Кіріспе

Өндірістік мақсат немесе шек

Жапония 1990 жылдардан бері шетелдік көмек берушілерін қалыптастырып келеді. Осы қаржыны бөлуге қатысатын үш мемлекеттік мекеме: Жапонияның халықаралық ынтымақтастық агенттігі (JICA) және Жапонияның халықаралық ынтымақтастық банкі (JBIC). Қазіргі таңда бұл барлық жапондық жеңілдікті несиелер үшін бас агенттік болып табылады және 1999 жылы Жапонияның экспорт-импорт банкі (JEXIM) мен Сыртқы экономикалық ынтымақтастық қорының (OECF) орнын басты. Бұрынғы әрекеттер сынға ұшыраса, соңғы кезде шығындарды арттыру және нақты қажеттіліктерге бағытталған жұмыстарды күшейту үшін белсенді күш-жігер жұмсалды. 2000 жылдары ұлттық қауіпсіздік мақсаттары алғаш рет қосылды.

JICA

1954 жылы Коломбо жоспарына қосылғаннан бері Жапония дамушы елдерге ресми даму көмегі (РДК) арқылы қаржылық және техникалық көмек көрсетіп келеді, соның арқылы халықаралық қауымдастықтың бейбітшілігіне, тұрақтылығына және өркендеуіне белсенді үлес қосуды мақсат етеді. JICA халықаралық ұйымдарға жасалатын жарналарды қоспағанда, техникалық ынтымақтастық, қаржы және инвестициялық ынтымақтастық, сондай-ақ гранттар сияқты РДК-ның барлық түрлерін кешенді түрде басқаруға жауапты. JICA – әлемдегі ең ірі екіжақты көмек агенттігі, ол 150-ден астам елде және аймақта жұмыс істейді және 90-нан астам шетелдегі кеңсесі бар. 2003 жылдың қазан айында құрылған Жапонияның халықаралық ынтымақтастық агенттігі Жапония үкіметі үшін ресми даму көмегін жеңілдетіп береді. Оның басты мақсаттары экономикалық өсуге көмектесу және халықаралық ынтымақтастықты ілгерілету болып табылады. JICA дамушы елдерге РДК ұсыну бойынша өз ізашарының мақсатын жалғастыруда.

JICA бастамалары

Миссиясы: JICA даму ынтымақтастығы хартасына сәйкес, адам қауіпсіздігі және сапалы өсімді қамтамасыз етуге жұмыс істейді. Визиясы: Сеніммен әлемді жетектеу JICA өз серіктестерімен бірлесіп, бүкіл әлемде сенім байланыстарын құруға бастама көтеріп, адамдар жақсы болашаққа үміт артып, өздерінің әртүрлі мүмкіндіктерін дамыта алатын еркін, бейбіт және гүлденген әлемге ұмтылады.

1970 және 1980 жылдар

Тарихи тұрғыдан алғанда, Жапонияның сыртқы көмек саясатын Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) Дамуға көмек комитеті (DAC) құрамындағы көптеген елдер кеңінен сынады. Жалпы шығындар артқанмен, сынның басым бөлігі көмектің сапасына қатысты. Көптеген қаражат Азиядағы сыбайлас жемқор үкімет шенеуніктеріне және қоршаған ортаға ауыр зиян келтірген жобаларға бағытталды. Жапония үкіметінің құрылымын және оның сыртқы көмек саясатына қалай әсер ететінін түсіну маңызды. Басты мәселе – сыртқы көмек саясатын үйлестіретін саяси орталықтың болмауы. Жапонияны зерттейтін саяси талдаушы Алан Рикс: «Тарихи факторлар мен бекінген бюрократиялық мүдделерге байланысты, сыртқы көмек жапондық саяси жүйеде жеткіліксіз өкілдік етіледі» деп мәлімдеді. ЭЫДҰ-ның 1980 жылдардағы есептері Жапонияның сыртқы көмегінің көңіл көншітпейтін бейімділікті көрсеткенін айтады. 18 DAC мүшесінің арасында Жапония жалпы есеп бойынша 12-орында болды. Жапония жан басына шаққандағы шығындар бойынша 12-орында, гранттардың үлесі бойынша 18-орында, ал техникалық ынтымақтастық бойынша 14-орында тұрды.

1990 жылдар

1990 жылдары Жапонияның позициясы өзгерді. Ол сыртқы көмек саясатын қайта қарастырды және 1992 жылы Ресми даму көмегі (РДК) жарғысын жариялады. 1990 жылдары Жапония әлемдегі ең ірі көмек донорына айналды. Жарғының мақсаттары – "адам қауіпсіздігі, кедейлікті жеңілдету, денсаулық сақтау және әйелдердің әл-ауқатын арттыру" болды.

2000-шы жылдар

Жапония әлемдегі ең ірі донор емес, бірақ жалпы алғанда төртінші орында тұр. Ол 2003 жылы және 2015 жылы жарғысын жаңартты. Жапония мақсаттарын қайта қараса да, дәстүрлі көмек көзқарастарына адал. Ол дамушы елдердегі гуманитарлық мәселелерді шешуге көптеген қаржылық және адам ресурстарын жұмсайды.