Кіріспе
Алнмут () - Англияның Нортумберленд қаласында орналасқан, Алнвиктің оңтүстік-шығысына қарай 6 км жерде орналасқан жағалаудағы ауыл. 2001 жылғы санақ бойынша азаматтық приходтың халқы 562 адам болды, 2011 жылғы санақ бойынша 445 адамға дейін қысқарды. Алан өзенінің сағасында орналасқан ауылдың шағын балық аулау өнеркәсібін қолдап, ұлттық және халықаралық саудаға қатысатын порты болды. Ол бір уақытқа дейін астық пен басқа да азық-түлік тауарларын, әсіресе Лондонға экспорттаудың солтүстік-шығыстағы жетекші орталығы болды және ағаш пен шиферді импорттауға маманданды. Бұл іс-әрекеттер ауылды белгілі бір дәрежеде қалыптастырды, өйткені астық қоймалары астық сақтау үшін, ал ағаш өңдеу және кеме жасау үшін ағаш өңдеу зауыттары мен кеме жасайтын жер құрылды. Порт қызметі 19-шы ғасырдың соңында төмендеді, ішінара өзен сағасының ауысуы мен саздануына байланысты порттың нашарлауына байланысты, ішінара сауда темір жолға ауысқандықтан. 1806 жылы болған дауыл кезінде өзен ағысының айтарлықтай өзгеруі ауылдың бастапқы шіркеуінің қалдықтарын жоғалтуға және порт пен өнеркәсіптің жұмыс істеуіне кедергі келтірді. Темір жолдың пайда болуымен Алнмут ең алғашқы ағылшын гольф алаңдарының бірімен, демалыс лагерімен, суға түсу үйлерімен, жағажайлы күркелермен және теңізге көрінетін кең виллалармен толықтай жағалау курортына айналды. Қазіргі уақытта Альнмут жақсы сақталған суретшіл жағалау курорты және туристік жері болып табылады, ол Нортумберленд жағалауындағы ерекше табиғи сұлулық аймағында орналасқан.
Құрылуы мен ерте тарихы
Алнмутты Уильям де Вески 1152 жылы ауыл ретінде құрды, ол корольдік сотты өткізу және Лесбери иелігіндегі жерге қоныс салу туралы жарғы алған. 1207 немесе 1208 жылы Евстась де Вескиге порт пен сәрсенбілік балық базарын құруға патша рұқсаты берілді. Нормандар келгенге дейін бұл жерде қандай қоныс болғаны нақты белгісіз, бірақ өзен сағасы ежелгі заманнан бері пайдаланылған болуы мүмкін, өйткені жағалау жазықтары Ұлыбританиядағы ең алғашқы адам қоныстарының бірі болған. Мезолит дәуірінен бірнеше кремний құралдары табылды, бірақ неолит дәуірінен ешқандай іздер жоқ. Қола дәуірінен бірнеше қалдықтар, оның ішінде жерлеу орындары мен найза ұшы табылды; ал ауылдың солтүстігіндегі қоршаудың темір дәуіріне жататындығы болжануда. Римдіктердің қалдықтары табылған жоқ, бірақ бұл өзеннің сағасы римдіктерге белгілі болған және олар оны пайдаланған болуы мүмкін. Птолемей б.з. 2-ші ғасырында Алаунус өзені туралы, ал кейінірек Равенна космографиясында Алауна деген жер аты туралы жазған. Алнмут порты римдіктерге әскери жорықтарды қолдау және сауданы жеңілдету үшін пайдалы болған, бірақ өзен Лесбериден жоғары қарай жүзе алмайды. Құрметті Беда қолданған Адуифырди немесе Адуифырди ("екі сағада") атауы Алан өзенінің сағасын білдіреді деген болжам бар. Беданың Historia ecclesiastica gentis Anglorum еңбегінде, IV кітап, 28-тарауда айтылғандай, 684 жылы архиепископ Теодор Нортумбрия королі Эггфриттің қатысуымен синодқа төрағалық етті, онда Хексем епископы Тунберт лауазымынан алынып, Китберт Линдисфарн епискобы болып сайланды. "Алнмут" атауы ежелгі ағылшын тіліндегі mūþa (өзен аузы) сөзінен шыққан.
Порт
Айнмут порты балық аулау және саудамен айналысып, 800 жылдық құжатталған тарихқа ие. 1336 жылы шотландтар ауылға шабуыл жасап, оны күйретіп жіберді. 1348 жылы қара өлім жұқпалы ауруы одан да көп зиян келтірді. 1597 жылы ауыл "халықсыз қалған" деп сипатталды. 1614 жылғы сараптама ауылдың "үлкен қираулар мен тоқырау" күйінде екенін, бірақ біршама жақсарғанын көрсетті. 1567 жылғы сараптамада Айнмуттың 60 шаңырауының 20-сы балық аулаумен айналысатыны анықталды. 17 ғасырда жағдай жақсарғандай болды, ал 18 ғасырда порттың өркендеуімен сауда дамыды. Порттан экспортталатын ең маңызды тауар – астық. Сол кездегі маңызды импорт – Перудан әкелінген гуано, ол сол кездегі ауыл шаруашылығының жақсаруының бір бөлігі болды. Бұл кезеңде экспортқа көмір, Лондон саудасы үшін жұмыртқа, шошқа еті және тұздалған лосось, ал Йоркшир жүн өнеркәсібі үшін жүн де шығарылды. Импортқа Шотландиядан көк тақта, Голландия мен Скандинавиядан ағаш кірді. Астық саудасы ауылда 16 астық қоймасының бой көтеруіне себеп болды, кейбіреулері кейін тұрғын үйлерге айналдырылды. Порт кеме жасау орталығы ретінде де дамыды, бірақ бұл көлем шағын болды. 1750 жылға қарай, шаңырақта бір уақытта 18 кемеге дейін кездесуге болар еді. Дегенмен, ауылдың беделі жоғары емес еді. Джон Уэсли осы жерді "барлық жамандықтарымен әйгілі шағын теңіз порты" деп сипаттағаны мәлім, ал одан бұрынғы есептерде қоғамға пайдасы жоқ, мүлкін ұрланбау үшін сақтау қажет болған адамдар туралы айтылған. Америкалық капер Джон Пол Джонс 1779 жылы Тәуелсіздік соғысы кезінде портқа шабуыл жасап, шіркеуге оқ атты. 1806 жылғы Рождество күні өзеннің бағытының өзгеруі кейде порттың құлдырауына себеп деп есептелді. Күшті дауыл Черч-Хилл құмды аралының солтүстік жағын бұзып, өзеннің оңтүстік-солтүстік иілімінен теңізге тікелей бағыт алуына мүмкіндік берді. 19 ғасырда порттағы қозғалыс азайды және ғасыр соңында толыққанды құлдырады. Джеймс Бичингтің жүлделі құтқару қайығының моделі Нортумберлендтің 4-ші герцогы Алджернон Персиге сыйға тартылып, 1852 жылы Айнмутқа жеткізілді. Ол 1854 жылы Корольдік ұлттық құтқару қайықтары институтына берілді және 1860 жылы жаңа қайық үйі салынды. Айнмут құтқару қайықтары станциясы 1935 жылы жабылды.
Курорт
Порттың құлдырауының салдары ауылдың демалыс және екінші үйлерге арналған курорт ретіндегі жаңа рөлімен толықтырылды. 1847 жылы жақын орналасқан Хипсбернге теміржол келгеннен бастап ((сол кезде Билтон түйіспесі, кейін Аленмут деп аталған станция, қазір Аленмут – Аленвик үшін)) теңізді көре алатын кең виллалар салынды, астық сақтау ғимараттары тұрғын үйлерге айналдырылды немесе жаңа коттедждер салу үшін бұзылды. 1897 жылғы карталарда демалыс лагері, бақтағы шайхана және құм төбелерде көптеген жағажай кабиналары көрсетілген. Ауылдағы жанармай құю стансасының жанында жылы ванналар қолжетімді болды. 1869 жылы Англиядағы төртінші ең көне гольф алаңы салынды; оны клубтың алғашқы кәсіби ойыншысы болған Мунго Парк жобалаған деп саналады. 19 ғасырдың басында порттағы сауда Наполеон соғыстарының салдарынан төмендеді және француз басқыншылығынан қорқу ғасыр соңына дейін жалғасты. Нортумберленд герцогы қауіпке қарсы Перси еріктілерінен әскер ұстады, ал 1852 жылы Альнмутқа қарап тұрған артиллериялық батарея орнатылды. Ұлы Отан соғысында да осындай қорқыныш туды, Альнмуттың оңтүстік және солтүстік жағалауларында бетонды танкке қарсы кешендер, танкке қарсы ор, бекіністер, өткен ғасырдың артиллериялық батареясын күшейту және Шіркеу төбесіндегі гуано қоймасының қабырғаларына орнатылған оқ ату тесіктері сияқты әртүрлі қорғаныс құрылыстары орнатылды. Осы қорғаныс құрылыстарының көптеген қалдықтары бүгінге дейін сақталған. 2020 жылы Condé Nast Traveler журналы Альнмутты «Ұлыбритания мен Ирландиядағы 20 ең әдемі ауылдың» қатарына қосты. Журнал «Альнуик қамалына саяхат жасауды» ұсыныс етті. Нортумберленд нұсқауында ауыл «көріп тануға лайық» және «түсті коттедждерімен сурет сияқты әдемі» деп сипатталған.
География
Алнмут - Англияның солтүстік-шығыс жағалауындағы ауыл. Ол Ньюкасл-апон-Тайн қаласынан солтүстікке қарай 29 миль (47 км), Бервик-апон-Твид қаласынан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 31 миль (50 км) және Алнвиктің шығыс-оңтүстік-шығысына қарай 7 км. Ауыл шығысында Солтүстік теңізмен, оңтүстігінде және батысында Алан өзенінің сағасымен шектелген жердің үстіне салынған. Аланмут маңындағы Солтүстік-Шығыс Англияның геологиясы - бұл соңғы 10,000 жылда дамыған жағалаудағы құм жүйесі бар жел соққан құм. Округтің жағалауы - мұз дәуірі жинақтарының әртүрлі эрозиясының нәтижесі болып табылатын кең, құмды жағажайлары бар Алнмут сияқты бірнеше бассейндер мен шығанақтар. Алнмуттың оңтүстік жағалауындағы құм қиыршықты, негізінен теңіз жануарларының қабықшасы бар және 2300 жыл ғана. Алнмут Cheviot Hills-тен жағалауға дейін төменгі төбелердің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Оның ішкі аймағы - егістік жерлер мен жайылымдардың ашық ауыл шаруашылығы ландшафты, Алан сияқты өзен аңғарларындағы кең жапырақты орманды алқаптар және кейбір орман алқаптары. Оның тарихы ортағасырлық ағаштарды тазарту және күрделі далалық үлгілері бар шашыраңқы қоныстар мен фермаларды құру. Алнмут жағалауында бірнеше қорғалған аймақ атаулары бар. Ол Нортумберленд жағалауындағы ерекше табиғи сұлулық аймағының оңтүстік шетінде және Нортумберленд мұралық жағалауында орналасқан. Аралдың сағасындағы тұзды алқаптар мен оңтүстік жағадағы құмдықтар 1988 жылы Аланмут тұзды балдырлары мен құмдықтары ретінде санамаланған ерекше ғылыми қызығушылыққа ие. Қоршаған орта агенттігінің Нортумберленд 4shores жобасының шеңберінде 2006 жылы су тасқынынан қорғайтын сағалық жайылымдар бұзылып, суға батпақ тоғандар пайда болды. Бұл құстардың мекендеуін қамтамасыз ету, толқын энергиясын шашырату және су тасқыны қаупін азайту үшін тұздықтарды қайта құруға мүмкіндік береді. Ауылдың солтүстігіндегі гольф алаңын жер учаскесі ретінде тіркеген. Ауылдың көп бөлігі 1972 жылы қорғалатын аймақ ретінде тағайындалды. Ауылға екі жолмен кіруге болады. Шығыс-батысқа қарай B1336 Аленмуттың солтүстігінен Хіпсбернге дейін созылып, А1068 Аленвик Ашингтон жолымен байланысты қамтамасыз етеді. Бұл байланыс 1856 жылы жаңа темір жол станциясымен тікелей байланысты қолдау үшін Алан өзенін кесіп өтетін Хипсберн көпірі салынғанда жасалды. Көпір 1864 жылы Герцогиня көпірі деп аталды. Вал Макдермид, қылмыс жазушысы, бір уақыт бойы Айнмутта өмір сүрді.
The geology of the North East of England around Alnmouth is a superficial layer of glacial till in the form of boulder clay lying on often outcropping Whin Sill, a carboniferous limestone, with peat deposits, and, at the coast, wind blown sand including a coastline dune system which has evolved over the last 10,000 years. The coastline of the county is a series of headlands and bays — such as at Alnmouth — with wide, sandy beaches, the result of differential erosion of ice age deposits. Alnmouth's south beach dune is calcarous, containing mainly marine animal shell, and is only 2–300 years old. Alnmouth lies at the south east extent of low hills such run down from the Cheviot Hills to the coast. Its hinterland is an open agricultural landscape of arable land and pasture, with broadleaf woodlands in river valleys such as of the Aln, and some forestry plantations. Its history is of medieval tree clearance and the establishment of scattered settlements and farms with complex field patterns. Alnmouth's coastline has multiple protected area designations. It lies at the southern end of the Northumberland Coast Area of Outstanding Natural Beauty and the (non statutory) Northumberland Heritage Coast, both of which seek to protect its landscape in all aspects. The saltflats of the estuary and the south beach dune are a Site of Special Scientific Interest listed in 1988 as Alnmouth Saltmarsh and Dunes for its varied plant community. As part of the Environment Agency's Northumberland 4shores Project, in 2006, flood banks protecting of estuarine pasture were breached and shallow ponds created, to allow tidal action to recreate saltflats to provide habitats for wading birds, dissipate wave energy, and diminish the potential for flooding. The golf course area, north of the village, is registered as common land. Most of the village was designated as a conservation area in 1972 — areas of recent building in the north are excluded. Two roads serve access to the village. The east west B1336 runs from the north of Alnmouth to Hipsburn, providing a connection to the A1068 Alnwick Ashington road. This link was developed in 1856 when the Hipsburn bridge crossing the River Aln was constructed to support a direct connection with the new railway station. The bridge was renamed The Duchess's Bridge in 1864. Val McDermid, crime writer, lived in Alnmouth for a period.