Кіріспе

Дикси операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Өнеркәсіптік ұйымдар конгресінің (CIO) Оңтүстік АҚШ-та, әсіресе тоқыма өнеркәсібінде кәсіподақтар құруға бағытталған науқанының атауы. 1946 жылдың көктемінде басталган бұл науқан 12 Оңтүстік штатында жүргізілді. Мақсаты – Солтүстік АҚШ-тағы кәсіподақ қозғалысының күш-жігерімен жеңіп алған жалақы мөлшерін бекіту және Оңтүстікте жалақы деңгейін көтеру арқылы аймақтың консервативті саясатын өзгертіп, кәсіподақтардың ұлттық деңгейде жеңіске жетуіне жағдай жасау болды. Дикси операциясының сәтсіз аяқталуына Джим Кроу заңдары мен Оңтүстіктегі терең нәсілдік шиеленістер себеп болды. Бұл қара жұмысшылар мен кедей ақтардың табысты кәсіподақ құру үшін бірлесіп жұмыс істеуін қиындатты. Сонымен қатар, Тафт-Хартли заңының қабылдануы науқанға нұқсан келтірді, ол жұмыс берушілерге ереуіл құқығын шектеу және жабық кәсіподақтарды тыйым салу арқылы кәсіподақтарды ұйымдастыруға кедергі келтіруді жеңілдетті. Суық соғыс кезіндегі «қызыл үрей» де бүкіл АҚШ-тағы кәсіподақ қозғалысына зиян тигізді, жалпы солшыл көзқарастарға және әсіресе кәсіподақтарға қарсылықты күшейтті. CIO-ның Дикси операциясындағы жеңілісі дәстүрлі түрде радикалды болған кәсіподақ федерациясының консервативті Америка Еңбек Федерациясымен (AFL) бірігіп, 1955 жылы AFL-CIO құруына ықпал етті. Бұл қадам радикалды әлеуметтік кәсіподақтардан алысқа жылжудың және AFL ұзақ жылдар бойы қолдаған консервативті кәсіподақ стратегиясына бет бұрудың белгісі болды. Ұзақ мерзімді перспективада Дикси операциясының Оңтүстіктің төмен жалақы мен кәсіподақтар жоқ аймақ ретіндегі мәртебесін өзгерте алмауы, кәсіподақ қозғалысының Солтүстіктегі күшін сақтауына кедергі келтірді және 20-шы ғасырдың екінші жартысында американдық кәсіподақ қозғалысының әлсіреуіне себеп болды. Кәсіподақтар бизнестің жалақыны көтеруден тоқтатуын болдырмай, Оңтүстікке көшуге немесе оған қауқет етуге мүмкіндік берді.

Өмірбаян

Америкадағы кәсіподақ қозғалысы бастапқыда солтүстік аймағында қалыптасты, алғашқы жалақыны арттыруға бағытталған тұрақты ұйым 1792 жылы Филадельфиядағы аяқ киім шеберлері арасында құрылды. 1794 жылы Нью-Йорк қаласындағы баспагерлер де осы жолға түсті, ал 1809 жылға дейін Балтимор, Питтсбург, Бостон, Олбани және Вашингтон қалаларындағы аяқ киім шеберлері мен баспагерлердің түрлі топтары да осы үрдіске қосылды. 19-шы ғасырда Солтүстік, негізінен аграрлық Оңтүстікке қарағанда тез индустрияланды, сондықтан өнеркәсіптік жұмысшыларды ұйымдастыратын кәсіподақтар Жаңа Англия мен Солтүстік-Шығыста, сондай-ақ Чикагоның өркендеп келе жатқан өнеркәсіптік орталығында біртіндеп құрылды. Құлдыққа негізделген Оңтүстік плантациялық экономикасы индустрияландыру және кәсіподақ құру қарқыны бойынша Солтүстіктен қалып қойды, сонымен қатар экономикалық даму жолында да түбегейлі айырмашылықтар байқалды. Америкадағы кәсіподақ қозғалысы президент Франклин Д. Рузвельттің 12 жылдан астам билікте болған кезеңінде айтарлықтай өсімді көрсетті, 1933 жылы 3 миллионнан кем мүше болса, 1945 жылы 14 миллионнан асты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де Оңтүстік аймағында кәсіподақтардың ықпалы артты, әсіресе Мемфис, Бирмингем, Атланта, Батон-Руж, Галвестон және Тампа сияқты өнеркәсіптік орталықтарда кәсіподақтардың қатары көбейді. Оңтүстікте кәсіподақтардың нашар дамығандығы капиталдың еңбек құны төмен Оңтүстік аймағына ауысуына мүмкіндік берді, бұл бүкіл ел бойынша кәсіподақтардың саудалау позициясын әлсіретті. Кәсіподақ жетекшілерінің пікірінше, төмен жалақы алатын Оңтүстік жұмысшыларын жаппай ұйымдастыру екі мақсатқа жетеді: басқа аймақтардағы келісімдердің нәтижелерін қорғау және аймақтық және ұлттық саяси ахуалды еңбекшілерге қолайлы ету.

Дикси операциясының басталуы

Өнеркәсіптік ұйымдар конгресінің (CIO) Дикси операциясына жасаған алғашқы қадамы 1945 жылдың қыркүйегінде болды, CIO президенті Филип Мюррей соғыстан кейінгі кезеңде кәсіподақ үшін ұйымдастыру мүмкіндіктерін бағалау міндетін алған 7 мүшеден тұратын комитет тағайындады. Аймақтың консервативті саяси ахуалы мен жалақының төмендігін атап өткен комитет, "CIO үшін ұйымдастыруды бастауға ең қолайлы орын Оңтүстік болады" деген қорытындысы бар есеппен оралды. 1945-1946 жылдардың күзі мен қысында ішкі талқылаулар жүрді, ал 1946 жылдың наурызында CIO-ның басқарушы атқару комитеті Оңтүстік Америкадағы өңдеу өнеркәсібінің барлығын кәсіподаққа біріктіру жоспарына қол қойды. Олардың шамамен 42 000-ы CIO-ға қатысты Америка Тоқыма жұмысшылары одағының мүшелері болды. Ұзақ мерзімді Оңтүстік ұйымдастыру комитеті (SOC) құрылды, оның құрамына Біріккен автожұмысшылар (UAW), Біріккен электржұмысшылар (UE), Америка Тоқыма жұмысшылары одағы және Америка Біріккен киім жұмысшылары одағының жетекшілері, сондай-ақ басқа да мүше кәсіподақтар кірді.

Ұйымдастыру тактикасы

CIO стратегиясы Оңтүстік аймақтағы нақты географиялық жерлерді нысанаға алып, әрбір жерге ұйымдастырушылар командаларын жіберіп, "көзге көрінетін барлық нәрсені ұйымдастыруға кірісу" болды. Әскери қызметшілер осы жарналардан босатылуға тиіс еді. Оңтүстік ұйымдастыру комитетінің бас кеңсесі Атланта қаласында орналасатын болды және комитет юрисдикциялық даулар туғанда түрлі CIO кәсіби одақтарымен тығыз жұмыс істейтін болды. Мүше одақтардан түскен бастапқы қаржы көлемі зор болды, Болат жұмысшылары мен UCWA әрқайсысы 200 000 доллар, Тоқыма жұмысшылары 125 000 доллар, ал Авто жұмысшылары, UE және CIO бас кеңсесі әрқайсысы 100 000 доллардан «Operation Dixie» науқанына салым қосты.