Кіріспе

Николя де Харлей, Санси графы (1546–1629) – француз әскерінің офицері, дипломат және қымбат тастарды жинаушы.

Өмір

Гарлей отбасы протестант тармағына жатса да, 1572 жылы гугеноттардың қырғыны кезінде католик дінін қабылдады. 16 ғасырдың екінші жартысында де Харли Константинопольдегі Сұлтан Селим II сарайында француз елшісі қызметін атқарды, онда Голконды маңынан (қазіргі Үндістанның Телангана штаты) өндірілген бірнеше алмастарды сатып алды. Бұл асыл тастардың арасында Санси және оның кіші інісі Бо Санси сияқты Еуропада көрген ең ірі алмастар болды. 1589 жылы ол Женева мен Бернде Генрих III үшін жалдамалы әскер жинауға жеткілікті қаражат алды, оның бір бөлігін зергерлік бұйымдарын сату арқылы иеленді. 1594 жылы Франция королі Генрих IV оны қаржы министрі етіп тағайындады, бірақ 1599 жылы оның орнына Максимилиан де Бетюн, де Сулли герцогы келді. Осы аралықта ол қайтадан католик дініне қайтты, бірақ сарайдағы ықпалы азайды және 1605 жылы қоғамдық өмірден шығып кетті. Ол 1629 жылдың 13 қазанына дейін өмір сүрді, соңғы естелік ретінде Discours sur l'occurrence des affaires атты еңбегін қалдырды. Оның ұлы Ахилл Харлей де Санси (1581–1646) Сент-Мало епископы болды.

Санси алмазы

Санси – 55,23 каратты (11,046 г) ашық сары түсті алмаз, оны 1570 жылдары де Харли сатып алған, ол бұл кезде асыл тастарды білуші ретінде танымал болған. Қаржылық қиындықтарға тап болған де Санси 1605 жылғы наурыз айында осы алмазды король Джеймс VI және I-ге сатуға мәжбүр болды, сонда Санси осы атқа ие болды деп саналады. Джеймс осы тасқа 60 000 француз кронасы төледі, кейіннен оны Шотландияның Ұлы H-нен алынған қосымша тастармен бірге Ұлыбританияның айнасына орнатып, шляпаға тағу үшін жасалған әшекей ретінде қолданды. Лондон мұнарасының 1605 жылғы асыл тастар тізімінде ол "Саунсиден сатып алынған, фасеттері кесілген әдемі алмаз" деп сипатталған. Көптеген оқиғаларға толы тарихтан кейін, Санси бүгінде Париждегі Лувр мұражайындағы Аполлон галереясында сақтаулы.

Бо Санси алмас

Beau Sancy – 34,98 каратты, өзгертілген тамшы тәрізді қос қызыл кесімде кесілген алмаз. Де Харли үлкен Сансимен бір уақытта Beau Sancy-ді сатып алған деп саналады. Оның туысы сияқты, де Харли Beau Sancy-ді де қаржы жинау үшін саудаға шығарды, кейіннен оны Франция патшайымы Мари де Медичи сатып алды. Бұл әшекей кейіннен Оранж үйі, Англия патшалары және Пруссия патшаларына тиесілі болды. 370 жыл бойы Гогенцоллерн үйінің меншігінде болғаннан кейін, 2012 жылы Женевадағы Sotheby's аукционында аты-жөні белгісіз сатып алушыға 9,57 миллион долларға сатылды.