Кіріспе

Химиялық қосылыс

Тиамазол, сондай-ақ метимазол деп те аталатын, гипертиреозды емдеу үшін қолданылатын дәрі. Толық әсеріне жетуі бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Көбінесе кездесетін жағынқы әсерлеріне қышық, шаш түсіру, лоқсығу, бұлшықет ауыруы, ісіну және іш ауыру жатады. Оны бала емізу кезінде де қолдануға болады. Бұл дәрі жалпы қолжетімді. 2021 жылы АҚШ-та 1 миллионнан астам рецепт бойынша тағайындалған 237-ші ең көп қолданылатын дәрі болды.

Медициналық қолданыстар

Тиамазол – гипертиреозды, мысалы, Грейвс ауруын емдеуге қолданылатын препарат, бұл қалқанша безінің тым көп қалқанша безі гормоны өндіре бастаған кезде туындайтын жағдай. Препаратты сондай-ақ қалқанша безі гормонының деңгейін төмендету және қалқанша безіне хирургиялық араласудың салдарынан туындайтын әсерлерді азайту үшін операция жасау алдында қабылдауға болады. Бұған қоса, тиамазол ветеринарияда мысықтардағы гипертиреозды емдеу үшін де қолданылады.

Әрекет ету механизмі

Тиамазол тиреоид гормонының синтезінде иод (I−) анионын йодқа (I2), гипоиод қышқылына (HOI) және ферментке байланысқан гипоиодатқа (EOI) окистендіретін тиреопероксидаза ферментін тежейді, бұл гормон прекурсоры тиреоглобулиндегі тирозин қалдықтарына йодтың қосылуын жеңілдетеді, ал бұл трийодтиронин (T3) және тироксин (T4) синтезінің қажетті қадамы болып табылады. Ол фоликулярлық жасушалардың базальтеральды мембраналарында орналасқан натрийге тәуелді йодид транспортерінің әрекетін тежемейді. Бұл қадамды тежеу үшін перхлорат және тиоцианат сияқты бәсекелестік ингибиторлар қажет. Бір зерттеу тиамазолдың CXCL10 секрециясын реттейтінін көрсетті.

Ветеринариялық мақсаттар

Тиамазол мысықтарда гипертиреозды емдеу үшін де көрсетілген.

Химиялық қасиеттері

Циклдік тиоуреа туындысы тиамазол – ерекше иісі бар ақ немесе күңгірт қоңыр кристалды ұнтақ. Қайнау температурасы 280 °C (жайылу). Тиамазол суда, этанолда және хлороформда жақсы ериді, бірақ эфирде нашар ериді. Тиамазол гидроксил радикалы (•OH) радикалы сияқты бос радикалдарды жояды. Ол органикалық химияда бос радикалдарды залалсыздандырушы ретінде қолданылады.

Зертханалық синтез

Тиамазол 1889 жылдан бері белгілі, ол 2,2 диэтоксиэтанеаминнен басталатын екі кезекті процесс арқылы жасалған, оны метил изотиоцианатымен реакцияға түсірген. Осы реакцияның нәтижесі қышқыл катализаторы бар реакцияда циклданып тиамазолға айналдырылды. 1949 жылы ол тиамазол туралы жұмысын жариялады, онда оның бұрынғы емдеулерге қарағанда жоғары тиімділігі көрсетілді.