Кіріспе
Клиникалық білімді болжамдарға негізделген терапия. Эмпирикалық терапия – тәжірибеге негізделген медициналық емдеу немесе терапия, және одан да нақтырақ айтқанда, толыққанды немесе нақты ақпарат болмаған жағдайда клиникалық "білімді болжам" негізінде басталатын терапия. Сондықтан, ол нақты медициналық диагноз расталмас бұрын немесе патогенездің биологиялық механизмі немесе терапиялық әсер ету механизмі толық түсінілмеген жағдайда қолданылады. Атау, тәжірибелік деректермен ортақ түбірге ие, практикалық тәжірибе туралы идеяны қамтиды. Эмпирикалық антимикробтық терапия инфекциялық аурудың күтілетін және ықтимал себебіне қарсы бағытталған. Бұл, инфекцияны қоздыратын нақты бактерия немесе саңырауқұлақ белгілі болмай тұрып, антимикробтық препараттар қолданылған кезде қолданылады. Себеп анықталған кезде қолданылатын емдеу бағытталған терапия деп аталады. Ауыр инфекциялар, мысалы сепсис және күдікті бактериялық менингит сияқты жағдайларда, аурудың, қауіптің және асқынулардың алдын алу үшін инфекциямен ертерек күресу маңызды.
Empiric therapy or empirical therapy is medical treatment or therapy based on experience and, more specifically, therapy begun on the basis of a clinical "educated guess" in the absence of complete or perfect information. Thus it is applied before the confirmation of a definitive medical diagnosis or without complete understanding of an etiology, whether the biological mechanism of pathogenesis or the therapeutic mechanism of action. The name shares the same stem with empirical evidence, involving an idea of practical experience. Empiric antimicrobial therapy is directed against an anticipated and likely cause of infectious disease. It is used when antimicrobials are given to a person before the specific bacterium or fungus causing an infection is known. When it becomes known, treatment that is used is called directed therapy. Fighting an infection sooner is important to minimize morbidity, risk, and complications for serious infections like sepsis and suspected bacterial meningitis.
Эмпирикалық антимикробтық терапия
Эмпирикалық антимикробтық терапия әдетте кең спектрлі болып келеді, себебі ол грамположительный және/немесе грамтеріс бактериялардың, түрлі саңырауқұлақтар мен паразиттің көптеген түрлерін емдеуге бағытталған. Қосымша ақпарат белгілі болғанда (мысалы, қаннан алынған мәдениеттен), емдеуді ауруды қоздырушы бактерия немесе саңырауқұлақты нақты анықтап емдейтін тар спектрлі антимикробтық препаратқа өзгертуге болады. Эмпирикалық антимикробтық терапия – адамның жасы, иммундық статусы, қосымша аурулары, белгілі бір микробтық этиологияның ықтималдығы, емдеуге дейін антимикробтық резистенттілікке жасалған тесттің ықтималдығы, жағымсыз салдарлардың тәуекелі және тағы да басқа факторларды қарастыратын күрделі процесс. Зақымдалған дене бөліктерінен үлгілер антибиотиктер қолданылғанға дейін алынады. Мысалы, жансақтау бөлімінде жатқан адам ауруханада пневмонияға шалдығуы мүмкін. Бұл пневмонияны қоздырған бактериялар немесе олардың антибиотиктерге сезімталдығы қауымдық пневмониядан өзгеше болуы мүмкін. Емдеу әдетте эмпирикалық түрде, жергілікті бактериялық себептерге қатысты бақылау деректеріне сүйене отырып басталады. Бұрынғы пациенттер туралы статистикалық мәліметтерге негізделген және ықтимал жұққан микробтардың кең тобына бағытталған бұл алғашқы емдеу эмпирикалық емдеу деп аталады. Себебін анықтау қиын болған жағдайда, бірақ диагностикалық тесттер емдеуге әсер етпейтін болса, антибиотиктерді эмпирикалық түрде тағайындаудың артықшылығы бар. Мұндай жағдайда, кейбір жағдайда қымбат және нәтижесіз тесттерді жүргізудің аз немесе ешқандай пайдасы болмайды, бұл емдеуді ғана кешіктіреді. Кең спектрлі антибиотиктерді эмпирикалық қолдану таңдау арқылы бірнеше антибиотиктерге төзімді бактериялардың таралуын арттырады. Дегенмен, әрбір клиникалық жағдайда нақты түрді анықтау үшін қажетті уақыт пен шығын қол жетімді емес, сондықтан пайда тәуекелден артық деген принцип бойынша белгілі бір шарттылық қабылданады.
Терминнің бұрынғы мағынасы
Эмпирикалық терапия терминінің тағы бір ескірген мағынасы шарлатандықпен байланысты, ал эмпирикалық сөз шарлатанның синонимі ретінде қолданылған. Бұл түсінік дәрігердің болжамдары ғылымнан мүлдем алшаққанда қолданылады, нәтижесінде күтім стандарты бұзылады. Клиникалық жұқпаны емдеу үшін мүмкіндігінше ертерек кең спектрлі антибиотик тағайындау, растау мәдениетінің болмауына қарамастан, толыққанды ғылыми және тиімді болып табылады, ал егер сиқырлы ритуалдар немесе жалған ғылыми схемалар тағайындалса, бұл ғылыми емес. «Теория немесе толық білімсіздік жағдайында практикалық тәжірибеге сүйене отырып әрекет ету» заңды да, заңсыз да болуы мүмкін деген факт ғылым пайда болғанға дейін-ақ қалыптасқан. Мысалы, ежелгі Греция дәуірінде, қазіргідей медициналық ғылымның болмаған кезінде, барлық медицина ғылыми емес және дәстүрлі болды; этиология, патогенетикалық механизмдар және терапиялық әсер ету механизмдері туралы теориялар діни, мифологиялық немесе космологиялық идеяларға негізделген. Мысалы, әзіл-қалжыңмен қан құю белгілі бір ауруға шалдыққанда қажет болуы мүмкін еді, себебі судың артық болуы теңгерілмейінше болмайтын. Алайда, мұндай теориялардың көптеген қиялдағы ойларға негізделгендігіне байланысты, олардың қауіпсіздігі мен тиімділігі төмен немесе теріс болуы мүмкін. Қанды артық суды түзету үшін шығару мысалында, сұйықтық теңгерімінің заңды физиологиялық мәселе екендігі сол кездегі себептерді «түсінудің» жалпы негізді екенін білдірмейді. Осы ортада, медицинаның бағытты емес ағыны ғылыми емес болғандықтан, теорияны елемейтін және тек практикалық нәтижелерді ғана қарастыратын ой мектебі пайда болды. Бұл эмпиризмнің медицинаға алғашқы енгізілуі болды, медицина ғылымы оны кеңінен қолдана бастағанға дейін көп бұрын болды. Алайда, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында биологиялық және медициналық ғылымның дамуымен жағдай өзгерді: медицинадағы өнердің жағдайы енді ғылыми медицина болғандықтан, барлық этиологиялық теорияны тек өз тәжірибесінің пайдасына елемейтін дәрігерлер қазір шарлатандыққа жақын болды, тіпті дінге негізделген немесе мифологияға негізделген медицина дәуірінде (дәрігерлер дәуірі) олар бүгінгі күннің көзқарасы бойынша, таңғажайып рационалды және шын мәнінде ғылымға бастама беруші болуы мүмкін. Осылайша, ғылым нормаға айналған кезде, ғылыми емес және жалған ғылыми тәсілдер шарлатандыққа жатты. 21-шы ғасырда осы тақырып бойынша ерекшеленудің келесі кезеңі басталды. Медициналық ғылымға негізделген барлық клиникалық практика (осы факті бойынша) үлкен дәрежеде эмпирикалық деректерге негізделген, бірақ кез келген медициналық тақырып бойынша барлық ғылым клиникада дәйекті түрде қолданылатынына көз жеткізу үшін күш-жігер жұмсалуда, оның ең жақсы бөліктері бағаланып, салмағы артырылады. Бұл - жеке тәжірибе (тіпті ғылыми негізделген сарапшы пікірлері) өзіндік құндылығы жеткіліксіз деп есептелетін соңғы цикл. Осылайша, дәлелдерге негізделген медицинадағы мақсат - әрбір дәрігердің әрбір науқас үшін барлық ғылыми әдебиетті толыққанды меңгеріп, сын тұрғысынан талдау жасап шешім қабылдауы. Бұл мақсатты іске асыру өте қиын (себебі жеке білім негізінде бір адамның барлық қолданыстағы биомедициналық білімді игеруі мүмкін емес), бірақ сарапшы жүйелер және медицинадағы басқа да жасанды интеллекттер сияқты денсаулық сақтау ақпараттық технологиясын дамыту оны жүзеге асыруға бағытталған.