Кіріспе

Органикалық реакция
Робинсон-Габриэль синтезі – 2 ациламинокетонның ішмолекулалық реакцияға түсуі және одан кейін сусыздану арқылы оксазол алуға мүмкіндік беретін органикалық реакция. Реакцияны катализдейтін үшін циклодегидратациялаушы агент қажет. Бұл реакцияны 1909 және 1910 жылдары сипаттаған сэр Роберт Робинсон мен Зигмунд Габриэльдің есімдерімен аталған. 2 ациламинокетон бастапқы материалы Дакин-Уэст реакциясын қолдану арқылы синтезделеді.

Реакция механизмі

Кетоинтерактивті бөліктің протондалануына (1) циклдену (2) және дегидратациялау (3) жатады, оксазол сақинасы бастапқы 2-ациламидокетонға қарағанда аз базалық, сондықтан оны тез бейтараптандыруға болады (4). Белгілеу зерттеулері амидті оттегі Льюис базасының ең негізгісі екенін және оксазол құрамына кіретінін анықтады.

Өзгерістер

Жақында Робинсон-Габриэль синтезінің қатты фазалық түрі сипатталды. Реакцияға эфирлік еріткіште циклодегидратациялаушы агент ретінде трифторацетат ангидриді қолданылады, ал 2-ациламидокетон азот атомы арқылы бензидрилдік байланыстырғышқа қосылады. [[Файл:Friedel Crafts және Robinson Gabriel Синтез. gif|thumb|Keni және басқалар сипаттаған оксазолон шаблондарын қолдана отырып оксазолдарды бір ыдыста синтездеу. Wipf және басқалар Робинсон-Габриэль циклодегидратациясының кең таралған кеңейтілген нұсқасын жариялады, бұл оңай қол жетімді аминқышқылдарының туындыларынан алмастырылған оксазолдарды синтездеуге мүмкіндік береді. Бұл β-кетоамидтердің Dess-Martin реагентімен жанама тізбегін тотықтыру арқылы, содан кейін трифенилфосфин, йод және триэтиламинмен аралық β-кетоамидтерді циклодегидратациялау арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар, Ugi және Робинсон-Габриэль синтезінің біріктірілген әдісі хабарланды, ол Ugi реагенттерімен басталып, молекула ішінде оксазол ядросымен аяқталады. Оксазол Ugi аралық қосылысынан түзіледі, ол күкірт қышқылымен Робинсон-Габриэль циклодегидратациясына өте ыңғайлы.

Циклодегидратациялаушы заттар

Көптеген циклодегидратациялық заттар Робинсон-Габриэль синтезінде пайдалы екені анықталды. Тарихи тұрғыдан алғанда, сусыздандырушы зат – шоғырланған күкірт қышқылы. Бүгінгі күнге дейін реакция фосфор пентахлориді, фосфор пентоксиді, фосфорл хлориді, тионил хлориді, фосфор қышқылының ацетил ангидриді, полифосфор қышқылы және сусыз фторсутектің ішінде басқа да көптеген заттармен жүзеге асырылатыны көрсетілді.

Қолданбалар

Оксазолдар табиғи түрде оқшауланған көптеген қосылыстарда кең таралған құрылымдық бөліктер болып табылды және осылайша химия және фармацевтика салаларында назар аударды. Робинсон-Габриэль синтезі оксазол құрамын қамтитын молекулалармен айналысатын көптеген зерттеулерде қолданылды, соның ішінде Диазонамид А, Диазонамид В, бисфосфин платина (II) кешендері, Микалолид А, (−) Мускорид А. Эрик Бирон және авторлар тобы дипептидтерден бастап, бүйірлік тізбектің тотығуы арқылы және жоғарыда сипатталған β-кетоамидтердің Випф және Миллер циклодегидратациясы арқылы 1,3-оксазол негізіндегі пептидтердің қатты фазадағы синтезін әзірледі. Lilly Research Laboratories 2-типті диабетке жағымды әсер етуі мүмкін екі PPARα/γ агонистінің құрылымын жариялады. Робинсон-Габриэль циклодегидратациясы – агонистің екі сатылы синтезінің екінші кезеңі. Синтез 2-көміртекке байланысты бірінші топты ерекшелеу үшін ацилденуге ұшыратылатын аспартик қышқылының β-эстерлерімен басталады, содан кейін екінші топты енгізу үшін Дакин-Вест реакциясы арқылы кетоамидке айналады және 90°C температурада 30 минут бойы DMF-тағы фосфор оксихлориді немесе сірке қышқылындағы катализдік күкірт қышқылы қолданылып Робинсон-Габриэль циклодегидратациясымен аяқталады.