Кіріспе

Жамбас бұлшық еті

Адуктор магнус – жамбастың ішкі жағында орналасқан үлкен үшбұрышты бұлшық ет. Ол екі бөлімнен тұрады. Ишиопубикалық тамырдан (жамбас сүйегінің төменгі тамырының кішкентай бөлігі және ишиумның төменгі тамыры) басталатын бөлігі пубофеморалдық бөлік, аддуктор бөлігі немесе аддуктор минимусы деп аталады, ал ишиумның ісігінен басталатын бөлігі ишиокондилярлық бөлік, кеңейткіш бөлік немесе "жамбас бұлшық еті" деп аталады. Оның ортақ эмбриондық шығу тегі, иннервациясы және қызметіне байланысты, ишиокондилярлық бөлік (немесе жамбас бұлшық еті) көбінесе жамбас бұлшық еттері тобының бір бөлігі деп есептеледі. Адуктор магнустың ишиокондилярлық бөлігі жамбастың артқы бөлігінің бұлшық еті саналады, ал адуктор магнустың пубофеморалдық бөлігі – медиалдық бөлігінің бұлшық еті саналады.

Жүрек-жамбас (аддуктор) бөлігі

Жамбас сүйегінің тармағынан басталатын талшықтар қысқа, көлденең бағытталған және үлкен трохантерден linea aspera сызығына дейін созылатын, жамбас жамбасының дөңгелек сызығына енгізіледі, бұл орын жамбас бұлшығының (gluteus maximus) медиалды жағында орналасқан. Ал, қызыл сүйектің тармағынан шығатын талшықтар әртүрлі бұрыштармен төмен және жаққа қарай бағытталған, кең апоневроз арқылы linea aspera және оның төменгі медиалды ұзартуының жоғарғы бөлігіне бекітіледі.

Ишиокондилярлық (шанақ сүйегі) бөлігі

Бұлшық еттің медиалдық бөлігі, негізінен ішектің ілгегінен бастау алатын талшықтардан құралған, қалың етті массаны құрайды. Бұл масса дерлік тік түсетін жалпы шоғырлардан тұрады және жоғағынан үштен бірін шамасында, сан сүйегінің медиалдық қондылығындағы аддуктор шығынтысына енетін дөңгелек сіңірге аяқталады. Сонымен қатар, бұл сіңір шығынтыдан linea aspera-ға дейін жоғары қарай созылатын жіпшеге байланысты фиброздық кеңеюмен байланысқан.

Қарым-қатынастар

Адуктор магнус алдыңғы беті арқылы пектинус, адуктор брейвис, адуктор лонгус, фемерал артериясы және венасы, терең артериясы мен венасы, олардың тармақтарымен, сондай-ақ обтуратор артериясының артқы тармақтарымен, обтуратор венасы мен обтуратор жүйкесімен қарым-қатынаста болады. Оның артқы беті жартылай тендиноздық, жартылай мембраноздық, бицепс және үлкен жамбас бұлшық еттерімен байланысқан. Ішкі жиегі бойынша грацилис және сарториус бұлшықтары орналасқан. Жоғарғы жиегі обтуратор сыртқы және төртбұрышты жамбас бұлшықтарымен шектеседі.

Жүйке жүйесі

Бұлшықет аддуктор және жамбас бөліктері екі түрлі жүйкемен иннервацияланғандықтан, құрама бұлшықет болып табылады. Адуктор бөлігі обтураторлық жүйкенің артқы тармағымен, ал жамбас бөлігі сегізкөз жүйкемен иннервацияланады.

Түрлілігі

Адуктор магнустың жоғарғы, бүйірлік бөлігі көбінесе жеке бұлшық ет саналатын, толық бөлінбеген бөлімше болып табылады – адуктор минимусы.

Функция

Адуктор магнус - жамбастың қуатты адукторы, аяқтарды кеңінен жайып тұрғаннан бастап бір-біріне параллель келтіргенде ерекше белсенділік көрсетеді. Линия аспераға бекітілген бөлігі бүйірлік айналдырушы болып жұмыс істейді. Медиалдық эпикондильге дейін жететін бөлігі аяқ сыртқа бұрылып, иілгенде медиалдық айналдырушы ретінде әрекет етеді, сондай-ақ жамбас буынын кеңейтуге да көмектеседі.

Басқа жануарлар

Басқа төрт аяқты жануарларда, үлкен адуктор тізе буынынан өтіп, тібіет сүйегіне бекітеді. Адамдарда, шегесінің дистальдық бөлігі ажырап, тізе буынының медиалдық жанама байламына айналады. Осы себепті, адамдардағы тізе буынының медиалдық жанама байламында кейде атавистік өзгеріс ретінде бірнеше бұлшық талшықтары кездесуі мүмкін.