Кіріспе

Халықаралық математика олимпиадасы (IMC) – университет студенттері арасында жыл сайын өткізілетін математика сайысы. Қатысушы студенттердің жасы IMC өткізілетін кезде 23 жастан аспауы тиіс. IMC негізінен жеке тұлғаларға арналған сайыс, алайда көптеген қатысушы университеттер студенттерден бір немесе бірнеше команданы іріктеп, жібереді. Жұмыс тілі – ағылшын тілі. IMC – тұрғын үй олимпиадасы, барлық қатысушы студенттер ұйымдастырушылар ұсынған жатақханада тұруға міндетті. Оның мақсаты – университет студенттеріне математиканы әлемнің түкпір-түкпірінен келген әріптестерімен бірге тамашалауға, олардың дүниетанымын кеңейтуге және бұрын ойламаған немесе мүмкін емес деп ойлаған математикалық мақсаттарды қоюға шабыт сыйлау. Айта кетейік, 2018 жылы ирандық күрд математигі Каучер Биркар (туған аты – Ферейдун Дерахшани), 2000 жылы Лондон университетінің колледжінде өткен 7-ші IMC-ге қатысып, математиканың ең беделді сыйлығы – Филдс медаліне ие болды. Қазір ол Цинхуа және Кембридж университеттерінде профессор қызметін атқарады. 2022 жылы Киевте туған математик Марина Вьязовская да Филдс медалімен марапатталды. Ол 2002, 2003, 2004 және 2005 жылдары төрт рет IMC-ге студент ретінде қатысқан. Қазір ол Швейцариядағы École Polytechnique Fédérale de Lausanne математика институтындағы сан теориясы профессоры және кафедра меңгерушісі. Бірінші отыз олимпиадаға 50-ден астам елден 200-ден астам университет студенттері қатысты. 2022 жылы өткен 29-шы IMC-де қатысушыларға жеке нәтижелер, Fair Play сыйлықтары және ең тиімді команда жетекшісі сыйлықтары табыс етілді. Лондон университетінің колледжі IMC ұйымдастыруға қатысып келеді және профессор Джон Э. Джейн 1994 жылдан бері президент қызметін атқарып келеді. IMC бес немесе алты күнге созылады, осы уақыт ішінде қатысушылар екі бес сағаттық емтихан тапсырады, әрқайсысында бес сұрақ (2008 жылға дейін алты) болады, оларды қатысушы университеттердің сарапшылары мен өкілдері таңдайды. Есептер алгебра, анализ (нақты және кешенді), комбинаторика және геометрия салаларынан алынады.

Тарих

IMC 1994 жылы Болгарияның Пловдив қаласында 49 қатысушымен, көбінесе Болгариядан басталып, Пловдив "Paisii Hilendarski" университетінің ұйымдастыруымен өтті. 2-ші, 3-ші және 4-ші IMC де Пловдивтегі "Paisii Hilendarski" университетінде өткізілді. 1996 жылдан 1999 жылға дейін IMC, Болгарияның Еуропалық Одаққа кіруіне дайындық мақсатында, Болгариядағы университеттердің математика және информатика мамандықтарын Еуропалық Одақтың деңгейіне жеткізуді көздеген "Математика және информатика бойынша модульдік білім беру" атты Еуропалық Одақтың TEMPUS жобасының құрылымдық бірлескен іс-шарасы болды. Лондон университетінің колледжі осы Еуропалық Одақтың TEMPUS жобасының мердігері болды, ал профессор Джейн жобаның үйлестірушісі болды. 1998 жылы 5-ші IMC Благоевград қаласына көшіріліп, "Неофит Рилски" Оңтүстік-Батыс университеті мен Болгариядағы Америка университетінің бірлескен ұйымдастыруымен өтті. 5-ші IMC-ге 9 елден 80 қатысушы қатысты. 6-шы IMC-ні Eötvös Loránd университеті ұйымдастырды, ол Венгрияның Кештели қаласындағы Балатон көлінде өтті, 7-ші IMC-ні Лондон университетінің колледжі, 8-ші IMC-ні Прагадағы Чарльз университеті, 9-шы IMC-ні Варшава университеті (Польша), 10-шы IMC-ні Бабеш-Болайи университеті (Румыния), 11-ші IMC-ні Ss. Кирилл мен Мефодий университеті (Скопье, Македония), 12-ші IMC-ні Болгариядағы Америка университеті (Благоевград), 13-ші IMC-ні Одесса университеті (Украина), 14-ші және 15-ші IMC-ні Болгариядағы Америка университеті (Благоевград) және 16-шы IMC-ні Будапешттегі Eötvös Loránd университеті ұйымдастырды. 2009 жылы 16-шы IMC-ге 347 студент және 65 команда қатысты. 2010 жылдан бері IMC-ні Благоевградтағы Оңтүстік-Батыс "Неофит Рилски" университетінің көмегімен Болгариядағы Америка университеті ұйымдастырып келеді. 26-шы IMC-ге 360 студент және 77 команда қатысты. 27-ші және 28-ші IMC жаһандық пандемияға байланысты онлайн форматта өтті. 29-шы IMC гибридті форматта, яғни жеке және онлайн қатысушылармен бірге өтті. Оған 663 студент және 100 команда қатысты. 30-шы IMC қайтадан тек жеке іс-шара ретінде өтті, оған 393 студент және 72 команда қатысты.

Бұрынғы сыйлық иегерлері

Кошер Биркар, Филдс медалінің иегері және Кембридж университетінің профессоры. Марина Вьязовская, Филдс медалінің иегері және EPFL профессоры. Нима Анари, Стэнфорд университетінің профессоры. Марьям Саиди, Карнеги-Меллон университетінің профессоры. Али Кахбод, Берклидегі Калифорния университетінің профессоры. Габриэль Крайндлер, Гарвард университетінің профессоры. Мартин Д. Касабов, Корнелл университетінің профессоры. Андрей Златош, Сан-Диего университетінің профессоры. Марианна Цорней, Чикаго университетінің профессоры. Флориан Герциг, Торонто университетінің профессоры. Симион Филип, Чикаго университетінің профессоры. Расул Этесами, Иллинойс университетінің профессоры. Бехруз Тури, Сан-Диегодағы Калифорния университетінің профессоры. Каве Касебиан, Вирджиния Техникалық университетінің профессоры. Насер Талебизаде Сардари, Пенсильвания мемлекеттік университетінің профессоры. Жалал Этесами, Мюнхен техникалық университетінің профессоры. Сэм Нариман, Пердью университетінің профессоры. Гаку Лю, Вашингтон университетінің профессоры. Джордже Миличевич, Брин-Мор колледжінің профессоры. Антон Мелит, Ассоцияцияланған профессор, Вена университеті.