Кіріспе
Сомалиленд саясаты гибридті басқару жүйесінде жүзеге асырылады, бұл жүйе Сомалиленд конституциясына сәйкес дәстүрлі және батыс институттарын үйлестіреді. Конституция үкіметті атқару, заң шығару және сот билігіне бөліп, олардың әрқайсысының тәуелсіз қызмет етуін қамтамасыз етеді.
The politics of Somaliland take place within a hybrid system of governance, which, under the Somaliland constitution, combines traditional and western institutions. The constitution separates government into an executive branch, a legislative branch, and a judicial branch, each of which functions independently from the others.
Тарих
Сомалилендтің алғашқы он екі жылында саяси партиялар болмады, оның орнына дәстүрлі кландық саяси ұйымдастыру нысандары қолданылды. Саяси партиялар президент сайлауы кезінде енгізілді және жақында өткен парламенттік сайлаулар өкілдік жүйесін орнатуға көмектеседі деп үміттенілді, бірақ өкілдіктің ашық түрде кландық негізде болуына жол берілмеді. Партиялардың парламенттік және президенттік сайлауларына қатысуға рұқсат етілгені округтік сайлауларда анықталды, онда партия алты аймақтың төртеуінен кемінде жиырма процент дауыс жинауы керек болды. Бұл партиялардың этникалық принцип бойынша ұйымдаспауын қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Президенттікке үміткерлерді ұсынуға үш партия таңдалды: Біріккен Демократиялық Халық партиясы (UDUB), Күлмие және Әділет және Игілік партиясы (UCID). 2003 жылдың 14 сәуірінде 488 543 сайлаушы президент сайлауына қатысты, сайлау көбінесе жақсы өтті. Нәтижесінде UDUB партиясы Күлмиеден 80 дауыс айырмасымен жеңіске жетті, бірақ бұл жеңіс дауысқа толы деген күдік тудырды, және бұрынғы үкіметтің UDUB партиясының пайдасына жасалған деген айыптаулар орын алды. Күлмие партиясына қарсы үкімет құру туралы шақыруларға қарамастан, партия жетекшілігі одан бас тартып, UDUB жеңісін мойындаған Жоғарғы соттың шешімін қабылдады. Шағын наразылықтарға қарамастан, Дахир Рияле Кахиннің президенттікке өтуі бейбіт аяқталды. Дәстүрлі басқару жүйесінде сұлтан сияқты лауазымдарға ие ру ақсақалдары болды. Олар әдетте кез келген араздықтар үшін төленетін дияны төлеуді бұйырды немесе төрелік мәселелермен айналысты.
Мемлекеттік басқару жүйесі
Сомалилендте дәстүрлі және батыс институттарын біріктіретін гибридтік басқару жүйесі бар. 1993 жылғы Борама конференциясымен аяқталған кланаралық конференциялар сериясында президенті, вице-президенті және заң шығарушы үкіметтен тұратын атқарушы билік, екі палаталы заң шығарушы орган және тәуелсіз сот жүйесі бар қабил (клан немесе қауымдастық) үкімет жүйесі құрылды. Сомалидің дәстүрлі ақсақалдары (гуурти) басқару құрылымына енгізіліп, ішкі қақтығыстарды шешуге жауапты жоғарғы палатаны құрады. Үкімет мәні бойынша «Сомалилендтің негізгі кландарының билікті бөлісу коалициясы» болды, ал жоғарғы және төменгі палаталардағы орындар алдын ала белгіленген формула бойынша кландарға пропорционалды түрде бөлінді. 2002 жылы осы уақытша үкіметтің бірнеше рет мерзімі ұзартылғаннан кейін Сомалиленд көп партиялық демократияға көшті, алты партия аудандық кеңес сайлауына қатысты. Оның тұрақтылығына қатысты бірқатар маңызды мәселелер бар. Басқа Сомали үкіметтері сияқты, оның тұрақты салық базасы жоқ және көбінесе жеке тұлғалардан қолдау алады. Сыбайлас жемқорлық проблема болып қалуда, әйелдер үкіметте өкілдік етілмейді және этникалық сызықтар бойынша дауыс беру үлгілеріне қатысты алаңдаушылықтар артып келеді. Экономикалық даму көбінесе диаспораның қолдауымен қамтамасыз етілді, бірақ халықаралық мойындығының болмауы ел ретінде халықаралық көмек алуға кедергі келтіреді.
Халықаралық қатынастар
2005 жылы Сомалиленд Өкілсіз ұлттар мен халықтар ұйымына (UNPO) қосылды, бұл ұйым өзін-өзі анықтау құқығын ілгерілетуге арналған халықаралық ұйым. БҰҰ Сомалилендті мойындау үшін оның тағы да бірнеше талаптарды орындауы керектігін айтады.
Уэльс
2006 жылдың 1 наурызында Уэльс Ассамблеясы Сомалиленд парламентінің спикері Абдирахман Мохамед Абдуллахиді жаңа Ассамблея ғимаратының ашылуына шақырды. Абдуллахи мырза бұл шақыруды «Уэльстің Ұлттық Ассамблеясының [Сомалилендтің] заңдылығын мойындауының белгісі» деп атады. Уэльстегі сомали қауымдастығының саны 8000-10000 адамды құрайды, олардың көп бөлігі Сомалилендтен келген. 2006 жылдың желтоқсан айында Сомалиленд парламентінің өкілдері тағы да Уэльс Ассамблеясына қатысып, мүшелерінен құлшыныс алды. Осыған екі ай бұрын Ассамблея Африкаға арналған көмек бюджетін бекіткен болатын. Бұл қадамдар Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігі мен Халықаралық даму департаменті тарапынан мақұлданды және Ұлыбританияның бұрынғы отаршығындағы билікті ынталандырып, марапаттау әрекеті ретінде қарастырылады, сонымен қатар ресми тану мәселесін шешуден жалтартылып отыр.
Заң шығарушы билік
Парламент (Baarlamaanka) екі палатадан тұрады. Өкілдер палатасының (Golaha Wakiilada) 82 депутаты бар, олар бес жылдық мерзімге сайланады. Ақсақалдар палатасында (Golaha Guurtida) 82 мүше бар, олар дәстүрлі көшбасшыларды ұсынушы.
Саяси партиялар мен сайлаулар
Сомалиленд ұлттық деңгейде мемлекет басшысын (президент) және заң шығарушы органды сайлайды. Президентті халық бес жылдық мерзімге сайлайды. Конституция бір уақытта заңды саяси партиялардың санын үшпен шектейді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, елдегі үш заңды саяси партия – Бейбітшілік, Бірлік және Даму партиясы, Уаддани және Әділет және Даму партиясы.