Кіріспе

Орыс портрет суретшісі (1782–1836)

Орест Адамович Кипренский (Орест Адамович Кипренский) – романтизм дәуіріндегі көрнекті орыс портретшісі. Оның ең танымал туындысы, әдетте, Александр Пушкиннің (1827) портреті саналады, ол ақынды "көрініс маған ұнайды" деген пікірге келтірді.

Өмірбаян

Орест 1782 жылғы 24 наурызда Санкт-Петербург губернаторлығының Нежново ауылында дүниеге келді [ескі стиль бойынша 13 наурыз 1782]. Ол жер иесі Алексей Дьяконовтың заңды емес ұлы болған, сондықтан оның аты грек сүйіспеншілік құдайының бір аталымы – Кипристен шыққан. Ол Адам Швальбенің отбасында тәрбиеленді, ол шаруа еді. Кипренский шаруа болып дүниеге келгенімен, туғаннан кейін шаруалықтан босатылды, ал кейін әкесі оған 1788 жылы Санкт-Петербургтегі Императорлық өнер академиясының пансионына түсуге көмектесті (Орест алты жаста болғанда). Ол 1803 жылға дейін пансионда және академияда оқыды. Ол тағы үш жыл академияда зейнеткер ретінде тұрды, бұл оның Үлкен алтын медальді жеңіп алу үшін қажетті талаптарды орындауын қамтамасыз етті. Куликово шайқасынан кейінгі князь Дмитрий Донской суреті үшін бірінші жүлде алғаннан кейін (1805), жас суретші Еуропада өнерді оқу үшін шетелге баруға мүмкіндік алды. Бітіруге бір жыл қалғанда, 1804 жылы, ол өзінің асырап алған әкесі Адам Швальбедің портретін (1804) салды, ол үлкен жетістікке ие болды. Портрет замандастарын қатты таң қалдырды, кейін Неаполь өнер академиясының мүшелері оны Рубенс немесе ван Дейк сияқты ескі шебердің суреті деп қабылдады. Кипренский өзінің авторлығын растау үшін Императорлық өнер академиясының мүшелерінен хаттар сұрауға мәжбүр болды. Осыдан кейін Кипренский Мәскеуде (1809), Тверьде (1811), Санкт-Петербургте (1812) тұрды, ал 1816–1822 жылдары Римде және Неапольде өмір сүрді. Италияда ол жергілікті қыз Анна Мария Фалькуччимен (Мариуччи) танысып, оған байланысты болды. Ол оны оның бұзылған отбасынан сатып алып, өзінің тәрбиесіне алды. Италиядан кеткеннен кейін ол оны Рим-католик монастырына жіберді. 1828 жылы Кипренский Италияға қайтып келді, өйткені оның досы Самуил Гальбергтен Мариуччидің қайда екенін білмейтіні туралы хат алды. Кипренский Мариуччини тағы бір монастырға ауыстырылғанын анықтады. 1836 жылы ол оған үйленді. Бұл неке үшін орыс православиесінен католицизмге өтуге мәжбүр болды. Ол сол жылы Римде пневмониядан қайтыс болды. Ол Сант-Андреа-дель-Фратте шіркеуіне жерленген.