың 10 қарашасында Чилиде өткен 17-ші Иберо-Америкалық саммитінің жабылу салтанатында Чавес бұрынғы испан премьер-министрі Хосе Мария Азнарды 2002 жылғы төңкеріс әрекетін қолдады деп айыптады, оны «фашист» және «расист» деп атады. Испанияның сол кездегі премьер-министрі Сапатеро Чавеске Азнарды «құрметтеуін» талап етті, «өйткені идеологиялық айырмашылықтарға қарамастан, ол испан халқы сайлаған демократиялық көшбасшы», деді. Осы сәтте Испания королі, Родригес Сапатероның жанында отырған, Чавеске «Неге тынбайсың?» деп айғайлады. Бұл дипломатиялық оқиға Испания мен Венесуэла үкіметі арасындағы шиеленісті күшейтті. Одан кейін Испания үкіметі шиеленісті азайтуға және қақтығысты басып тастауға тырысты, ал Чавес оқиға туралы бірнеше мәлімдеме жасап, шиеленісті арттырды. 14 қарашада ол «Испан компаниялары жауапкершілікті күшейтуі керек және мен олардың мұнда не істеп жатқанын, Венесуэладағы барлық испан компанияларын қадағалайтын боламын» деді, бұл Венесуэладағы испан бизнесіне қауіп тудырды.

Early during his first term, Chavez visited Spain, which he ostensibly regarded as "the gateway of Venezuela into Europe." Spain was at the time anxious for the safety of the many investments Spanish banks and energy companies held in the country, which Chavez sought to reassure, and the Spanish government attempted to broker some understanding between Venezuela and the Colombian president Andres Pastrana. emerged from the 2002 coup d'état (the US had been the first). Criticism of Aznar emerged within Spain, from the Izquierda Unida party, whose spokesman Gaspar Llamazares claimed that "the fact that Aznar 'picked up the phone' to Carmona demonstrates his support for the coup". The Chávez government also suggested an alleged support of the Spanish ambassador Manuel Viturro to the government that emerged from the 2002 Venezuelan coup d'état attempt. Chavez did try to relaunch his relationship with Spain, which he officially visited in 2004 for the first time. Subsequently, with the 2007 change of government in Spain, relations improved ostensibly when the social democratic Prime Minister José Luis Rodríguez Zapatero took over, and bilateral agreements were signed for the sale of Spanish ships and military equipment to Venezuela. However, on 10 November 2007, during the closing ceremony of the 17th Ibero American Summit in Chile, a serious incident occurred when Chávez accused the former Spanish Prime Minister, José María Aznar, of having supported the 2002 coup attempt, calling him a "fascist" and a "racist" among other things. Zapatero, the then Spanish Prime Minister, used his time to demand that Chávez "respect" Aznar "because, beyond ideological differences, he is a democratic leader elected by the Spanish people", being repeatedly interrupted at a closed microphone by Chávez, who asked the Spanish Prime Minister to say the same to Aznar. At that point, the King of Spain, who was seated next to Rodríguez Zapatero, shouted at Chávez "Why don't you shut up?". This diplomatic incident increased the tension between Spain and the Venezuelan government. In the days that followed, the Spanish government tried to defuse the tension and play down the clash, while Chávez was increasing tensions through repeated statements about the incident, affirming, on 14 November, that "Spanish companies are going to have to start being more accountable and that I am going to keep an eye on them to see what they are doing here, on all the Spanish companies that are in Venezuela", which was seen as a threat to Spanish business interests in Venezuela.

Ресей

Ресей-Венесуэла қарым-қатынасы Чавес билігі тұсында энергетика және әскери ынтымақтастық арқылы нығайтылды. Бұл екі елдің әскерлерінің бірлескен оқу-жаттығуларын өткізуіне және ресейлік әскери кеменің Венесуэлаға сапарына әкелді. Сонымен қатар, Венесуэла Ресейден миллиардтаған долларлық қару-жарақ сатып алды.

Russian Venezuelan relations were tightened during the reign of Chavez with energy and military cooperation. The latter led to joint exercises between the two militaries and a visit by a Russian naval ship to Venezuela. Furthermore, Venezuela also acquired billions of dollars of arms from Russia
Venezuela sought to develop mines at its largest gold deposits with help from Russia. Venezuelan Mining Minister, Rodolfo Sanz, told a Russian delegation that a memorandum of understanding would be signed with the Russian owned Rusoro to operate the Las Cristinas and Brisas mine projects with the Venezuelan government. The former, one of Latin America's largest gold projects, was under contract to Canada's Crystallex, which had waited in vain for years for an environmental license to start mining. The minister, however, said the government was taking control of the mine to start work in 2009. Further ties were in the offing when Chavez said an agreement for the Humberto Fernandez Moran Nuclear Facility would be signed upon Russian President Medvedev's visit to Venezuela accompanied by a Russian fleet of warships in mid to late November 2008. Chavez also revealed that Russian nuclear technicians were already at work in Venezuela. As a Russian flotilla, including the nuclear powered warship Peter the Great, was on its way to the Caribbean for naval exercises with Venezuela, analysts saw the move as a geopolitical response to US support for Georgia following the Russo Georgian War. In September 2009, Venezuela became one of three nations worldwide to recognize South Ossetia and Abkhazia as countries independent of Georgia. Russia is one of the other two. Russian fighter jets have also been sold to Venezuela, while Caracas bought 100,000 Kalashnikov assault rifles for its military. However, the Russian Deputy Foreign Minister, Sergei Ryabkov downplayed the relevance of such moves "It looks like everyone has been accustomed for a long time to our warships being in naval bases and our warplanes in hangars, and thinking it will be like that forever", Ryabkov stated. On 27 July 2006, Hugo Chávez and Russian president Vladimir Putin announced an agreement in Moscow which enabled the import of military equipment from Russia to Venezuela. In October 2010, Chavez visited Russia where he signed a deal to build Venezuela's first nuclear power plant.

Венесуэла Ресейдің көмегімен ең ірі алтын кен орындарында кен өндіруді жоспарлады. Венесуэланың Тау-кен министрі Родольфо Санс ресейлік делегацияға Лас-Кристинас және Брисас кен орындарын ресейлік «Русоро» компаниясымен бірлесіп, Венесуэла үкіметінің қатысуымен игеру туралы келісімге қол қойылатынын мәлімдеді. Латын Америкасының ірі алтын жобаларының бірі болып табылатын бұл кен орны бұрын Канаданың Crystallex компаниясымен келісімде болған, алайда ол жылдар бойы кен өндіруді бастау үшін экологиялық лицензия күткен болатын. Министрдің сөзіне қарағанда, үкімет 2009 жылы кен орнының басқаруын өз қолына алады.

Бұдан әрі байланыстарды дамыту жоспары бар еді. Чавес 2008 жылдың қараша айының ортасы мен соңында Ресей президенті Медведевтің Венесуэлаға, ресейлік әскери кемелер флотилиясымен бірге сапары барысында Хумберто Фернандес Моран ядролық нысаны туралы келісімге қол қойылатынын айтты. Сондай-ақ, Чавес ресейлік ядролық мамандардың Венесуэлада жұмыс істеп жатқанын хабарлады. Ресей флотилиясы, ішінде ядролық қуатпен жұмыс істейтін «Петр Ұлы» әскери кемесімен бірге, Кариб теңізінде Венесуэламен бірлескен теңіз жаттығуларын өткізу үшін жолға шықты. Сарапшылар бұл қадамды Ресей-Грузия соғысынан кейін Грузияға АҚШ-тың көрсеткен қолдауына геосаяси жауап ретінде қарады. 2009 жылдың қыркүйегінде Венесуэла Грузиядан тәуелсіздігін жариялаған Оңтүстік Осетия мен Абхазияны мойындаған әлемдегі үш елдің бірі болды. Ресей – қалған екеуінің бірі. Ресейден әскери ұшақтар да Венесуэлаға сатылды, ал Каракас әскері үшін 100 мың «Калашников» автоматтары сатып алды.

Дегенмен, Ресей Сыртқы істер министрінің орынбасары Сергей Рябков мұндай қадамдардың маңыздылығын азайтып көрсетті: «Біздің әскери кемелеріміздің әскери базаларда, ал ұшақтарымыздың ангарларда болуына бәріміз де ұзақтан бері үйреніп қалдық, және бұл осылай мәңгілікке созылатын сияқты көрінеді», - деді Рябков.

2006 жылдың 27 шілдесінде Уго Чавес пен Ресей президенті Владимир Путин Мәскеуде Ресейден Венесуэлаға әскери техника импорттауға мүмкіндік беретін келісімге қол қойды. 2010 жылдың қазан айында Чавес Ресейге сапар шегіп, Венесуэланың алғашқы атом электр стансасын салу туралы келісімге қол қойды.

Сербия

2008 жылдың 21 ақпанында Уго Чавес Венесуэланың тәуелсіз Косовоны мойындамайтынын мәлімдеп, Оңтүстік-Шығыс Еуропа елінің Сербиядан бөлінуі Балқан аймағында соғысқа алып келуі мүмкін екенін, соның салдары апатқа ұшыруы мүмкін екенін ескертті. Ол: "Бұл қабылдауға келмейді. Бұл бүкіл әлем үшін өте қауіпті үрдіс" деді. Ол ахуалды Боливияның Зулия штаты мен Санта-Крус департаментіндегі сепаратистердің жағдайымен салыстырды. Косовоны тарих пен география мойындаған Сербияның аймағы деп атады. Косовтықтардың шешімін әлемдегі елдерді әлсірету мақсатындағы империалистік жоспардың нәтижесі деп санайды. Чавес Венесуэланың Ресейдің ұстанымын қолдайтынын, Қытай Халық Республикасы және көптеген басқа елдердің де осы пікірде екенін айтты, сондай-ақ Испания үкіметінің ұстанымына ризашылығын білдірді. Косовоның тәуелсіздігін қабылдаған елдердің болуын түсіне алмайтынын жеткізді. 2008 жылдың 24 наурызында Сербия мен Ресейдің қарсылығына қарамастан, Косовоның тәуелсіздігін қолдау арқылы Вашингтонның "Ресейді әлсіретуге" тырысып жатқанын айыптады. Косовоның жаңа басшысы, премьер-министр Хашим Тачиді АҚШ-тың билікке келтірген "террорист" деп атады және бұрынғы көтерілісшінің лақап аты "Жылан" болғанын атап өтті. Чавес 1999 жылы президент болған кезде НАТО-ның Косовоға жасаған әскери араласуына қарсы болған еді.

Нидерланды

2007 жылдың тамызында Чавес Нидерланд Антиль аралдары мәселесі бойынша Нидерландпен қақтығысқа түсті. Чавес бірнеше мәлімдеме жасап, аймақты "колониализмнен босату қажет" деді және Венесуэла жағалауына жақын жердің барлық бөлігі Венесуэлаға тиесілі екенін мәлімдеді. Нидерланд Антиль аралдары Венесуэладан 64 шақырым қашықтықта орналасқандықтан, кейбір нидерланд шенеуніктері мұны Нидерландтың егемендігіне қатер деп түсіндірді. Бірнеше саяси партия Нидерланд армиясын соғысқа дайындауға шақырды, ал VVD партиясының өкілі Антиль аралдарын "Нидерландтың Фолкленд аралдары" деп атады. Басқа партиялар Чавестің сөздерін Нидерланд Антиль аралдарын басып алу ниеті жоқ популизм деп бағалады. Radio Netherlands Worldwide хабарлағандай, Чавес Нидерланд Антиль аралдары мен Арубаға емес, Авес аралына қатысты айтқан. Ол "Нидерланд Антиль аралдарына қатысты алаңдауға негіз жоқ, бірақ бұл АҚШ-тың жарнамалық науқанына сай келмейді. Бұқаралық ақпарат құралдары мұндай ақпаратты жарияламайды, тек Венесуэла шекарасын кеңейтіп, Леeward аралдарын қоса жаулап алуды көздеп отыр дегенді айтады. [ ] Гаага Арубаға немесе Нидерланд Антиль аралдарына ешқандай талап жоқ екенін және президент Чавес ешқандай сөйлеуінде мұндай талап қоймағанын біледі".

Ұлыбритания

2006 жылдың 8 ақпанында британ премьер-министрі Тони Блэр британдық парламенттің Палатасында Колин Бургонның Венесуэлаға қатысты Ұлыбритания саясаты туралы сұрағына жауап берді. Блэр: «Венесуэла үкіметі үшін халықаралық қауымдастықтың құрметті мүшесі болуды қаласа, халықаралық қауымдастықтың ережелерін сақтауы өте маңызды екенін түсінуі керек». Блэр сондай-ақ: «Венесуэла президентіне ең жоғары құрметпен айтқым келеді, ол Кубамен одақ құрған кезде Кубаның толыққанды демократиялық мемлекет ретінде жұмыс істеуін қалаған болар едім». Президент Чавес келесі күні Блэр мырзаның Ұлыбритания Иракқа басып кірген кезде халықаралық ережелерді бұзғанын және оны «империализмнің құлы» және «Гитлердің (Джордж Буштың) басты одақтасы» деп атағанын мәлімдеді. Журналисттер президент Чавеске неге премьер-министрмен кездеспегенін сұрағанда, Чавес бұл «өте әдемі сұрақ» екенін айтты; «Бұл жеке сапар болды. Егер біреу бұл нені білмейтін болса, олар оны хаттамалық нұсқаулықтан қарауы керек». 2006 жылдың қарашасында Ливингстонның Венесуэлаға барып, Лондонның мұқтаж халқына арзан мұнай жеткізу туралы келісімге қол қою сапары Венесуэла президенттік сайлауына байланысты тоқтатылды. 2007 жылдың ақпан айында Чавес пен Ливингстон арасында Лондонның әлсіз азаматтарына арзан мұнай жеткізу туралы келісімге қол қойылды. Қарсылығында, Үлкен Лондон Әкімдігі Венесуэлаға қайта өңдеу, қалдықтарды басқару, көлік және көміртегі шығарындыларын азайту мәселелері бойынша кеңес береді. Бұл келісім Лондон Ассамблеясының консерваторларынан сыни пікірлерге ұшырады. Бағалар 20 пайызға төмендетілді; одан кейін табысы аз лондондықтар автобуспен жарты бағаға саяхаттай бастады. Ливингстон: «Бұл адамдар үшін өмірді арзандатып, Лондонның барлық мүмкіндіктерін пайдалануды жеңілдетеді. Келісім сондай-ақ Венесуэла халқына қалалық басқару саласындағы тәжірибемен көмектеседі, онда Лондон әлемдік көшбасшы болып табылады» деп түсіндірді.

Қытай

Уго Чавес билікке келген кезде Қытаймен сауда 200 миллион доллардан аспаған еді, бірақ содан бері ол шамамен 10 миллиард долларға дейін өсті. Қытай билігінің өкілдері Венесуэланың қазір Латын Америкасындағы қытай инвестицияларының ең ірі қабылдаушысы болғанын мәлімдеді. Венесуэла Қытаймен мәдени және ғылыми алмасу бағдарламасын іске қосты. 2008 жылы Венесуэла мен Қытай Халық Республикасы үкіметтері Venesat 1 деп аталған алғашқы бірлескен ғарыш спутнигін ұшырды. Венесуэла басшысы Уго Чавес бұл спутниктің Латын Америкасы мен Кариб аймақтарын біріктіру құралы болатынын айтып, «Бұл спутник біз үшін емес, Латын Америкасы мен Кариб аймақтарының халқы үшін. Бұл тәуелсіздікке қарай жасалған тағы бір қадам», – деді. Ол сондай-ақ, жоба «технологиялық білімсіздіктің» шеңберін бұзатынын қосты. 2008 жылдың қыркүйегінде Чавес Қытайға сапар шегіп, өзін «маоист» деп жариялады және әлемдік саясатта АҚШ үстемдігіне қарсы тұру үшін Қытай қолдайды деп мәлімдеді. Ол Қытайға бірлесіп мұнай танкерлерін салуға және Венесуэлаға ауыр шикі мұнайды өңдеу үшін мұнай өңдеу зауытын салуға көмектесуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол Қытайдың 2008 жылдың 1 қарашасында Венесуэла үшін телекоммуникациялық спутнигін (Venesat 1) ұшыру жоспарын жоғары бағалады. Ол екі эскадрилья (24) қытай жасаған Karakorum 8 оқу-жаттығу ұшақтары мен жер радарларын сатып алып, әскери-техникалық байланыстарды орнатты, бұл Латын Америкасына Қытайдың үлкен қатысуын білдірді. 2009 жылы Қытай Венесуэламен серіктестікке келісіп, Венесуэлада теміржол компаниясын құрды, оның 40 пайызын Қытай теміржол инженерлік корпорациясы (CREC) басқарады, ал қалғанын Венесуэла басқарады. Венесуэла бұл кәсіпорынның рөлін елдің мұнай өндіретін аймақтары мен ауылшаруашылық жерлерін байланыстыратын жоба ретінде сипаттады. 2008 жылдың қыркүйегінде Венесуэла Қытаймен энергетикалық ынтымақтастық туралы келісімдерге қол қойды. 2009 жылдың ақпанында Венесуэла мен Қытай бірлескен инвестициялық қорын 12 миллиард долларға дейін екі есеге ұлғайтуға келісті және мұнай экспортын ұлғайтуды қамтитын ынтымақтастық туралы келісімдерге қол қойды, Венесуэла Қытайдың төртінші ірі мұнай жеткізушісі болып табылады. Қытайда Ориноко бассейнінен алынған венесуэлалық ауыр шикі мұнайды өңдеу үшін мұнай өңдеу зауытын салу жоспарлануда. «Бұл стратегиялық одақтың бір бөлігі», – деді Венесуэла президенті Уго Чавес, Қытай вице-президенті Си Цзиньпинмен кездесуден кейін ол «біздің ынтымақтастығымыз өте пайдалы» деді. 2009 жылдың қыркүйегінде Венесуэла PDVSA компаниясымен бірлесіп мұнайды бұрғылау бойынша Қытаймен 16 миллиард долларлық келісім жасағанын хабарлады, бұл тәулігіне 450 мың баррель қосымша ауыр шикі мұнай өндіруге мүмкіндік береді. Уго Чавес «Сонымен қатар, елге технология ағыны келеді, Қытай бұрғылау платформаларын, мұнай платформаларын, теміржолдар мен үйлер салады», – деді.

Мұнай экспорты Қытайға едәуір ұлғаяды деп күтілуде. 2008 жылдың қыркүйегінде Венесуэла Қытаймен бірқатар энергетикалық ынтымақтастық келісімдеріне қол қойды, Венесуэла президенті мұнай экспорты 2012 жылға қарай тәулігіне бір миллион баррельге дейін үш есеге артуы мүмкін екенін мәлімдеді.

Иран

Президент Чавес Иран үкіметімен, әсіресе энергия өндіру, экономикалық және өнеркәсіптік ынтымақтастық саласында берік байланыс орнатты. Ол Иранға бірнеше рет сапар шекті, алғаш рет 2001 жылы, онда ол "21-ші ғасырдағы бейбітшілік, әділдік, тұрақтылық және прогреске жол дайындау" үшін келгенін мәлімдеді. 2006 жылдың мамырында Чавес Махмуд Ахмадинежад жариялаған Ирандағы ядролық энергия өндірісіне қолдау білдірді және олардың атом қаруын жасау жоспарлары жоқ екенін айтты. Оның Иранмен қарым-қатынасы және ядролық бағдарламасын қолдауы АҚШ әкімшілігінде алаңдаушылық тудырды. Чавес Иранға екі күндік сапар жасады, осы уақытта Иранның ядролық бағдарламасы халықаралық сынға ұшырады. Чавестің туған күнінде (28 шілде) Иран президенті Махмуд Ахмадинежад Чавесқа "Тегеранның халықаралық қауымдастықпен ядролық даулы мәселесінде қолдауы үшін" Иранның ең жоғары наградасын табыс етті. Чавес Венесуэланың "қай уақытта болсын, кез келген жағдайда Иранның қасында тұратынын" уәделеді. Ахмадинежад Чавесті жақын рухты адам деп атады: "Чавестің кездесуінен кейін мен бауырласымды және жауынгерлік жолдасымды таптым". Чавес "Иран президентінің 'дәуірлік білімі мен күшіне' риза екенін" айтып, "Біз сіздермен және Иранмен мәңгілікке біргеміз. Біз біріккенде ғана АҚШ империализмін жеңе аламыз, ал егер біз бөлініп кетсек, олар бізді ығыстырып тастайды" деді. Рейтер агенттігінің хабарлауынша, Чавес Тегеран университетінде жиналған халыққа: "Егер АҚШ империясы өзінің үстемдігін бекіте алса, онда адамзаттың болашағы болмайды. Сондықтан біз адамзатты құтқарып, АҚШ империясын тоқтатуымыз керек" деді. Хабарламада сондай-ақ Чавестің Израильді қатты сынағаны және 2006 жылғы Ливан соғысын "фашистік және террористік" деп атағаны жазылған. Ахмадинежад Чавеске "Иран Ислам Республикасының жоғары медалін" табыс етіп, "Мырза Чавес – менің бауырым, ол Иран халқының және әлемдегі бостандық іздеген адамдардың досы. Ол үнемі үстем жүйеге қарсы күреседі. Ол – Құдайдың құлы және халыққа қызметші" деді. Венесуэла мен Ресей ядролық ынтымақтастық бойынша жұмыс істеп жатқанда, Иранның ғылым, зерттеу және технология министрі Мохаммад Мехди Захеди 2006 жылы екі ел арасында қол қойылған келісімдерді іске асыруды бақылау үшін жоғары лауазымды шенеуніктермен келіссөздер жүргізу үшін Каракасқа делегация басқарды. Сонымен қатар, Иран мен Венесуэла арасындағы келісімдерді іске асыру үшін екі техникалық және білім беру комитеті құрылды. Ирандық делегация Венесуэланың сейсмологиялық зерттеулер қорына, Каракас орталық университетіне, Симон Боливар университетіне және Венесуэланың ғылыми зерттеулер институтына барды. 2008 жылдың соңына қарай Иранның Венесуэлаға жасаған көмегі дивидендтерді төледі, олардың ішінде ирандық оқ-дәрі зауыты, автомобиль құрастыру зауыты, цемент зауыты және тікелей әуе қатынасы, Иран Эйрдің көмегімен Тегеран, Дамаск және Каракас арасындағы рейстер де бар. Саяси-әскери саладан тыс, екі ел қазіргі Боливар университетінде жаңа университет бағдарламасын іске қосу бойынша академиялық ынтымақтастыққа уәде берді, бұл бағдарлама социалистік принциптерді оқытуға және "21-ші ғасыр социализмі" тақырыбын талқылауға бағытталған. Венесуэла үкіметі Иранмен жақында қол қойылған келісімдерге сәйкес Цивилизациялар университетін құру жоспарланғанын мәлімдеді. 2010 жылы Иранға жасаған сапарында Чавес пен Ахмадинежад "жаңа әлемдік тәртіпті орнатуға" ұмтылғандарын айтты.

President Chávez developed strong ties with the government of Iran, in particular in the area of energy production, economic, and industrial cooperation. He visited Iran on several occasions, the first time in 2001, when he declared that he came to Iran to "prepare the road for peace, justice, stability and progress for the 21st century". In May 2006, Chávez expressed his favorable view of the production of nuclear energy in Iran announced by Mahmoud Ahmadinejad and denied that they had plans to develop atomic weapons. His relationship with Iran and his support of their nuclear program created concern for the US administration. Chavez paid a two day visit to Iran, as Iran faced international criticism for its nuclear programme. On Chávez's birthday (28 July), Iranian President Mahmoud Ahmadinejad presented Chavez with Iran's highest honour for "supporting Tehran in its nuclear standoff with the international community." Chávez pledged that Venezuela would "stay by Iran at any time and under any condition." Ahmedinejad called Chávez a kindred spirit. "I feel I have met a brother and trench mate after meeting Chavez." Chávez said he "admired the Iranian president for 'his wisdom and strength'", saying, "We are with you and with Iran forever. As long as we remain united we will be able to defeat (U. S.) imperialism, but if we are divided they will push us aside." Reuters reported that Chávez told the crowd at Tehran University, "If the US empire succeeds in consolidating its dominance, then the humankind has no future. Therefore, we have to save the humankind and put an end to the US empire". The reports adds that Chávez strongly criticised Israel and labeled the 2006 Lebanon war offensive as "fascist and terrorist." Decorating Chávez with the "Higher Medal of the Islamic Republic of Iran", Ahmadinejad said, "Mr. Chávez is my brother, he is a friend of the Iranian nation and the people seeking freedom around the world. He works perpetually against the dominant system. He is a worker of God and servant of the people." At a time when Venezuela and Russia were working on nuclear cooperation, the Iranian Minister of Science, Research and Technology Mohammad Mehdi Zahedi, headed a delegation to Caracas to hold talks with high ranking officials in order to follow up on implementation of agreements which had been inked between the two countries in 2006. Additionally, two technical and educational committees for implementing Iran Venezuela agreements were also set up. The Iranian delegation visited the Venezuelan Foundation for Seismological Research, Caracas Central University, Simón Bolívar University, and the Venezuelan Institute for Scientific Research. As of the end of 2008, Iran's beneficence to Venezuela had paid dividends in the form of an Iranian ammunition factory, a car assembly plant, a cement factory and even direct air service between Tehran, Damascus and Caracas courtesy of Iran Air, amongst others. Beyond the political military sphere the two countries also pledged to work together academically in the commissioning of a new university programme at the existing, tuition free Bolivarian University, with a focus on teaching socialist principles and to promote discussion of "21st century socialism." The government of Venezuela said this followed with plans to establish the University of Civilizations under accords recently signed with Iran. During a visit to Iran in 2010, Chavez and Ahmadenijad said they sought to "establish a new world order."

Израиль

Венесуэла мен Израиль арасындағы қарым-қатынас дәстүрлі түрде мықты болды. Бірақ Израильді қатаң сынаған Уго Чавестің президенттігі кезінде қарым-қатынастар нашарлады. 2006 жылдың 3 тамызында Чавес Венесуэланың Израильдегі уақытша сенімді өкілін Тель-Авивтен Венесуэлаға қайтаруға бұйырды, бұл 2006 жылғы Израиль-Ливан қақтығысына наразылық болды. Израиль жауап ретінде Венесуэладағы Израиль елшісін елге шақырып алды. Чавес Израильді Гитлермен салыстырып, олардың әрекеттерін «жаңа Холокост» деп сипаттап, АҚШ-ты осыған қатысқандары үшін кінәлады. Дубайдағы «Аль-Жазира» ақпарат агенттігіне берген сұхбатында Чавес Израильдің палестиналықтарға қатысты екі даулы мәлімдеме жасады: «Олар яһудилерге қарсы Гитлер жасағандай іс істеп жатыр». Екі күннен кейін, жексенбі күнгі «Ало Президенте» бағдарламасында ол Израильдің «ақылдан адасып, Палестина және Ливан халқына олар сынға алған нәрсені, және әділ айтқанда, Холокостты таңып жатыр. Бірақ бұл жаңа Холокост» деді, бұл АҚШ-тың көмегімен болды, ол террористік ел деп сипатталды. Ол сондай-ақ АҚШ-тың «БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне Израильдің палестиналық және ливандық халыққа қарсы жасап жатқан геноцидін тоқтату туралы шешім қабылдауға рұқсат бермейтінін» айтты. 2008-2009 жылғы Израиль-Газа қақтығысынан кейін Венесуэла Израиль мемлекетімен барлық дипломатиялық байланысты үзіп, оның әрекеттерін айыптады. 2009 жылдың 27 сәуірінде Венесуэланың сыртқы істер министрі Николас Мадуро Палестина Ұлттық Әкімдігінің сыртқы істер министрі Рияд әл-Маликимен Каракаста кездесті, осы кезде екі ел арасында ресми дипломатиялық қарым-қатынас орнатылды. 2010 жылдың маусымында Сирия президенті Башар Асадтың Венесуэлаға сапары барысында Чавес Израильді «АҚШ-тың қылмыстық құралы» деп айыптады және «бір күні геноцидтік Израиль мемлекеті өз орнына қойылатын болады» деді.

Тайвань

Венесуэламен 1974 жылдан бері дипломатиялық қарым-қатынасы жоқ Тайваньмен қарым-қатынас, Уго Чавестің үкіметі мен Қытай Халық Республикасы арасындағы ынтымақтастықтың күшеюіне байланысты шиеленісті күйге жетті, бұл Тайваньдық бизнес пен азаматтарға әсер етті. 2007 жылы Венесуэла үкіметі Каракастағы Тайвань сауда өкілдігінің бес қызметкеріне визаларын ұзартудан бас тартты.

Вьетнам

Вьетнам мен Венесуэла 1989 жылы дипломатиялық қатынастар орнатты. 2006 жылдан бері Вьетнамның Каракаста, ал Венесуэланың Ханойда елшіліктері бар. 2007 жылы екіжақты сауда көлемі 11,7 миллион долларды құраса да, қарым-қатынастарда "үлкен әлеует" бар екені көрінеді. Соңғы он жылда екі ел саясат, экономика, мәдениет және қоғам, әсіресе мұнай және газ саласында жаңа дамуларға куә болды. Венесуэла президенті Уго Чавес 2006 жылы Вьетнамға сапар жасады, содан бері оның үкіметі екі елдің қарым-қатынасын жақсартты, оның ішінде 2007 жылы Коммунистік партияның Бас хатшысы Нонг Дюк Мангты қабылдады. Petróleos de Venezuela және Petrovietnam 2006 жылғы сапардан кейін бірнеше бірлескен жобалар туралы хабарлады, соның ішінде PetroVietnam-ға Ориноко бассейнінде жеңілдік берілді және венесуэлалық мұнайды Вьетнамға тасымалдау туралы келісімге қол қойылды, онда екі ел Вьетнамда жоқ мұнай өңдеу зауытын бірлесіп салуды жоспарлады. 2006 жылғы сапарында Чавес Вьетнам соғысы кезінде АҚШ-тың "империалистік қылмыстарын" айыптап, Вьетнамның революциялық тарихын жоғары бағалады. 2008 жылғы сапарда Триет соған ұқсас пікір білдірді, Вьетнам соғысы кезінде американдық әскерді тұтқындаған венесуэлалықтардың тобын мақтап, вьетнамдық революционердің өлім жазасын болдырмауға жасаған сәтсіз әрекетін бағалады. Вьетнам президенті Нгуен Мин Трит 2008 жылдың 18 қарашасында Чавестің шақыруымен екі күндік ресми сапармен Каракасқа келді. Трит Вьетнам мен Венесуэланың достығын жоғары бағалап, мұнай және газ келісімдерін, соның ішінде бірлескен даму қорын бекітуге баса назар аударды. Ол: "Біз (вьетнамдықтар) олардың (венесуэлалықтардың) бізге осы күнге дейін көрсеткен қолдауы мен ынтымағы үшін алғыс айтамыз", - деді. 2008 жылдың наурыз айында Вьетнам мен Венесуэла арасында туризм саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. Президент Нгуен Мин Трит PDVSA вице-президенті Асдрубаль Чавесті қабылдап, мұнай және газ саласындағы ынтымақтастықтың олардың көп қырлы ынтымақтастығының жарқын мысалы болатынын мәлімдеді.

Vietnam and Venezuela set up diplomatic ties in 1989. Since 2006 Vietnam has had an embassy in Caracas and Venezuela an embassy in Hanoi. Though bilateral trade was $11.7 million in 2007 relations show "great potential". Over the past ten years, the two countries have witnessed new developments in various fields, including politics, economics, culture and society, particularly in the oil and gas industry. Venezuelan President Hugo Chávez visited Vietnam in 2006 and since then his government stepped up bilateral relations with the country, which also included receiving the Communist Party General Secretary, Nông Đức Mạnh in 2007. Petróleos de Venezuela and Petrovietnam also announced a number of joint projects following the 2006 visit, including PetroVietnam being given a concession in the Orinoco basin and an agreement to transport Venezuelan oil to Vietnam, where the two would together build an oil refinery that Vietnam lacks. On the 2006 visit Chavez praised Vietnam's revolutionary history as he attacked the United States for its "imperialist crimes" during the Vietnam War. On the 2008 visit Triet returned similar comments as he lauded a group of Venezuelans who captured a US soldier during the Vietnam War in an unsuccessful bid to prevent the execution of a Vietnamese revolutionary. Vietnamese President Nguyễn Minh Triết arrived in Caracas on 18 November 2008 for a two day official visit on an invitation from Chávez. Triết hailed Vietnam's friendship with Venezuela as he sought to focus on tying up oil and gas deals, including a joint development fund. He said that "We (Vietnamese) are grateful for the support and solidarity that they (Venezuelans) have offered us until now." Triết said. In March 2008 an agreement was signed to cooperate in tourism between Vietnam and Venezuela. President Nguyễn Minh Triết received the PDVSA's Vice President Asdrubal Chavez and stated that oil and gas cooperation would become a typical example of their multi faceted cooperation.

Ливия

Президент Чавестің Ливияға алғашқы сапары 1999 жылы Муамар Каддафидің жеке шақыруымен 2001 жылы болды. Бұл қысқа сапар барысында олар халықаралық жағдай, мұнай бағасының төмендеуі және ОПЕК-тің өндіріс деңгейі туралы әңгімелесті. Оппозициялық партия MAS-тың жетекшісі Фелипе Мухика Чавесті Ливияға жасаған сапары туралы есеп бермегендігі үшін, оны Еуропа мен Африкаға жасаған сапарының артында жасырды деп айыптады. 2004 жылы Муаммар әл-Қаддафи Триполи қаласында Чавеске "Аль-Қаддафи халықаралық адам құқықтары сыйлығын" табыс етті және Чавес оны "дос және бауыр" деп атап, "олардың бірдей әлеуметтік көзқарастарды бөліскенін" айтты. 2006 жылы Чавестің үшінші сапары кезінде екі лидер экономикалық және мәдени ынтымақтастық туралы жалпы келісімге қол қойды, сондай-ақ Чавес "американдық гегемонияға" қарсы бірлескен одақ құруға шақырды. Ливия сол кезде АҚШ-пен қарым-қатынасты жақсартуға тырысып жатқан болатын (Локербидегі жарылыс үшін өтемақы ұсыну арқылы және т.б.), ал Чавес өзін Оңтүстік Америкадағы Буш әкімшілігінің басты қарсыласы ретінде көрсетіп жатты. 2011 жылғы Ливия азаматтық соғысынан кейін Чавес Каддафиді ашық қолдады және оған оппозициямен келіссөздер жүргізуге көмектесуді ұсынды. Каддафидің қазасынан кейін Чавес мәлімдеме жасап: "Біз Каддафиді өмір бойына ұлы күрескер, революционер және шейіт ретінде еске аламыз. Оны өлтірді. Бұл тағы бір зұлмат" деді.

Мадагаскар

Венесуэла мен Мадагаскар 2008 жылғы 17 қарашада Венесуэланың Африка істері жөніндегі вице-министрі Рейнальдо Боливар мен Мадагаскардың Венесуэладағы елшісі Зина Адриариаривело Разифи басқарған салтанатты шарада дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Екі шенеунік бұл қадамды заңды күшке енгізу үшін Каракастағы бірлескен коммюникеге қол қойды. Боливардың сөзіне қарағанда, 1998 жылға дейін Венесуэла үкіметі Африка елдерімен байланыс орнатуға ұмтылмаған, бірақ 2005 жылдың мамыр айынан бастап Венесуэла Африка құрлығымен саяси және дипломатиялық қатынастарды күшейтуге кірісті. Осының нәтижесінде Венесуэла Африкадағы жеті елшілікке қосымша тағы он бір елшілік ашты. Разафи Венесуэланың басқа да жаңа әріптестерімен ортақ мәселелерге тоқталды, атап айтқанда, екеуі де отаршылдықтан зардап шекті, географиялық және тарихи ерекшеліктері ұқсас, сондай-ақ пайдалы қазбалар мен ауыл шаруашылығы ресурстарына ие.

Қазақстан

2008 жылы Венесуэла мен Зимбабве энергетика, ауыл шаруашылығы, экономика, әлеуметтік және мәдени салалардағы байланысты нығайту мақсатында ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Венесуэланың Африка жөніндегі сыртқы істер министрінің орынбасары Рейналдо Боливар: "Бұл келісімдер екі ел арасындағы қарым-қатынасты күшейтеді, оңтүстік-оңтүстік ынтымақтастығын дамытады және бірлесіп өсуге, алға жылжуға мүмкіндік береді. Зимбабве – өте бай табиғи ресурстарға және минералдарға ие ел" деді. Зимбабве тарапынан, Зимбабведің Бразилиядағы елшісі Томас Бевума: "Венесуэла Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы арқылы біздің елімізге зор көмек көрсетуде" деп мәлімдеді.

Шекаралық даулар

Венесуэла Колумбия және Гайанамен ұзақ жылдардан бері шекаралық даулар бар, бірақ оларды бейбіт жолмен шешуге тырысты. Венесуэла мен Колумбия екіжақты комиссиялар құрды, олар Венесуэла шығанағындағы теңіз шекарасын анықтауды қоса алғанда, күзделіп жатқан бірқатар мәселелерді шешуге бағытталған. Гайанамен қарым-қатынас Венесуэланың Гайана территориясының шамамен үштен екі бөлігіне талап етуімен қиындатылады. 1987 жылдан бері екі ел Біріккен Ұлттар Ұйымының «жақсы ниет» қызметі арқылы шекара мәселелері бойынша келіссөздер жүргізіп келеді. Ең маңызды дау – Венесуэланың Эссекибо өзенінің батысындағы Гайананың барлық территориясына талап етуі; Венесуэла шығанағындағы Колумбиямен теңіз шекарасы туралы дау одан аз маңызды. Чавес үкіметі Венесуэланың ескі талаптарын мойындамау арқылы жағдайды қалыпқа келтіруге ұмтылды, бірақ Колумбия үкіметі АҚШ әскерилеріне даулы аумақта, қазіргі Венесуэла шекарасына жақын жерде база салуға рұқсат беруді қарастырып жатқанын жариялағаннан кейін бұл процесті қайта қарауға мәлімдеді.

Халықаралық қылмыстық сот

2009 жылдың наурыз айында Чавес Халықаралық қылмыстық сотты Судан президенті Омар әл-Баширді соғыс қылмыстары және адамзатқа қарсы қылмыстар бойынша тұтқындауға ордер бергені үшін сынады. Чавес соттың "қызметтегі президентке қарсы шешім қабылдауға құқығы жоқ, бірақ ол Африка елі болғандықтан, үшінші әлем елі болғандықтан мұндай қадамға барады" деді. Ол Халықаралық қылмыстық соттың неге Джордж Буш немесе Израиль президентін тұтқындауға бұйрық бермегенін сұрады.