Кіріспе

Американдық ғалым (1943 жылы туған)

Стивен П. Стич (9 мамыр 1943 жылы туған) – американдық ғалым, Ратгерс университетінің философия және когнитивтік ғылымдар бойынша ерекше профессор және Шеффилд университетінің философия пәнінен құрметті профессор. Стичтің негізгі философиялық қызығушылықтары – ойдың философиясы, эпистемология және моральдық психология. Оның 1983 жылғы «Халық психологиясынан когнитивтік ғылымға: сенімге қарсы дәлел» кітабы көп назарға ілікті, себебі ол ой туралы жойғыш материализмнің бір түрін қорғады. Ол кейінірек, 1996 жылы жарық көрген «Ойды бөлшектеу» кітабында көрсеткендей, өз пікірін өзгертті.

Білім және мансап

Стих 1960–1964 жылдары Пенсильвания университетінде бакалаврлық білім алды, онда ол Филоматикалық қоғамның мүшесі болды. 1964 жылы ол философия мамандығы бойынша үздік дипломмен (Summa Cum Laude) бакалавр дәрежесін алды. Ол 1964–1968 жылдары Принстон университетінде аспирантурада оқып, 1968 жылы Пол Бенасерраф пен Гилберт Харманның жетекшілігімен философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алды. Стич 1984–1985 жылдары Сидней университетінде қонақ аға оқытушы болып жұмыс істеді, ал 2007 жылы Вашингтон университетінде (Сент-Луис) Кларк Уэй Харрисон атындағы ерекше қонақ профессор болды. 2005 жылдың ақпанында Стич Шеффилд университетінің философия кафедрасында құрметті профессор болып тағайындалды. Ол негізінен Ратгерс университетінде жұмыс істейді, бірақ Шеффилдке мерзімді түрде барып, онда танымдық зерттеулер орталығы – Ханг Сенг орталығында оқытумен және зерттеу жұмыстарымен айналысады. 2007 жылы ол Жан Никод сыйлығымен марапатталып, Парижде "Әдеп теориясы мен танымдық ғылым: танымдық ғылым дәстүрлі пікірталастарды қалай өзгерте алады" тақырыбында дәрістер оқыды. 2009 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2020 жылы ол Принстон университетінің Адам құндылықтары орталығы арқылы қонақ профессор болып жұмыс істеді.

Философиялық еңбектері

Стич философияда негізінен ақыл-ойының философиясы, танымдық ғылым, эпистемология және моральдық психология салаларындағы еңбектерімен танымал. Ақыл-ойының философиясы мен танымдық ғылымда Стич (1983) ақыл-ой туралы айтуды оның физикалық негізі туралы айтумен алмастыру қажет деген пікірді – жоюшы материализмнің бір түрін ұсынды. Бірақ ол ақыл-ойы туралы кейбір көзқарастарын өзгертті. Оның соңғы пікірлері үшін «Deconstructing the Mind» (1996) еңбегіне жүгініңіз. Эпистемологияда ол (бірнеше әріптестерімен бірге) тәжірибелік философияның әдістерін қолдана отырып, интуицияның мәнін зерттеді, әсіресе мәдениеттер арасында өзгеше болатын эпистемиялық интуицияларды қарастырды. – Стич (1988) және Стич және т.б. (2001) еңбектеріне қараңыз. Бұл жұмыс тұжырымдамалық талдауға және аналитикалық философияның дәстүрлі әдістеріне деген жалпы күмәнділікті көрсетеді. «Аң-сананың фрагментациясы» еңбегінде ол «прагматизм рухында» эпистемиялық релятивизмнің бір түрін қысқаша сипаттады. Ол және Шон Николс адамдардың өзінің және басқалардың психикалық күйлерін қалай түсінетіні, яғни ақыл-оқығану теориясын жасады, оны «Nichols and Stich» (2003) еңбегінде ұсынды. Олардың теориясы – гибрид, ол симуляция теориясы мен теориялық теорияның элементтерін қамтиды, сонымен қатар, қиялға мүмкіндік беретін ақыл-ойының архитектурасын түсіндіруді мақсат етеді.