Кіріспе

Қалалық аңыз

"Ілмек" немесе "Ілмекқол" – паркінгте тұрған көліктегі жас жұбайларды шабуылдайтын, піраттардағыдай ілмек қолы бар кісі өлтіруші туралы қалалық аңыз. Оқиғаның көптеген нұсқаларында, кісі өлтіруші көбінесе беті жасырылған, силуэтті қарт адам ретінде бейнеленеді, оның сырт киімі – плащ пен жаңбырлық шляпа екені айтылады, бұл оның сыртқы келбетін, әсіресе бетін жасырады. Бұл аңыз кем дегенде 1950 жылдардың ортасынан бастау алған деп саналады және 1960 жылы "Dear Abby" кеңес бағанында жарияланғаннан кейін кеңінен танымал болды.

Шығу тегі

Құс аңызының шығу тегі толыққанды белгісіз, бірақ фольклоршы және тарихшы Ян Гарольд Брунвандтың айтуынша, бұл әңгіме 1950-ші жылдары АҚШ-та тарала бастады. Брунвандтың "Жоғалып бара жатқан автостопшы: американдық қалалық аңыздар және олардың мағыналары" кітабында жазылғандай, 1959 жылға қарай бұл әңгіме американдық жасөспірімдер арасында кеңінен таралды және 1960 жылдары одан әрі тарады. Snopes жазушысы Дэвид Миккелсон бұл аңыздың 1946 жылғы Тексарканадағы айшықты кісі өлтірулер сияқты нақты өмірдегі ғашықтар аллеясындағы кісі өлтірулерден бастау алғанын болжайды. Кинода Құс аңызы кейде пайда болады: 1947 жылғы "Дик Трейсидің қиын жағдайы" фильмінде ойдан шығарылған детектив Дик Трейси қолында ілмегі бар кісі өлтірушіні қуалайды. Ілмегі бар кісі өлтіруші тақырыбы комедияларда да кездеседі; "Meatballs" (1979) фильмінде Билл Мюррей кейіпкері лагерьде от жағып отырғандарға Құс туралы аңызды айтады. "Shrek the Halls" (2007) фильмінде Гинги өзінің сүйіктісі Сюзиге осы аңыздың басқаша нұсқасын айтады. Дегенмен, бұл оқиға көбінесе қорқынышты фильмдерде бейнеленеді және айтылады. Кинотанушы Марк Кермодтың сөзіне сүйенсек, оның кең таралғандығы слэшер фильмдерінде жастардың сексуалдығына қатысты моральдық үлгі ретінде көрінеді. "He Knows You're Alone" (1980) фильмінде жас жұп тоқтаған көлікте кісі өлтіруші шабуыл жасайтын сахна бар. "Соңғы емтихан" фильмі паркта тұрған көліктегі жұпқа шабуыл жасалған және кейін университет киім ауыстыратын бөлмесінде студент ілмекпен өлтірілетін көрініспен басталады. "Campfire Tales" (1997) антологиялық қорқынышты фильмі 1950 жылдардағы Құс аңызын қайта баяндайтын сегментпен ашылады. "I Know What You Did Last Summer" (1997) фильмінде ілмекпен жасөспірімдерді қуалайтын кісі өлтіруші бейнеленеді; фильмнің басында басты кейіпкерлер лагерь отының басында Құс аңызын айтады. 90-шы жылдардағы "Candyman" фильмдері, сондай-ақ 2021 жылғы Ниа ДаКостаның жаңартқан нұсқасы да осы аңызға негізделген. "Lovers Lane" (1999) сүйіктілер аллеясында жасөспірімдерді өлтіретін кісі өлтіруші туралы слэшер фильмі. Бұл оқиға түрлі телешоуларда да пайда болды; "The Pest House" (1998), "Millennium" телесериалының 2-ші маусымының 14-ші бөлімі, қалалық аңызға ұқсас кісі өлтірумен басталады. "Supernatural" телешоуының 1-ші маусымының 7-ші бөлімінде ілмекші жамандыққа ие. Бұл "Mostly True Stories?: Urban Legends Revealed" сериясының бірінші бөліміндегі алғашқы оқиға. Канадалық анимациялық антологиялық сериясы "Freaky Stories" (1997) өзінің бірінші маусымында 1963 жылғы Құсқа негізделген сегментке ие. Бұл оқиға "Designing Women" сериалының "The Slumber Party" эпизодында айтылады. "Community" сериалының 3-ші маусымының 5-ші бөлімінде "Horror Fiction in Seven Spooky Steps" ілмекші сюжеттік құрал ретінде қолданылады. "SpongeBob SquarePants" сериалының 2-ші маусымының 16-шы эпизодында: "Graveyard Shift" Құс аңызының пародисы қолданылады. Онда Скуидуорд Спанч Бобты қорқыту үшін түнде жұмыс істеп жатқанда "Hash Slinging Slasher" туралы жалған қорқынышты әңгіме айтады – жаңбырлық пальто киген, беті көрінбейтін және қолының орнына тот басқан лопатасы бар қараңғы кейіпкер. 4chan-да қайта айтылғаннан кейін бұл оқиға интернетте танымал болды, себебі ол бірнеше күлкілі қателермен сынған ағылшын тілінде жазылған, әсіресе оның кенеттен аяқталуы, онда бүкіл сюжеттік бұрылыс тек "Адам есігін қолмен ілмектер машина есігін" деген сөздермен ғана берілген, ол содан бері оқиғаның осы нұсқасының атауы болды.