Кіріспе

Замбиядағы ұлттық парк { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q1471784", "properties": { "fill opacity": 0.1, "stroke": "#006000" } } Лиува жазығының ұлттық паркі – Замбияның Батыс провинциясында орналасқан ұлттық парк. "Лиува" деген сөз жергілікті лиува тілінде "жайлау" дегенді білдіреді, ол лози тілінің бір диалектісі. Бұл жазықтар бастапқыда лози халқының литунгасы (патшасы немесе бас басшысы) Любоси Леванканың аң аулау алқабы ретінде пайдаланылған. Аймақ 1880 жылдардың басында Любоси Леванкамен қорғалатын аймақ деп белгіленді, ал 1972 жылы Замбия үкіметі басқаруды қолға алғанда ұлттық парк мәртебесі берілді. African Parks коммерциялық емес табиғатты қорғау ұйымы 2003 жылдан бері Ұлттық парктер және жануарлар дүниесі департаментімен және Баротсе корольдік институтымен бірлесіп Лиува паркін басқарып келеді. Парктің шөбілік алқаптарында ондаған мың көк гнудың жыл сайынғы Африкадағы екінші ең ірі көші-қонын қамтитын, түрлі ірі сүтқоректілер мекендейді. Көбінесе кездесетін ірі жыртқыштарға гепард, дақты гиена және арыстан жатады, олардың ең танымал өкілі – Леди Лиува есімді аналық арыстан. Ол 2017 жылы табиғи себептерден қайтыс болғанға дейін National Geographic телеарнасының "Соңғы арыстан" атты деректі фильмінің басты кейіпкері болды. Леди Лиува Африкалық парктер басқаруды өз қолына алып, арыстан популяциясын қайта жаңарту үшін қосымша арыстандар әкелгенге дейін, жылдар бойы шамадан тыс аң аулау салдарынан аймақтағы жалғыз арыстан болып қалған. Лиувада 300-ден астам құс түрі тіркелген, соңғы кездерге дейін туризм шектеулі болды. Жануарлар популяциясы 1990-2000 жылдардағы төмендеулер мен жергілікті түрлердің жоғалуына қарамастан, содан бері тұрақталды.

Тарих

Ұлттық парк құрылғанға дейін бұл аймақ 1878-1916 жылдар аралығында Баротзеландтағы Лози халқының Литунгасы (патшасы немесе ең басты басшысы) болған Любоси Леванканың (1842-1916) аң ауру орталығы болды. Любоси Леванка 1880 жылдардың басында Лиува жазығын қорғалатын аймақ деп белгіледі. Мұндай мәртебеге қол жеткізгеніне қарамастан, адам қысымының күшеюі саябақта браконьерліктің өсуіне әкелді. Парк негізінен рафия пальмалары мен ормандық алқаптар араласқан, шамамен белгілі бір өлшемдегі (өлшемі көрсетілмеген) даладан тұрады. Олар ондаған мыңдап жиналады. Лиуваның гну миграциясы Африкадағы екінші ең ірі миграция болып табылады. Келесі зерттеулер бұқа, елланд, Лихтенштейннің хардебисті және роан антилопасының популяциясының күрт төмендегенін, тіпті жойылу мүмкіндігін көрсетті. Алайда, 2003 жылдан бері күшейтілген қорғау шаралары популяцияны тұрақтандырды. Елланд пен бұқа қайтадан қоныстандырылды, ал зебра популяциясы 4000-нан асты. Жыртқыштарға гепард, барыс, арыстан, африкалық жабайы иттің және дақты гиена жатады. Ұйым 2022 жылға қарай 16 арыстан бар Лиувада арыстанды көбейтуге арналған топты қайта құру үшін бірнеше арыстанды әкелді. Түрді паркке қайта орналастыру мақсатында 11 африкалық жабайы итті (Оңтүстік Африкадан сегіз еркек және Кафуэ ұлттық паркінен үш ұрғашы) 2021 жылдың соңында паркке көшірді. Жануарлар байланыс орнату үшін бөлінген жайларда ұсталды, содан кейін 2022 жылдың сәуірінде босатылып, бірден топ ретінде қозғала бастады. (Кафуэ ұлттық паркінен) 2021 жылдың соңында Лиуваға көшірілді. Лиувадағы кішкентай барлық жейтін жануарларға жолақты мангуст және жақты жолақты шакал жатады. 2005 жылдан бері қорғалған аймақ Арыстанды сақтау бөлімі деп есептеледі.

Лиува ханым және парктегі арыстандар

Леди Лиува парктің ең танымал тұрғыны болды және 2010 жылы National Geographic ұйымы түсірген деректі фильмнің басты кейіпкері болды. Жазылған су құстарының ішінде марабу, ашық томсықты, атқұйрықты, сары томсықты тұңғыш, қара құс, аққұба, сұр қаз, пигмей қаз, қазқаз және үш жолақты құс бар. Бұдан басқа, қара қанатты пратинколь, Денхам бастардысы, ұзын құйрықты жесір, қызғылт томсықты жаңқа, қызғылт тамақталған ұзын тырнақ, хатшы құс, өткір құйрықты жұлдызша, батпақтық бубу, ақ жамбасты бастарды және ақ жақты аражегіш те кездеседі, сондай-ақ шақырғыш торғайлар да бар. Лиува жазығы ұлттық паркі әртүрлі жылан түрлеріне де қоректік ортаны қамтамасыз етеді.