Австралия Республикасы: Тікелей сайлау моделінің талқылануы
Direct election republican model (Australia)
Австралиядағы конституциялық реформа: тікелей сайлау арқылы республика моделі. Корольдік байланыстарды жойып, сайланған президенттік жүйе құру ұсынылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тікелей сайлаудың республикалық моделі – Австралия конституциялық реформасының ұсынысы. Егер мұндай ұсыныс референдумда мақұлданса, Австралия халқы тікелей сайлаған мемлекет басшысы бар республика болады. Тікелей сайланған президент парламенттік немесе президенттік үкімет жүйесімен үйлесімді болғанымен, әдетте, австралиялық республикашылар «тікелей сайлау моделіне» қолдау білдіргенде, қазіргі парламенттік үкімет жүйесін сақтап қалуды көздейді. Жақтастары генерал-губернатордың орнын тікелей сайланған бейнелі президент алмастыратын, ал Австралия премьер-министрі үкімет басшысы қызметінде қала беретін реформаны қарастырып отыр.
A direct election republican model is a proposal for Australian constitutional reform. If a proposal of this type were approved at a referendum, it would establish Australia as a republic with a head of state chosen directly by the Australian electorate. While a directly elected president would be compatible with either a parliamentary or presidential system of government, typically when Australian republicans express support for "the direct election model", support for the existing parliamentary system of government is usually implied. Supporters are envisaging a reform in which the Governor General is replaced by a directly elected figurehead president and the Prime Minister of Australia remains the head of government.
Негізгі себептері
Егер бұл модель іске асырылса, Австралия Республикасы монархиямен байланысты конституциялық ережелерді жою арқылы құрылатын болады. Австралия Конституциясындағы корольге немесе генерал-губернаторға жасалған сілтемелер Австралия Президентіне сілтемелермен алмастырылады. Соның нәтижесіндегі құрылым президенттің өкілеттіктері шектеулі басқа парламенттік республикаларға ұқсас болады. Бұл модельді қолдаушылардың пікірінше, сайланған президенттің республикаға өтуі Австралия Парламенті мен үкіметінің қалған бөлігіне шағын, бірақ оңтайлы әсер етеді. Сайланған Президент австралиялық халқының нағыз бейнесі болады. Конституцияға енгізілген жаңа қағидалар президенттің үкіметті премьер-министрден тартып алуына жол бермейді.
If implemented, the model would establish an Australian Republic by removing constitutional links to the monarchy. References to either King or Governor General in the Australian constitution would be replaced by a reference to the President of Australia. The resulting structure would be similar to other parliamentary republics where the President has very little or no discretionary power. Supporters of the model say that, although elected, the change to a republic is argued to have minor but positive impact on the rest of Australia's parliament and government. The elected President would be a true figurehead for the Australian people. New provisions in the constitution could prevent the president from taking control of the government away from the prime minister.
Тарих
Австралия федерациясын құруға қатысты конвенцияларда генерал-губернатордың тікелей сайлануы қарастырылған, бірақ заманауи республикалық қозғалыс пайда болғанға дейін бұл мәселеге сирек оралып келген. 1993 жылы Малкольм Тернбулл төрағалық еткен Республикалық кеңесші комитеті төрт нұсқаның бірі ретінде тікелей сайлауды қарастырды. Осы модельдің резервтік өкілеттіктерінің ішінара және толық кодификациясы ұсынылды. Премьер-министр Пол Китинг бұл нұсқаны қабылдамады, оны "бәріміз келісетін, жақсы қызмет еткен жүйеге өте күрт және жағымсыз өзгеріс енгізерін" айтты.
Direct election of the governor general was considered in the conventions leading to the federation of Australia, however rarely revisited until the advent of the modern republican movement. In 1993 direct election was reviewed as one of four options by the Republic Advisory Committee, chaired by Malcolm Turnbull. A partial and complete codification of the reserve powers of this model were presented. Prime Minister Paul Keating rejected this option saying it would "constitute a very dramatic and undesirable change to a system which all of us agree has served us well"
Премьер-министр Джон Ховардтың кезінде 1998 жылғы конституциялық конвенцияда екі модель мұқият қаралып, сынға алынды. Дауыс беру кезінде Хейден моделі бірінші болып жойылды, бірақ бұл модельдің қолдаушылары барлық қолдауларын танымал Гэллап моделіне ауыстырмады, нәтижесінде ол да кейін жойылды. 1999 жылғы Австралия республикалық референдумында көптеген тікелей сайлауды жақтағандар «ЖОҚ» деп дауыс беріп, екі партиялық тағайындау моделінің жеңілісіне себеп болды. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Австралиялық Республикалық қозғалыс тактикасын өзгертті және тікелей сайлауды қамтитын алты республикалық нұсқа ұсынды. 4-ші модель Хейден моделінен, ал 5-ші модель Гэллап моделінен жасалды. 6-шы модельде тікелей сайланатын президенттік жүйе ұсынылды, ол қолданыстағы парламенттік жүйені сақтай алмайды. 2004 жылғы Сенаттың республикалық сауалында 4 және 5-ші модельдер мемлекет басшысын таңдаудың бес баламалы әдісін ұсынатын плебисцит өткізу туралы ұсынысқа енгізілді. Саяси сауалнамаларға сәйкес, егер мұндай плебисцит өткізілсе, сайлаушылар басқа нұсқаларға қарағанда тікелей сайлау модельдерін қолдауға бейім болар еді.
Under Prime Minister John Howard, two models were closely examined and criticised at the 1998 constitutional convention. During voting, the Hayden model was first to be eliminated, however supporters of that model did not transfer all their support to the more popular Gallup model which was consequently next to be eliminated. At the 1999 Australian republic referendum, many direct election republicans voted NO and ensured the defeat of the bi partisan appointment model. After the defeat, the Australian Republican Movement changed tactic and presented six republic options, of which three involved direct election. Model 4 was developed from the Hayden model and Model 5 was developed from the Gallop model. Model 6 proposes a directly elected executive president, which would not retain the existing parliamentary system. The 2004 Republican Senate Inquiry included models 4 and 5 in a recommendation that a plebiscite be conducted offering five alternative methods of selecting a head of state. According to opinion polls, if such a plebiscite were held, electors would be more likely to support direct election models over alternatives.