Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жанна Хобан (1924 жылдың 3 тамызында Кент қаласындағы Гиллингхемде дүниеге келген, 1997 жылдың 18 сәуірінде Шри-Ланкада қайтыс болған), күйеуге шыққаннан кейін Жанна Мунсинге деп аталған, Шри-Ланкада кәсіби одақтар мен саясатта белсенді болған британдық троцкист. Ол Шри-Ланкадағы санаулы еуропалық радикалдардың бірі болды.
Jeanne Hoban (3 August 1924 in Gillingham, Kent – 18 April 1997 in Sri Lanka), known after her marriage as Jeanne Moonesinghe, was a British Trotskyist who became active in trade unionism and politics in Sri Lanka. She was one of the handful of European Radicals in Sri Lanka.
Алғашқы жылдар
Ол Гиллингем қаласында, Кент графтығында дүниеге келген. Оның әкесі, майор Уильям Лео Хобан – британдық жеңіл салмақтағы боксшы және ирланд тегінен шыққан бұрынғы әскері, ал анасы Мэй Айрин Фри – ішінара еврей тегіне жататын шағын кәсіпкер. Оның балалық шағын әртүрлі әскер лагерьлерінде өткізді. 1936 жылы әкесі Итон колледжінде оқытушы болып тағайындалды, содан кейін олар Слау қаласына қоныстанды. Ол 1942 жылы Слау қыздар орта мектебінде оқыды, онда 1942 жылы сынып жетекшісі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Люфтваффе әуе күштерінен ұшақпен автоматтан оқ жаудырылды. Лондон университетіне қабылданғанымен, оған екі жыл бойы Стейнстегі Бристоль ұшақ зауытында мемлекеттік инспектор болып ұлттық қызмет атқаруға тура келді. 1943 жылы Ұлыбритания Коммунистік партиясына (CPGB) қосылды. Ол Көлік және жалпы жұмысшылар кәсіби одағының мүшесі болды және радикалды көзқарастағы отбасыдан шыққан – Мерсисайдтағы, кейіннен «Милитант» бағыты деп аталған ұйым Біркенхедтегі әпкесінің үйінде жиналатын. Өмірінің соңына дейін ол CPGB мүшелерінің өзі таныған ең адал және жауапкер саяси қайраткерлер екенін айтты. Лондон университетінің колледжінде және LSE-де заңды оқыды. Сол жерде ол болашақ күйеуі Анил Мунсингемен танысты, ол оны троцкизмге көндірді, сондай-ақ кейіннен Лейборист партиясының депутаты және Еуропарламент мүшесі болған, ар-ожданымен келіспейтін Стэн Ньюенспен танысты.
She was born in Gillingham, Kent. Her father, Major William Leo Hoban was a British featherweight boxer and former soldier of Irish roots, her mother, May Irene Free, was a small businesswoman of partly Jewish extraction. Her early life was spent in a variety of Army camps. In 1936, her father was appointed an instructor at Eton College, and they settled in Slough. She attended Slough High School for Girls, where she became Head Girl in 1942. During the Second World War, she was once machine gunned by a Nazi Luftwaffe aircraft. Although selected for London University, she had to do her two year National Service as a government inspector in the Bristol aircraft factory at Staines. There she joined the Communist Party of Great Britain (CPGB) in 1943. She was a member of the Transport and General Workers' Union and came from a fairly radical background – the Merseyside branch of what would later become the Militant tendency used to meet in her aunt's house in Birkenhead. To the end of her life, she maintained that the members of the CPGB were the most dedicated and conscientious political workers she ever knew. At University College London and LSE, she studied law. There she met her future husband, Anil Moonesinghe, who converted her to Trotskyism, and also a young conscientious objector called Stan Newens, who would later become a Labour Party MP and MEP.
РКП және лейбористік партия
Үшеуі де Революциялық коммунистік партияға (РКП) қосылды, ал Жанна оның Ұлттық атқару комитетіне сайланды. Ол сол кезде РКП-де ең белгілі болған Джерри Хилимен ерте келіспеушілікке түсті, бірақ Тед Грантпен жақын қарым-қатынаста болды. Ол Тони Клиффтің айналасындағы топпен, КСРО-ны мемлекеттік капитализм деп сипаттағандықтан "Мемлекеттік қақпақтар" деп аталған топпен байланысты болды. Бұл топ кейіннен Социалистік жұмысшылар партиясы (СЖП) болып құрылды. 1948 жылы Анил Мунсингеге үйленді және олар Марлоу маңындағы Темза өзенінде бірге салған "Қызыл қазан" атты қайыққа көшіп барды. Олар екеуі де РКП-ның тапсырмасымен Слаудағы Лейборист партиясына кірді. Жанна Жастар еңбек лигасының атқару комитетіне сайланды, кейіннен ол Лейборист партиясының парламенттік кандидаттарының тізіміне енгізілді. Ол Анилмен бірге Слау округінің депутаты Феннер Броквеймен және қара африкалық азаттықтың көшбасшысы Джордж Пэдмормен байланыста болды. Университет колледжін бітіргеннен кейін Лондон экономика мектебінде халықаралық құқық мамандығын оқыды. Алайда, ол 1952 жылы Анилге бірге Шри-Ланкаға баруға мәжбүр болғандықтан магистрлік дәрежесін аяқтай алмады.
The three of them joined the Revolutionary Communist Party (RCP), and Jeanne was elected to its National Executive. She fell out early with Gerry Healy, who was most prominent in the RCP at the time, but remained close to Ted Grant. She was associated with the group around Tony Cliff, the so called State Caps after their characterisation of the USSR as state capitalist. The group would later become the Socialist Workers Party (SWP). She married Anil Moonesinghe in 1948 and they moved into a houseboat called Red October, which they built together, on the Thames near Marlow. They both entered the Labour Party in Slough, on the orders of the RCP. Jeanne was elected to the Executive of the Labour Leagues of Youth, later being put on the list of Labour Party Parliamentary candidates. She and Anil were associated with the MP for Slough Fenner Brockway and with George Padmore, the prophet of Black African Liberation. After graduating from University College, she studied International Law at the London School of Economics. However, she was unable to complete her master's degree as she was forced to accompany Anil to Sri Lanka in 1952.
Шри-Ланка
Шри-Ланкада Жанна Ланка Сама Самажа партиясына (ЛССП) қосылып, шай және резеңке плантацияларындағы жұмысшыларды ұйымдастырған Ланка Естейтс Воркерс Уиньюнион (ЛЕВУ) құрамында жұмыс істеді. 1948 жылы ел тәуелсіздік алғанына қарамастан, аралда британдықтардың ықпалы әлі де зор болды. Кулилердің мүддесін қорғайтын ақ әйелдің болғанына британдық плантаторлар қатты наразылық білдіріп, үкіметті Жаннаны елден шығаруға көндірді. Бірақ Жанна Вивьенна Гуневарденамен бірге жасырынды, ал ЛССП депортацияны тоқтату үшін сәтті күресті, бұл оқиға Брейцегирдл ісін еске түсірді.
In Sri Lanka, Jeanne joined the Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and worked in the Lanka Estate Workers' Union (LEWU), which organised labourers on the tea and rubber plantations. At the time the British were still very powerful on the island, in spite of the country having obtained a form of independence in 1948. The British planters, aghast at the idea of a white woman speaking on behalf of coolies, prevailed upon the government to deport Jeanne, but she went into hiding with Vivienne Goonewardena and the LSSP fought successfully to prevent the deportation, in a repeat of the Bracegirdle affair.
Лейк Хаус және КМУ
Ол «Лейк Хаус» газеттері тобына журналист ретінде қосылды. Бас редактор Эсмонд Викремасинге (Ранил Викремасингенің әкесі) Герберт Кьюнеман және Реджи Сиривардена сияқты басқа да солшыл бағытталған зиялылармен бірге оны жұмысқа алды. Ол «The Observer» газетінде «Джейн Фримен» псевдонимімен колонка жазды, сондай-ақ «Jana» журналында жұмыс істеді. 1955 жылы Викремасинге сол кездегі премьер-министр сэр Джон Котелавала үшін сөз жазуға көмектесуге шақырды. Бұл – Бейтараптық қозғалысының Бандунг конференциясы болды, ал кеңінен танымал болған сөзді дарынды Б. Дж. Б. Фернандо (Бонни) бірлесіп жазды. 1950 жылдардың ортасында ол Герберт Кьюнеман, Сенека Бибиль, Бонни Фернандо және радикалдық зиялылардың басқа да мүшелері құрған Шри-Ланканың алғашқы кооперативтік тұрғын үй жобасы – «Готатуа құрылыс қоғамына» қосылды. Бұл «Вейликадават» тұрғын үй кешенінің құрылуына әкелді, ол интеллектуалды шығармашылық ошағы ретінде белгілі бір даңққа ие болды. Жанна «Лейк Хаус» та Цейлон сауда одағының (СМУ) журналистер бөлімшесін құрды, бұл кәсіподақтарға қарсы қатаң саясатты ұстанып келген басшылықтың наразылығын тудырды. Ол одақтың ұлттық көмекші хатшысы болып сайланды және бірнеше жыл осы лауазымда қызмет етті. 1960 жылы ол және басқа бірнеше кәсіподақ мүшелері «Лейк Хаус»тан жұмыстан босатылып, қайта жұмысқа алынбады. Сол кезде ол ЛССП-ның 25 жылдығына арналған «Visi pas vasarak» журналын басқарды. 1960 жылдары ол одақтың басылымдарына қатысып, сол кезеңдегі көптеген ереуілдерге белсенді түрде қатысты.
She joined the Lake House group of newspapers as a journalist, recruited by chief editor Esmond Wickremasinghe (the father of Ranil Wickremasinghe) along with other left oriented intellectuals such as Herbert Keuneman and Regi Siriwardena. She had a column (under the pseudonym Jane Freeman) in The Observer and also worked on the Jana magazine. In 1955, she was called upon by Wickremasinghe to help write the a speech for Sir John Kotelawala, the then Prime Minister. This was the Bandung Conference of Non Aligned Movement, and the speech, which became quite famous, was a joint effort with the brilliant B. J. B. Fernando (Bonnie). In the mid 1950s, she joined Sri Lanka's first co operative housing scheme, the Gothatuwa Building Society, founded by Herbert Keuneman, Seneka Bibile, Bonnie Fernando and other members of the radical intelligentsia. This led to the foundation of the Welikadawatte housing estate, which attained some fame as an island of intellectual creativity. Jeanne formed a journalists' branch of the Ceylon Mercantile Union (CMU) at Lake House, much to the chagrin of the management which had strenuously upheld a no unions policy. She was elected national Assistant Secretary of union, a post she held for several years. In 1960, she and several other trade unionists were sacked from Lake House and were not reinstated. At this time she edited Visi pas vasarak, a magazine brought out by the LSSP on its 25th anniversary. In the 1960s, she was involved in the Union's publications and was active in many strikes of the period.
Оқыту, журналистика және телерадио хабарларын тарату
Жұмыс табу қажеттілігінен Жанна Колоннавадағы Теренс де Зильва мектебінде мұғалімдікке кірісті. Кейін ол Гана Жоғары комиссиясына (сол кезде Куаме Нкрума президент болған және Джордж Падмор кеңес берген) баспасөз хатшысы болып жұмысқа орналасты, бірақ Борелладағы Касл-стрит мектебінде (кейін Деви Балика Видялая), Сент-Майклз Полватте және Сент-Полз Милагирияда оқытушылыққа қайта оралды. Ол солшыл "Патриот" газетін басқарды. Сонымен қатар, "Nation" газетінің шетелдік жаңалықтар редакторы қызметін атқарды. 1967 жылы ол ЛССП партиясынан Агалават округінен сайлауға түсуге үміткерлердің бірі болды, бірақ партияның орталық комитеті одан гөрі доктор Колвин Р. де Силваны таңдады. Ол Тамара Кумари Илангаратне жетекшілік еткен "Канта Кавая" солшыл әйелдер үйірмесіне белсенді қатысты. Осы ұйым арқылы ұсынған тұтынушылар кеңесі туралы бір ұсынысы кейін қабылданды. 1968 жылы ол Сейлон радиосының өнер бағдарламасында хабар таратуды бастады. 1970-1972 жылдары "Өркендеуге серіктес" атты радио бағдарламасын жүргізді.
In need of employment, Jeanne turned to teaching at the Terence de Zilva School in Kolonnawa. She subsequently joined the Ghana High Commission (at the time Kwame Nkrumah was President and had been advised by George Padmore) as a press officer, but returned to teaching at the Castle Street School (later Devi Balika Vidyalaya) in Borella, St Michael's Polwatte and St Paul's Milagiriya. She went on to edit the left wing Patriot newspaper. She was also foreign news editor of the Nation newspaper. In 1967, her she was one of those proposed to contest the Agalawatte constituency on the LSSP ticket, but Dr Colvin R de Silva was selected by the party's central committee in preference to her. She became active in the Kantha Kavaya, a circle of leftist women led by Tamara Kumari Ilangaratne. One of the proposals she made through this organisation, for a consumer council, was later adopted. In 1968 she began broadcasting on the arts programme of Radio Ceylon. From 1970–72 she presented a radio programme, Partners for Progress.
Білім беру реформасы
1972 жылы Біріккен майдан үкіметі жүргізіп жатқан білім беру реформасының аясында ол Шри-Ланка мектептерінде ағылшын тілін оқыту мәселелерін қарастыру үшін комитетке тағайындалды. Ол Оқу бағдарламасын дамыту орталығына жіберілді, онда ол орталықтың бюллетенін редакциялады. Сол жерде ол ағылшын тілі оқулықтарының жаңа сериясын жасау комитетінің мүшесі болды. Ол Дуглас Валатара басқаратын білім берушілер тобымен бірге жұмыс істеді, олар ағылшын тілін оқушылардың ана тілі арқылы, яғни тікелей емес әдіспен оқытуды қолдады. Ол жауапты болған жаңа ағылшын тілі оқулығы GCE (Advanced Level) ағылшын тілі оқулығын алмастырды, ол Шосер мен Шекспирдің шығармаларын қамтымады, бірақ Боб Диланның ("Blowin' in the Wind"), Джон Леннонның ("Imagine") және Исаак Азимовтың ("Jokester") туындыларын қосты. Оның өзінің сүйікті жазушысы Артур Кларктың ("Жұлдыз") шығармасы, рим-католиктерді ренжітуден қауіптеніп, кіргізілмеді. Ол қысқа мерзімге Англияға оралып, Антифашистік лига және кәсіби одақ қозғалысында белсенділік танытты. 1981 жылы ол Шри-Ланкаға қайта оралды. 1997 жылы Альцгеймер ауруынан кейін қайтыс болды. Оның екі баласы – Жанаки мен Винод бар.
In 1972, as part of the ongoing educational reforms instituted by the United Front government, she was appointed to a committee to look into the teaching of English in Sri Lanka Schools. She was seconded to the Curriculum Development Centre, where she edited its bulletin. There she was on the drafting committee of a new series of English Language textbooks. She was associated with a group of educationists led by Douglas Walatara, who wanted to teach English through the medium of the students' mother tongue, the indirect method. The new English textbook, which replaced the GCE (Advanced Level) English textbook, and which she was partly responsible for, was controversial, avoiding Chaucer and Shakespeare, but including Bob Dylan (Blowin' in the Wind), John Lennon (Imagine) and Isaac Asimov (Jokester) – her personal favourite, Arthur C. Clarke's ("The Star"), was left out for fear of offending Roman Catholics. She returned to England for a short time and was active in the Anti Nazi League and the trade union movement. In 1981, she returned to Sri Lanka once again. She died in 1997 after being diagnosed with Alzheimer's disease. She left two children, Janaki and Vinod.