Кіріспе

Гюнтер Брюс (27 қыркүйек 1938 - 10 ақпан 2024) – австриялық суретші және жазушы.

Гюнтер Брюс (27 қыркүйек 1938 – 10 ақпан 2024) австриялық суретші, перформанс суретшісі, график, эксперименталды кино режиссері және жазушы болған.

Өмірбаян

Брус Мюректе өсті, Грацтағы Кунстгевербескулесіне оқуға түсті және 1956 жылы Венаға келді, онда сурет салуды оқыды және өмір бойы досы Альфонс Шиллингпен танысты. 1960 жылдың күзінде неміс экспрессионизмі, Эдвард Мунк, Винсент ван Гог, абстрактты экспрессионизм және Эмилио Ведова сияқты суретшілердің ықпалымен ол көркемдік туындыларын жасауды бастады. Сол кезде онымен танысқан серігі Отто Мюль оның жұмысы туралы былай деді: «Бояу суретке тигенде бомба сияқты жарылып кететін кездер болар еді. Бұл – толыққанды шығармашылық шарықтану. [ ] Бөлме толығымен бояу тамшыларымен жабылған, ал еденде құрғаған бояу шламдары бірнеше сантиметр қалыңдықпен жатты».

Шиллингпен бірге алғашқы ірі көрмеге дейін, 1961 жылдың мамырында әскерге шақырылды. Әскери қызметін аяқтағаннан кейін психологиялық дағдарысқа ұшырап, 1962 жылдың соңына дейін жұмыс істеуге кіріспеді. 1964 жылы Брус өзінің «Анна» атты алғашқы «Акциясын» орындады, онда ол әйелі Анни Брусты, өзінің денесін және студиясының айналасын ақ және қара бояумен бояды. 1960 жылдардың екінші жартысында ол көптеген қойылымдарды өткізді, онда өзінің денесін іс-қимылдың орталығына қойды, мысалы, «Өзін бояу» және «Өзін мүгедектендіру» акцияларында. Брус 1964 жылы Отто Мюль, Герман Нич және Рудольф Шварцкоглермен бірге Веналық акционизмнің негізін қалаушы болды. Оның агрессивті ұсынылған акционизмі конвенцияларды және табуларды қасақана елемеді, көрерменді шоқтандыру мақсатында. 1968 жылы Вена университетінде өткен «Көркемдік және революция» іс-шарасында Брус стақанға зәр тастады, содан кейін денесін өзінің нәжісімен жауып алды, ал қойылым кезінде Брус мастурбация жасағанда Австрияның ұлттық әнұранын шырқады. Брус өзінің зәрін ішіп, құсуды тудырды, содан кейін тұтқындалды. Осы туындысы және басқа да қойылымдары арқылы Брус ұлттың әлі де фашистік мәнін ашуға үміттенді. Бұл қойылым сол кезде көпшіліктің ашуын тудырды және қатысушылар БАҚ-та «uniferkel» немесе «Университет шошқалары» деп аталды. Оқиғадан кейін алты айға бас бостандығынан айырылып, ол отбасымен бірге Берлинге қашып кетіп, 1976 жылы Австрияға оралды. Брус сонымен қатар 1969 жылдан бастап «Die Schastrommel» (авторлық басылым) журналының редакторы болды. Ол NO!Art қозғалысына қатысты. 1966 жылы ол Лондондағы «Destruction in Art Symposium» (DIAS) көрмесіне Гюстав Метцгер, Отто Мюль, Вольф Востелл, Йоко Оно және басқа да суретшілермен бірге қатысты. Брус 1972 жылы Кассельдегі Documenta 5 көрмесіне қатысып, Documenta 6 (1977) және Documenta 7 (1982) көрмелерінде суретші ретінде ұсынылды. 1970 жылдан бастап ол көптеген суреттерімен негізделген «Иррвиш» романын жазды. Брюстың шығармашылығында жаңа бөлім ашылған «сурет өлеңдері» деп аталатын туындылар пайда болды, олардың жемісі 1970-1980 жылдардағы бай графикалық және әдеби шығармашылық. Брус 1996 жылы Австрияның Мемлекеттік сыйлығын алды. Оның көптеген туындылары шоқтырғыш және даулы. Қазір Жоаннеумда Брузей деп аталатын тұрақты галерея бар, онда Брустың және басқа да вендік акционистердің жұмыстары көрсетілген. Брус 2005 жылдың жазынан бастап Австрияның ай сайын шығатын «Datum» журналының колонкасы мен иллюстраторы болды. Ол Грацта және Канар аралдарында тұрып, жұмыс істеді. 2008 жылы Штирияның сол кездегі мәдени кеңесшісі Курт Флеккер өзінің Брус мұражайының іргетасын қалаған. 2011 жылы 26 қарашада «Neue Galerie Graz» жаңа ғимаратында ашылған «BRUSEUM» Joanneumsviertel қаласында тұрақты көрмелер өткізуге арналған. Ол суретшінің негізгі туындыларын сақтауға арналған. 2010 жылы Берлиндегі көркем фильмдер үй видео компаниясы Edition Kröthenhayn өзінің фильмдерін қамтитын DVD-дискі бар қорапты шығарды (оның ішінде, басқалармен қатар, 8/64: Ana – Aktion Brus, 10c/65: Brus wünscht euch seine Weihnachten, 10b/65: Silber – Aktion Brus, 10/65: Selbstverstümmelung, 16/67: 20. Сентябрь, Die Blumen des Bösen, Strangulation, Psycho Dramolett, Kunst und Revolution, Osmose, Einatmen – Ausatmen, Handlung, Zerreißprobe, Selbstbemalung және Wiener Spaziergang), режиссерлері, басқалар арасында, Курт Крен, Ханс Кристоф Стенцель, Питер Горсен, Эрнст Шмидт, Хелмут Кронбергер, Вернер Шульц және Отто Мюль, сондай-ақ Брус өзі және оның әйелі Анни Брус, жинақталған және Пётр Касперактың деректі фильм форматында ұсынылған, жалпы ұзындығы 82 минут, «Дене талдауы: Акциялар 1964–1970» деген атпен қолмен нөмірленген мың дананың шектеулі басылымында. DVD-де Брус туралы 2004 жылы шыққан 52 минуттық «Schrecklich verletzlich – Günter Brus» атты деректі фильм бар. Оны Питер Каспарак, Анита Натмесниг және Адам Валиш режиссерлік етті, сондай-ақ Людвиг Хоффенрайх және басқалар акционизм суреттерін көрсетті. Сонымен қатар, Peter Weibel және Theo Altenberg суреттері мен мәтіндері бар 100 беттік кітап та бар. Брюстің жұмысында оның әйелі Ана маңызды рөл атқарды. 2018 жылы газет сұхбатында ол Рудольф Шварцкоглердің «Той» акциясына қатысқанын айтты, себебі Шварцкоглердің әйелі ешқашан кеудесін көрсетуге келіспейтін еді және Шварцкоглер әйелден сұрауға ұялды. Сонымен қатар, ол бірде Герман Ничтің акциясы үшін дәріханадан 40 презерватив алған, себебі Нич өзі сатып алуға батыл болмады. Брус 2024 жылдың 10 ақпанында Грацта 85 жасында қайтыс болды.