Жанна Демесьё: Француз органшысының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Жанна Мари Мадлен Демессио (13 ақпан 1921 – 11 қараша 1968) – француз органисті, пианист, композитор және педагог. Ол 29 жыл бойы Сен-Эспирит шіркеуінде, ал 1962 жылдан бастап Париждегі Ла-Маделин шіркеуінде бас органшы қызметін атқарды. Ол халықаралық аренада концерттік орындаушы ретінде танылды және жазба шартқа қол қойған тұңғыш әйел-органист болды. Ол көптеген орган туындыларын, соның ішінде өзінің шығармаларын жазды.

Өмірбаян

Монпельеде (Эро департаменті) туған Жанна Демессио, Мари Мадлен Демессио (құрметті әкесі Мези) мен Этьен Демессионың екінші баласы болды. Ағасы Йоландтан жеке фортепиано сабақтарын алғаннан кейін, Жанна 1928 жылы Монпелье консерваториясына түсті. Төрт жылдан соң солфеж және фортепианодан бірінші жүлде алды. 1933 жылы Париж консерваториясында оқуын бастады: фортепианоны Симон Риера мен Магда Тальяферродан, гармонияны Жан Галлоннан, контрапункт пен фуганы Ноэль Галлоннан, ал композицияны Анри Бюссерден үйренді. Сол жылы ол 19 жыл бойына Сен-Эсприде титулды органшы болып тағайындалды. 1936 жылдан 1939 жылға дейін Демессио Марсель Дюпреден жеке органды оқыды және 1939 жылы консерваториядағы оның орган класына қосылды. 1941 жылы орган орындау және импровизациядан бірінші жүлде алғаннан кейін, Демессио тағы бес жыл Дюпреден жеке сабақтар алды, содан кейін 1946 және 1948 жылдар аралығындағы 12 жеке концерттің бөлігі ретінде 1946 жылы Париждегі Саль Плейельде дебюттік концертін берді. Бұл оның халықаралық концерттік органшы және импровизатор ретіндегі мансабының бастауы болды, бірақ сонымен қатар Дюпре Демессиодан түбегейлі бас тартқан кезге сай келді. 1947 жылы ол "Decca Records" компаниясымен "Toccata and Fugue in D minor, BWV 565" орындауымен жазба шартнамасына қол қойған алғашқы әйел органшы болды. Ол Францияда, Ұлыбританияда, Бельгияда, Нидерландыда, Швейцарияда, Германияда және АҚШ-та (1953, 1955 және 1958 жылдары) 700-ден астам концерттер берді. Демессио әрқашан жатқа орындады, 2500-ден астам шығармадан тұратын репертуары болды, оның ішінде Бах, Франк, Лист және Мендельсонның маңызды орган шығармалары, сондай-ақ Дюпренің 41-опусқа дейінгі барлық орган шығармалары кірді. Ол Франктің орган шығармаларын толық жазғаны үшін 1961 жылы "Grand Prix du Disque" сыйлығын алды (1959 жылғы әлемдік премьера). 1962 жылы Демессио Париждегі Ла Мадлен шіркеуінің титулды органшысы болып тағайындалды. Ол бұл қызметті қатал академиялық міндеттермен үйлестірді, Нанси консерваториясында (1950–1952) және Льеждегі Корольдік консерваторияда (1952–1968) орган және импровизациядан профессор болып жұмыс істеді. Оның шәкірттерінің арасында Мари Мадлен Дюруфле, Пьер Лабрик және Луи Тири болды. 1967 жылы бірнеше жылдық келіссөздерден кейін ол Париждің Нотр-Дам соборында Оливье Мессьеннің толық орган шығармаларын жазу үшін "Decca Records" компаниясымен келісімшартқа қол қойды, бірақ денсаулығына байланысты оны орындай алмады. Оның өмірбаянын жазған Кристиан Трие Колленидің сөзіне сүйенсек, Демессио медициналық емделген және өмірінің соңғы жылында концерттерде өнер көрсетпеген. Жанна Демессио 1968 жылдың 11 қарашасында Парижде 47 жасында тамақ ісігінен қайтыс болды. Ол Аиг-Мортс қаласынан шалқары орналасқан Корольдік зираттағы Демессио отбасының мазарында жерленді. Демессио 30-дан астам шығарма жазды. Олардың үштен бірі органға арналған, бірақ ол сонымен қатар фортепианоға, көптеген әндерге, бірнеше хорлық шығармаларға (оның ішінде "La Chanson de Roland" ораториясы) және оркестрлік шығармаларға да шығармалар жазды. 2021 жылдың мәліметі бойынша, оның шығармаларының жартысы жарық көрген. 2021 жылы "Decca Records" компаниясы 1947 және 1967 жылдар аралығындағы оның толық жазбаларын қамтитын 8 дискілік жинақты шығарды, оның ішінде жоғарыда аталған 1959 жылғы Франктің толық орган шығармаларының әлемдік премьерасы да бар.

Born in Montpellier (Hérault) Jeanne Demessieux was the second child of Marie Madeleine Demessieux (née Mézy) and Étienne Demessieux. After taking private piano lessons with her elder sister, Yolande, Jeanne entered the Montpellier Conservatoire in 1928. Four years later, she obtained first prizes in solfège and piano. In 1933, she began her studies at the Paris Conservatoire; studying piano with Simon Riera and Magda Tagliaferro, harmony with Jean Gallon, counterpoint and fugue with Noël Gallon, and composition with Henri Büsser. The same year, she was appointed titular organist at Saint Esprit, a post she held for 19 years. From 1936 to 1939, Demessieux studied organ privately with Marcel Dupré, whose organ class at the Conservatoire she joined in 1939. After receiving a first prize in organ performance and improvisation in 1941, Demessieux studied privately with Dupré for five more years, before she played her début concert at the Salle Pleyel in Paris in 1946, as part of a series of 12 solo concerts between 1946 and 1948. This was the beginning of her career as an international concert organist and improviser, but also coinciding with Dupré irrevocably turning his back on Demessieux. In 1947, she became the first female organist to sign a record contract, with a performance of Toccata and Fugue in D minor, BWV 565 for Decca Records. She gave more than 700 concerts in France, the United Kingdom, Belgium, the Netherlands, Switzerland, Germany, and the United States (1953, 1955, and 1958). Demessieux always performed from memory, having an active repertoire of more than 2,500 compositions, including the complete organ works of Bach, Franck, the major organ works of Liszt and Mendelssohn, and all of Dupré's organ works up to Opus 41. A prolific recording artist, she was awarded the Grand Prix du Disque Award in 1961 for her complete recording of Franck's organ works (1959, a world premiere recording). In 1962, Demessieux was appointed as titular organist at La Madeleine in Paris. She combined this with demanding academic duties, serving as professor of organ and improvisation at the Nancy Conservatoire (1950–1952) and the Conservatoire Royal in Liège (1952–1968). Among her students were Marie Madeleine Duruflé, Pierre Labric, and Louis Thiry. In 1967, after several years of negotiations, she signed a contract with Decca Records for a recording of the complete organ works by Olivier Messiaen at Notre Dame de Paris, with which she could not comply to due to health reasons. According to her biographer, Christiane Trieu Colleney, Demessieux underwent medical treatment and did not perform in concert for most of the last year of her life. Jeanne Demessieux died on 11 November 1968 in Paris, at age 47, from throat cancer. She was buried in the Demessieux family tomb in the Cimetière du Grau du Roi, not far from Aigues Mortes. Demessieux wrote more than 30 compositions. A third of these were written for the organ, but she also produced pieces for piano, numerous songs, a handful of choral works (including an oratorio, La Chanson de Roland), and orchestral works. About half of her output has been published as of 2021. In 2021, Decca Records released an 8 CD box set with her complete recordings for this label between 1947 and 1967, including the above mentioned 1959 world premiere recording of Franck's complete organ works.

Орган және оркестр

Поэма, оп. 9 (1949 ж. жазылған. Париж: Дюран, 1952 ж.).

Әндер (пианиномен бірге)

"Мулен" (1937 жылы жазылған. Жарияланбаған). "Содан кейін әйнектерге" (1940 жылы жазылған. Жарияланбаған). Микеланджелоның сонеті (1949 жылы жазылған. Жарияланбаған). Алғыс айту (Күні белгісіз. Жарияланбаған). "Кавальер" (Күні белгісіз. Жарияланбаған). "Сынық құмыра" (Күні белгісіз. Жарияланбаған).

Вокальдық музыка

Хор, солистер және орган үшін «Cantate pour le jeudi Saint»; мәтіні – Félix Raugel (1938 жылы жазылған. Жарияланбаған). Үш әйел дауысы үшін «Barques célestes» (а капелла) (1938 жылы жазылған. Жарияланбаған). Бес аралас дауысқа арналған «Consolamini» (а капелла) (1950 жылы жазылған. Жарияланбаған). «Ролан әні», op. 10, хор, меццо-сопрано және оркестр үшін оратория (1951–56 ж. жазылған. Париж: Leduc).

Әр түрлі

Оркестрге арналған екі симфониялық бөлім (1941 жылы жазылған. Жарияланбаған). Георг Фридерик Гендель: Орган концерттерінің 1-ші және 2-ші нөміріне каденциялар (жарияланбаған). Франц Лист: Funérailles, органға арналған жеке орындау үшін бейімделген (Sampzon: Delatour France, 2010).

Дискография

Жан Демессио: Органға арналған шығармалар. Te Deum op. 11, Пасха уақытына арналған жауаптар, 12 Хорлық прелюдиялар op. 8, Триптих op. 7, До мажордағы прелюдия және фуга op. 13, Киелі Рух туралы жеті медитация op. 6, Алты этюд op. 5. Пьер Лабрик: Жанна Демессиоға құрмет. Пьер Лабрик, органшы. 1971 жылдың шілдесінде (Te Deum), 1971 жылдың желтоқсанында (Хорлық прелюдиялар, жауаптар), 1972 жылдың қазанында (медитациялар, этюдтар), 1972 жылдың қарашасында (триптих, прелюдия және фуга) және 1974 жылдың сәуірінде (Құрмет) Сент-Уэнде, Руанда және Сент-Пьерде, Ангулемде (алты этюд, жеті медитация) жазылған. Сигеан: Күн тұтылу, 2017. 2 CD. Жан Демессио: Decca мұрасы. Оның 1947 және 1967 жылдар аралығында Decca Records үшін жасаған толық жазбалары. Жанна Демессио, органшы. Лондон: Decca Records, 2021. 8 CD. Жан Демессио: Органға арналған пьесалар. Алты этюд op. 5, Киелі Рух туралы медитациялар op. 6 (No. 2 & 7), Триптих op. 7, Attende Domine (Хорлық прелюдиялар op. 8), Te Deum op. 11. Пьер Лабрик: Жанна Демессиоға құрмет (бірінші бөлім). Пьер Лабрик, органшы. 1969 және 1972 жылдары Париждегі Нотр-Дам соборында жазылған. Сигеан: Күн тұтылу, 2010. 1 CD. Жан Демессио: Толық орган шығармалары. Nativité op. 4, Алты этюд op. 5, Киелі Рух туралы жеті медитация op. 6, Триптих op. 7, 12 Хорлық прелюдиялар op. 8, Te Deum op. 11, Литургиялық уақытқа арналған жауаптар, До мажордағы прелюдия және фуга op. 13. Максим Патель, органшы. 2006 жылдың тамызында Германиядағы Вальдсасен шіркеуінің Янн органында жазылған. Федерико Савионың фильм түсіруі. Хомбург-Хаут, Франция: Фугатто, 2008. 1 DVD. Жан Демессио: Толық орган шығармалары. Nativité op. 4, Алты этюд op. 5, Киелі Рух туралы жеті медитация op. 6, Триптих op. 7, 12 Хорлық прелюдиялар op. 8, Te Deum op. 11, Литургиялық уақытқа арналған жауаптар, До мажордағы прелюдия және фуга op. 13, Andante (Chant donné), Poème op. 9 орган мен оркестр үшін. Стивен Тарп, органшы. 2004 жылдың маусым айында Дюделанж қаласындағы (Люксембург; op. 4, 5, 8, 11, 13 және Andante) және 2006 жылдың мамырында Руандағы Сент-Уэнде (op. 6 және 7, Литургиялық уақытқа арналған жауаптар) жазылған. Жанна Демессио, органшы/Париж радиосының симфониялық оркестрі, дирижері: Эжен Биго (Poème op. 9). 1952 жылы Париждегі Salle Pleyel-де жазылған. Коршенбройх, Германия: Aeolus Music, 2008. 2 SACD және 1 CD. Сезар Франк: Органға арналған толық шығармалар. Жан Демессио, орган. 1959 жылдың шілдесінде Париждегі Ла Мадленнің Кавайе-Колл органында жазылған. Аммерсфорт, Нидерланды: Festivo, n. d. FECD 155/156. 2 CD. Жанна Демессио Париждегі Мадлен шіркеуінің үлкен органдарында, I том. И. С. Бах: Кантата No. 29-дан Симфония, Erbarm dich mein, o Herre Gott BWV 721, O Mensch, bewein dein Sünde groß BWV 622, Christ unser Herr zum Jordan kam BWV 684; В. А. Моцарт: Фа минорындағы Фантазия K. 608; Ф. Лист: Бах есімі бойынша прелюдия және фуга; Ш. М. Видор: No. 6 симфониядан Аллегро. Жан Демессио, орган. 1958 жылдың шілдесінде Париждегі Ла Мадленнің Кавайе-Колл органында жазылған. Аммерсфорт, Нидерланды: Festivo, n. d. FECD 131. 1 CD. Жанна Демессио Париждегі Мадлен шіркеуінің үлкен органдарында, II том. И. С. Бах: Фа мажордағы Токката және фуга BWV 540, Соль мажордағы Фантазия BWV 572; В. А. Моцарт: До минорындағы Адажио және фуга K. 546/426; Э. Миньян: Toccata Médiévale; Ж. Бервейлер: Mouvement; Ж. Демессио: Te Deum op. 11. Жан Демессио, орган. 1958 жылдың шілдесінде Париждегі Ла Мадленнің Кавайе-Колл органында жазылған. Аммерсфорт, Нидерланды: Festivo, n. d. FECD 132. 1 CD. "Аңызға айналған Жанна Демессио", III том. О. Мессиан: Transports de joie (L'Ascension); И. С. Бах: Liebster Jesu, wir sind hier BWV 731; Ж. Бервейлер: Mouvement; Ш. М. Видор: No. 5 симфониядан Токката; В. А. Моцарт: Фа минорындағы Фантазия K. 608; И. С. Бах: До мажордағы Токката, Адажио және фуга BWV 564; Ф. Лист: Ad nos, ad salutarem undam. Жан Демессио, орган. 1961 жылдың 6 шілдесінде Харлемдегі Мюллер органында (Моцарт), 1963 жылдың 23 шілдесінде Амстердамдағы Оуде Керк органында (Бах: BWV 564), Женевадағы Виктория залында (1963; Лист: Ad nos) және Ливерпульдегі Метрополитен соборында (1967; Мессиан; Бах: BWV 731; Бервейлер және Видор) жазылған. Аммерсфорт, Нидерланды: Festivo, n. d. FECD 141. 1 CD. "Аңызға айналған Жанна Демессио: Гамбург органдары". St. Sophienkirche: Г. Пёрселл: Тромпеттік күй; И. С. Бах: Ля минорындағы прелюдия және фуга BWV 543, Liebster Jesu, wir sind hier BWV 731. St. Michaelis: К. Франк: Прелюдия, фуга және вариациялар op. 18, Кантабиле (Триос пьеселері). Christianskirche: Ж. Бервейлер: Mouvement; Ж. Демессио: Te Deum op. 11, Consolateur (Киелі Рух туралы жеті медитация op. 6), Tierces (Алты этюд op. 5); О. Мессиан: Dieu parmi nous (La Nativité du Seigneur); Ж. Демессио: "O großer Gott der Treu" хорлық импровизациясы И. С. Бахтың No. 46 кантатасынан. Жан Демессио, орган. 1959 жылдың мамырында (St. Sophienkirche), 1962 жылдың қарашасында (St. Michaelis) және 1958 жылдың маусымында (Christianskirche) жазылған. Аммерсфорт, Нидерланды: Festivo, n. d. FECD 6961/862. 1 CD. Жан Демессио: Толық орган шығармалары. Te Deum op. 11, Пасха уақытына арналған жауаптар, 12 Хорлық прелюдиялар op. 8, Триптих op. 7, До мажордағы прелюдия және фуга op. 13, Киелі Рух туралы жеті медитация op. 6, Алты этюд op. 5. Пьер Лабрик: Жанна Демессиоға құрмет. Пьер Лабрик, органшы. 1971 жылдың шілдесі мен желтоқсанында және 1972 жылдың қазанында Сент-Уэнде, Руанда және Сент-Пьерде, Ангулемде (алты этюд, жеті медитация) жазылған. Musical Heritage Society, 1974.

Jeanne Demessieux: L'oeuvre pour orgue. Te Deum op. 11, Répons pour le temps de Pâques, 12 Choral Préludes op. 8, Triptyque op. 7, Prélude et Fugue en Ut op. 13, Sept Méditations sur le Saint Esprit op. 6, Six Etudes op. 5. Pierre Labric: Hommage à Jeanne Demessieux. Pierre Labric, Organist. Recorded in July 1971 (Te Deum), December 1971 (Choral Preludes, Répons), October 1972 (Méditations, Études), November 1972 (Triptyque, Prélude et Fugue) and April 1974 (Hommage) at St. Ouen, Rouen, and St. Pierre, Angoulème (Six Études, Sept Méditations). Sigean: Solstice, 2017. 2 CD's. Jeanne Demessieux: The Decca Legacy. Her complete recordings for Decca Records between 1947 and 1967. Jeanne Demessieux, Organist. London: Decca Records, 2021. 8 CD's. Jeanne Demessieux: Pièces pour orgue. Six Etudes op. 5, Méditations sur le Saint Esprit op. 6 (Nos. 2 & 7), Triptyque op. 7, Attende Domine (Choral Preludes op. 8), Te Deum op. 11. Pierre Labric: Hommage à Jeanne Demessieux (first movement). Pierre Labric, Organist. Recorded in 1969 and 1972 at Notre Dame de Paris. Sigean: Solstice, 2010. 1 CD. Jeanne Demessieux: Complete Organ Works. Nativité op. 4, Six Études op. 5, Sept Méditations sur le Saint Esprit op. 6, Triptyque op. 7, 12 Choral Préludes op. 8, Te Deum op. 11, Répons pour les Temps Liturgiques, Prélude et Fugue en Ut op. 13. Maxime Patel, Organist. Recorded in August 2006 at the Jann Organs of the Stiftsbasilika Waldsassen, Germany. A film production by Federico Savio. Hombourg Haut, France: Fugatto, 2008. 1 DVD. Jeanne Demessieux: Complete Organ Works. Nativité op. 4, Six Études op. 5, Sept Méditations sur le Saint Esprit op. 6, Triptyque op. 7, 12 Choral Préludes op. 8, Te Deum op. 11, Répons pour les Temps Liturgiques, Prélude et Fugue en Ut op. 13, Andante (Chant donné), Poème op. 9 for organ and orchestra. Stephen Tharp, Organist. Recorded in June 2004 at St. Martin, Dudelange (Luxembourg; opp. 4, 5, 8, 11, 13, and Andante), and in May 2006 at St. Ouen, Rouen (opp. 6 and 7, Répons pour les Temps Liturgiques). Jeanne Demessieux, Organist/Orchestre Radio Symphonique de Paris, direction: Eugène Bigot (Poème op. 9). Recorded in 1952 at Salle Pleyel, Paris. Korschenbroich, Germany: Aeolus Music, 2008. 2 SACD's & 1 CD. César Franck: The complete works for organ. Jeanne Demessieux, Organ. Recorded in July 1959 at the Cavaillé Coll Orgel of La Madeleine in Paris, France. Amersfoort, Netherlands: Festivo, n. d. FECD 155/156. 2 CD's. Jeanne Demessieux aux grandes orgues de l'Eglise de la Madeleine à Paris, Vol. I.
J. S. Bach: Sinfonia from Cantata No. 29, Erbarm dich mein, o Herre Gott BWV 721, O Mensch, bewein dein Sünde groß BWV 622, Christ unser Herr zum Jordan kam BWV 684; W. A. Mozart: Fantasia in F minor K. 608; F. Liszt: Prelude and Fugue on the name BACH; Ch. M. Widor: Allegro from Symphony No. 6 in G minor. Jeanne Demessieux, Organ. Recorded in July 1958 at the Cavaillé Coll Orgel of La Madeleine in Paris, France. Amersfoort, Netherlands: Festivo, n. d. FECD 131. 1 CD. Jeanne Demessieux aux grandes orgues de l'Eglise de la Madeleine à Paris, Vol. II. J. S. Bach: Toccata and Fugue in F Major BWV 540, Fantasia in G major BWV 572; W. A. Mozart: Adagio and Fugue in C minor K. 546/426; E. Mignan: Toccata Médiévale; J. Berveiller: Mouvement; J. Demessieux: Te Deum op. 11. Jeanne Demessieux, Organ. Recorded in July 1958 at the Cavaillé Coll Orgel of La Madeleine in Paris, France. Amersfoort, Netherlands: Festivo, n. d. FECD 132. 1 CD. The Legendary Jeanne Demessieux, Vol. III. O. Messiaen: Transports de joie (L'Ascension); J. S. Bach: Liebster Jesu, wir sind hier BWV 731; J. Berveiller: Mouvement; Ch. M. Widor: Toccata from Symphony No. 5 in F minor; W. A. Mozart: Fantasia in F minor K. 608; J. S. Bach: Toccata, Adagio and Fugue in C major BWV 564; F. Liszt: Ad nos, ad salutarem undam. Jeanne Demessieux, Organ. Recorded on 6 July 1961 at the Müller Orgel of St. Bavo, Haarlem (Mozart), on 23 July 1963 at the organ of the Oude Kerk in Amsterdam (Bach: BWV 564), at Victoria Hall in Geneva (1963; Liszt: Ad nos), and the Metropolitan Cathedral in Liverpool (1967; Messiaen; Bach: BWV 731; Berveiller and Widor). Amersfoort, Netherlands: Festivo, n. d. FECD 141. 1 CD. The Legendary Jeanne Demessieux: The Hamburg Organs. St. Sophienkirche: H. Purcell: Trumpet Tune; J. S. Bach: Praeludium and Fugue in A minor BWV 543, Liebster Jesu, wir sind hier BWV 731. St. Michaelis: C. Franck: Prélude, Fugue et Variation op. 18, Cantabile (Trios Pièces). Christianskirche: J. Berveiller: Mouvement; J. Demessieux: Te Deum op. 11, Consolateur (Sept Méditation sur le Saint Esprit op. 6), Tierces (Six Études op. 5); O. Messiaen: Dieu parmi nous (La Nativité du Seigneur); J. Demessieux: Improvisation on the Choral "O großer Gott der Treu" from Cantata No. 46 of J. S. Bach. Jeanne Demessieux, Organ. Recorded in May 1959 (St. Sophienkirche), in November 1962 (St. Michaelis), and June 1958 (Christianskirche). Amersfoort, Netherlands: Festivo, n. d. FECD 6961/862. 1 CD. Jeanne Demessieux: Complete Organ Works. Te Deum op. 11, Répons pour le temps de Pâques, 12 Choral Préludes op. 8, Triptyque op. 7, Prélude et Fugue en Ut op. 13, Sept Méditations sur le Saint Esprit op. 6, Six Etudes op. 5. Pierre Labric: Hommage à Jeanne Demessieux. Pierre Labric, Organist. Recorded in July and December 1971 and October 1972 at St. Ouen, Rouen, and St. Pierre, Angoulème (Six Études, Sept Méditations). Musical Heritage Society, 1974.