Кіріспе

Чили Рим-католик шіркеуінің прелаты (1907–1999)

Рауль Сильва Хенрикез SDB (27 қыркүйек 1907 – 9 сәуір 1999) – Чилидің католик шіркеуінің прелаты, 1962 жылдан кардинал. Ол 1961–1983 жылдары Чилидің Сантьяго архиепискобы, ал 1959–1961 жылдары Вальпараисо епискобы қызметін атқарды. Архиепископтығы кезеңінде де, зейнетте болғанда да ол әлеуметтік әділдік пен демократияны қолдады және Аугусто Пиночеттің әскери диктатурасын ашық сынады – "Үкімет үшін үнемі мазалайтын нәрсе".

Өмірбаян

Талка қаласында дүниеге келген Сильва Хенрикес он тоғыз баланың он біріншісі болды. Оның әкесі Рикардо Сильва Сильва португал тегінен шыққан шаруа және өнеркәсіпші, ал анасы – Мерседес Хенрикес Энчина. Чилидің католик университетінде заң ғылымдарының докторы болғаннан кейін, 1930 жылдың 28 қаңтарында Сильва Дон Боско салезиандарының қатарына қосылды. Ол Туриндегі Салезиандық понтификалық университетінде оқып, теология және канондық құқықтан докторлық дәрежесін алды. 1938 жылдың 3 шілдесінде Туринде дін қызметкері болып тағайындалды. 1939-1945 жылдары Чилиде оқытумен айналысты, содан кейін Ла-Цистерна салезиан колледжінің директоры болды. Ол өнеркәсіп саласының жетекшілерімен және үкімет шенеуніктерімен, соның ішінде болашақ диктатор Аугусто Пиночет пен келер Президент Сальвадор Альендемен жақсы қарым-қатынаста болды. Ол Альенденің марксистік көзқарастарына қарсы болғанымен, оны алаңдатушы емес еді, себебі Альенде, оның сөзінше, "әрқашан әңгімелесуге дайын болды". Ол бірде: "Социализмде капитализмге қарағанда Ізгі хабардың құндылықтары көбірек" деген еді. Сантьягода ол тез арада кең ауқымды және дереу әлеуметтік реформалардың жақтаушысы ретінде танылды. Шіркеуге тиесілі үлкен жерлерді сол жерде жұмыс істейтін шаруаларға бөліп берді, "Бұл жерлер ұзақ жылдар бойы Құдайға қызмет етті, бірақ мен осы жерлердегі жұмысшылардың қажеттіліктері артық деп санаймын" деді. 1972 жылы Фидель Кастро Чилиге келгенде, Сильва оған Кубада тарату үшін 10 000 Киелі кітап сыйлады. Ол 1963 жылы Папа Павел VI сайланған папалық конклавтағы кардинал сайлаушылардың бірі болды. 1978 жылдың тамызы мен қазанында өткен конклавтарға қатысып, тиісінше Иоанн Павел I және Иоанн Павел II папаларын сайлауға атсалысты. 1973 жылы төңкеріс арқылы билікке келген және 1990 жылға дейін үкім еткен әскери тәртіптің басшысы Аугусто Пиночеттің ашық қарсыласы болды, бірақ бастапқыда Пиночетпен достығын оның саясатын жұмсарту үшін пайдалана алатынын ойлады. Ақырында ол режимнің басты сыншысына айналды. Ол демократияны қайта орнатуға шақырды, саяси қуғын-сүргіннен зардап шеккендерге жұмыс табуға көмектесті және саяси тұтқындарға заңдық көмек көрсетті. Ол Пиночеттің шіркеуді қысымға алуын ертедегі христиандардың Рим императорларының қолынан келген жағдаймен салыстырды. Саяси оппозицияның үнсіздікке ұшырауы, түрмеге қамалуы немесе елден қуылғандығы салдарынан, оның басшылығымен шіркеу "режимге қарсы тиімді күрес жүргізді". Чили шіркеуінің басшылары келесі айда Пиночет режимін сынағанда, олар пікір айту құқығын қорғап, келісімге шақырды, бірақ Сильваның үкіметті тікелей сынауы мен демократияға шақыруын тоқтатты. 1986 жылы Чилиге келген АҚШ сенаторы Эдвард М. Кеннеди, Чилиге әскери көмек көрсетуге тыйым салатын 1976 жылғы түзетуді демелеген және Чили үкіметін сынаған Сильвамен кездесті, ал оның архиепископ лауазымындағы ізбасары кездесуден бас тартты. 1978 жылдың желтоқсан айында "Жұмысты біріктіру" жөніндегі викариатқа БҰҰ-ның Адам құқықтары саласындағы сыйлығы табысталды. 1984 жылы Адам құқықтарына көрсеткен қызметі үшін Бруно Крейский сыйлығы берілді. 1988 жылы Сильва Чилидегі саясат, қоғам, экономика және мәдениетті талқылау үшін 1975 жылдан бастап зиялыларды біріктіруге бағытталған күш-жігерінің нәтижесінде Христиандық гуманизм академиясын құрды. Өмірінің соңында Сильва Альцгеймер ауруынан зардап шекті және 91 жасында Ла Флоридадағы салезиан зейнеткерлер үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның мәйіті Сантьяго қаласының метрополитен соборында жерленді. Оның қазасынан кейін Франц Кардинал Кёнигтің Иоанн XXIII көтерген жалғыз аман қалған кардинал екені белгілі болды. Чили үкіметі оның қазасына байланысты бес күндік ұлттық аза тұтуды жариялады, ал Президент Эдуардо Фрей Сильваның қазасы "барлық ұлт үшін терең қайғы" екенін мәлімдеді.