Ұшу трике – жеңіл, қол жетімді ұшу құралы. Пропеллерлік қозғалтқышпен жабдықталған, бір немесе екі адамға арналған. Еуропада микроұшақтар, АҚШ-та жеңіл спорттық ұшақтар ретінде танылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қуатты желкенді ұшақ
Powered hang glider
Өте жеңіл трик немесе паратрик – салмақ ауысу арқылы басқарылатын қуатты желкенді ұшақтың бір түрі. Бұл ұшақтарда икемді мата қанаты бар, одан түрткіш пернемен қозғалатын үш дөңгелекті фюзеляж ілініп тұрады. Фюзеляж бір пилотты немесе бір пилот пен бір жолаушыны қабылдай алады. Триктер қолжетімді, қызықты және арзан ұшу мүмкіндігін ұсынады және 1980 жылдан бері танымал. Еуропада триктер микрожеңіл ұшақтар, ал АҚШ-та жеңіл спорттық ұшақтар ретінде жіктеледі. Бұл ұшақтар басқа да атаулармен белгілі, оның ішінде екі осьті микрожеңіл ұшақ, икемді қанатты трик, микрожеңіл трик, дельтатрик немесе моторлы дельтаплан. АҚШ-та олар Федералды авиация басқармасы (FAA) тарапынан салмақ ауысуымен басқарылатын ұшақтар ретінде ресми түрде танылады.
An ultralight trike or paratrike is a type of powered hang glider where flight control is by weight shift. These aircraft have a fabric flex wing from which is suspended a tricycle fuselage pod driven by a pusher propeller. The pod accommodates either a solo pilot, or a pilot and a single passenger. Trikes grant affordable, accessible, and exciting flying, and have been popular since the 1980s. Trikes are classified as microlights in Europe, and as light sport aircraft in the United States. The aircraft are also known by other names, including 2 axis microlights, flex wing trikes, microlight trikes, deltatrikes or motorized deltaplanes. In the United States, they are formally recognized by the Federal Aviation Administration (FAA) as weight shift control aircraft.
Тарих
Трикоттың тарихы Фрэнсис Рогаллоның икемді қанатын ойлап табуына және кейіннен Паресев инженерлік тобының инновацияларына, содан кейін басқаларға дейін жетеді. 1948 жылы инженер Фрэнсис Рогалло өзін-өзі үрлейтін қанатты ойлап тапты, ол 1951 жылдың 20 наурызында «Икемді қанат» ретінде патенттелді. 1957 жылы Рогалло патентін үкіметке берді және оның көмегімен жел тоннельдерінде NASA Рогаллоның қанатын сынақтан өткізу эксперименттерін бастады, оны «Джемини» ғарыш капсулаларын құтқару жүйесі ретінде және «Сатурн» зымыран сатыларын қайта пайдалану үшін «Пара Wing» деп атады. Ф. Рогаллоның командасы толық икемді принципті жартылай қатты түрлерге бейімдеп, кеңейтті. Бұл көбінесе алдыңғы жиектерді қысылған ауа арқалықтарымен немесе алюминий құбырлары сияқты қатты конструкциялармен тұрақтандыруды қамтыды. 1960 жылға қарай NASA «Ryan XV 8» немесе «Fleep» («Flying Jeep») деп аталған, ауыр жүк тасымалдайтын каркасты ұшақтың және 1962 жылдың наурыз айында «Paresev» деп аталған салмақты ауыстыратын тәжірибелік планердің сынақ ұшуларын жүргізді. 1967 жылы NASA жеке ультражеңіл желкендерді әзірлеуді ресми түрде қарастырмай, барлық «Пара Wing» жобаларын тоқтатты, бірақ қанаттың қарапайым дизайны мен құрастырудың оңайлығы, сондай-ақ баяу ұшу қабілеті және жұмсақ қону сипаттамалары желкендемешілердің назарынан қалып қоймады. Сол кездегі міндет – Рогаллоның икемді қанатын өзгертіп, оған тиісті каркас орнату, осылайша оны желкендемеге пайдалануға мүмкіндік беру болды.
The history of the trike is traced back to the invention of Francis Rogallo's flexible wing and subsequent development by the Paresev engineering team's innovations and then others. On 1948, engineer Francis Rogallo invented a self inflating wing which he patented on March 20, 1951, as the Flexible wing. In 1957, Rogallo released his patent to the government and with his help at the wind tunnels, NASA began a series of experiments testing Rogallo's wing – which was renamed Para Wing – in order to evaluate it as a recovery system for the Gemini space capsules and recovery of used Saturn rocket stages. F. Rogallo's team adapted and extended the totally flexible principle into semi rigid variants. This mainly involved stabilizing the leading edges with compressed air beams or rigid structures like aluminum tubes. By 1960, NASA had already made test flights of a powered heavily framed cargo aircraft called the Ryan XV 8 or Fleep (short for 'Flying Jeep') and by March 1962, of a weight shift experimental glider called Paresev. By 1967, all Para Wing projects were dropped by NASA in favor of using round parachutes without officially considering development of personal ultralight gliders, but the airfoil's simplicity of design and ease of construction, along with its capability of slow flight and its gentle landing characteristics, did not go unnoticed by hang glider enthusiasts. The challenge then, was to modify and fit a Rogallo flexible wing with an appropriate frame to allow it to be used as a hang glider.
Кейбір қазіргі заманғы иілгіш қанатты Рогало ұшақтары
Трикозға қатысты маңызды даму – Паресев және Флип инженерлері жасаған бірнеше механикалық жаңалықтардың енгізілуі; олар Рогало қанатының еркін ұшуға, қуатты және қуатсыз, сондай-ақ қауіпсіз қонуға жарамды екенін дәлелдеді. Флип пен Паресев жүргізген сынақтардың жариялануы Барри Палмер сияқты бірнеше шеберлердің дизайнына қызығушылықты оятып, 1962 жылғы Sport Aviation журналында Джим Хобсон (қанаты 1962 жылы Лоуренс Велк шоуында АҚШ ұлттық теледидарында көрсетілді) суреті жарияланды. Австралиялық инженер Майк Бернс 1962 жылдан бастап 1960 жылдарға дейін қайықпен сүйретілетін Рогало аэродинамикалық SkiPlane-ді жасап, пайдаланды. Майк Бернстің отандасы Джон У. Диккенсон шаңғыдан жасалған желкендер жасап, ақырында Майк Бернспен шаңғы желкенін жақсарту үшін серіктестік құрды; ол 1929 жылғы Джордж А. Спратттың қарапайым үшбұрышты басқару таяқшасы немесе А-тұғыры сияқты шаңғы желкенін жасады, оның бір нүктелі серпімді салмақ ауысу басқаруы болды. Джон Диккенсонның құрылғысын көшіру арқылы, ол өзінің икемді қанатты шаңғы желкенін Ski Wing деп атады. Диккенсон су шаңғысы желкенінің конструкциясын Рогало аэродинамикалық қанатына бейімдеді, онда ұшқыш тербеліс орындықта отырып, басқару тірегі мен сым тіреулері жүктемені қанатқа бөліп, салмақ ауысуын басқару үшін конструкцияны итеруге/тартуға мүмкіндік берді. Диккенсонның Ski Wing-і су шаңғысы шоуларында қолданылатын жазық пилотты шаңғыларға қарағанда, сүйреген кезде тұрақты және басқарылатын болып шықты. Ski Wing желкені алғаш рет 1963 жылдың қыркүйегінде Графтон Жакаранда фестивалінде Род Фуллер моторлы қайықпен сүйреп, көпшілік алдында көрсетілді. Билл Беннетт және Билл Мойес сияқты австралиялық өндірушілер Диккенсонның жаңалықтарын белсенді түрде дамытып, әлемге таратты, бұл аспалы желкен революциясын күшейте түсті. 1970 жылдардың басында көптеген қатты қанаттар жасалса да, олардың ешқайсысы жақсы сатылмады, ал әлемде ондаған икемді қанатты аспалы желкен компаниялары пайда болып, Диккенсонның Ski Wing-інің түрлерін жасады. 1972 жылы Popular Mechanics және Popular Science журналдары аспалы желкенге арналған мақалалар жариялады, ал 1975 жылы шыққан Sky Raiders аспалы желкен фильмі оның танымалдылығын одан әрі арттырды. Франсис Рогалло, Барри Палмер, Джон Диккенсон және басқалар өз жаңалықтарынан ешқашан пайда таппады. Ұйымдастырылған және сақтандырылған спорттық іс-шаралар танымал болған кезде, аспалы желкендер мен Рогало қанатты аспалы желкендерді өндірушілер пайда тапты. Диккенсонның бейімделуі мен жаңалықтары ақырында жиналмалы аспалы желкенді жасады, ол басқару, сақтау, тасымалдау, құрастыру және жөндеу қиындықтарын едәуір азайтты. Сонымен қатар, икемді қанатты жобалауда өзгерістер енгізуге болады. Паресев инженерлері, Барри Палмер, Джон Диккенсон, Билл Беннетт, Билл Мойес, Ричард Миллер және басқа да жүздеген жаңашылдардың бірлескен еңбегі икемді қанатты аспалы желкеннің табысқа жетуіне ықпал етті.
A crucial development toward the trike was introduction of several mechanical innovations developed by the Paresev and the Fleep engineers; they proved the Rogallo wing suitable for free flight gliding, powered and unpowered, and for safe landing. Publicity from the Fleep and the Paresev tests sparked interest in the design among several tinkerers, including Barry Palmer, and Sport Aviation of 1962 shown Jim Hobson of Experimental Aircraft Association (wing shown on US national TV in Lawrence Welk Show in 1962). An Australian engineer Mike Burns developed and used the boat towed Rogallo airfoiled SkiPlane starting in 1962 through the 1960s. A fellow countryman of Mike Burns, John W. Dickenson, made ski kites and eventually partnered with Mike Burns to improve the ski kite; he formatted a ski kite that used what could be found in the 1929 George A. Spratt simple triangle control bar or A frame with single point pendulum weight shift control. An influence through John Dickenson's duplication of his device, who named his flexible wing ski kite the Ski Wing. Dickenson fashioned a water ski kite airframe to fit on a Rogallo airfoil where the pilot sat on a swinging seat while the control frame and wire bracing distributed the load to the wing as well as gave a frame freedom to be pushed/pulled for weight shift control. Dickenson's Ski Wing turned out to be stable and controllable under tow, unlike the flat manned kites used at water ski shows. The Ski Wing kite was first kited in public at the Grafton Jacaranda Festival in September 1963 by Rod Fuller while towed behind a motorboat. Australian manufacturers like Bill Bennett and Bill Moyes, actively developed and marketed Dickenson's innovations to the world, which significantly fueled the hang glider revolution. Although by the early 1970s many rigid wings were developed, none sold well, while dozens of flexible wing hang glider companies were springing up worldwide, building variants of Dickenson's Ski Wing. In 1972, Popular Mechanics and Popular Science magazines published articles on hang gliding which further increased its popularity, as the Sky Raiders hang gliding movie released in 1975. Francis Rogallo, Barry Palmer, John Dickenson, and others never made any money out of their innovations. Profit to manufacturers of hang gliders and Rogallo winged hang gliders came once organized and insured sporting events grew in popularity. Dickenson's adaptation and innovations eventually produced a foldable hang glider that dramatically reduced difficulty in control, storage, transport, assembly and repair. In addition, the flexible wing lends itself to design changes for possible improvements. The crucial developments put together by the Paresev engineers, Barry Palmer, John Dickenson, Bill Bennett, Bill Moyes, Richard Miller, and then hundreds of other innovators gave success to the flexible wing hang glider.
Бірінші трик
1961 жылы инженер Томас Перселл алюминийден жасалған каркас, дөңгелектер, орындық және негізгі басқару таяқшалары бар сүйретілетін Rogallo қанатты планерін құрастырды; жақын арада ол дөңгелектерді поплавоктарға ауыстырып, ұшақты моторландырды. 1964 жылы швейцариялық ойлап табушы Пьер Обер NASA-ның Fleep суретін көріп, осыған ұқсас трик құрастырды. Fleep сияқты, оның Rogallo қанаты бекітілген және маятник салмағын жылдыру арқылы басқаруға мүмкіндік бермеді. 1967 жылдың наурыз айында авиациялық инженер Барри Палмер нағыз салмақты ауыстыру арқылы басқарылатын үш дөңгелекті ұшақтың алғашқы үлгісін – Paraplane-ды аяқтады; оны оған шабыттанған Paresev экспериментальдық планері сияқты бір тік басқару таяқшасымен басқарды. Paraplane екі West Bend Chrysler 820 қозғалтқышын, 6000 айналымда 8 а.к., әрқайсысы 4700 айналымға дейін төмендетілгенде шамамен 6,5 а.к., барлығы 13 а.к. пайдаланды. Әрбір қозғалтқыш 27 дюймдік диаметрлі екі пернелі, полиэстер мен шыны талшықтан жасалған винтке тікелей жетеді. 1967 жылдың 24 наурызында Палмер трикті FAA-да Palmer Parawing D 6 ретінде тіркеді, сериялық нөмірі 1A, тіркеу нөмірі N7144; ешқандай шектеулер көрсетілмеді. Екінші Палмер трикі, Skyhook (FAA тіркеуі N4411), туындаған мерзіміне қарамастан, заманауи ультражеңіл ұшақтың көптеген қасиеттеріне ие болды, бірақ ол әлі екі тактілі қос цилиндрлі қозғалтқыштар қол жетімді болмағандықтан бір цилиндрлі қар машинасының қозғалтқышын пайдаланды. Ол 5000 айналымда 17 а.к. қуаты бар бір цилиндрлі JLO L297 екі тактілі қозғалтқышымен, Палмердің өзі жобалаған және құрастырған композиттік винтпен және 2.1/1 редукциялық қораппен жұмыс істеді. Қозғалтқышта электрлік стартер болды және ұшақта шыны талшықты композиттік серіппелі қону шассисі болды. Корпус 6061 T6 алюминийден жасалған жіңішке қабырғалы түтіктермен, 6061 T6 экструзияланған бұрыштармен біріктірілген. Ұшақ 30 миль/сағ жылдамдықпен ұшып, қонды. Диккенсонның аспалы планерінің коммерциялық қолжетімділігі Rogallo қанатын өте танымал етті және 1970 жылдары бірнеше құрылысшыларды икемді қанатты ұшақтарын моторландыруға тырыстырды, бірақ Барри Палмерден айырмашылығы – ол ауырлық орталығын кеменің астына жақсы орналастырды – көптеген құрылысшылар қозғалтқышты қанатқа орнатты, онда тым көп қуат беру, ұшақтың ұшқышты басып өтуі немесе ұшу үшін жеткіліксіз қуат арасында дұрыс тепе-теңдік болды. Роланд Магаллон Motodelta ультражеңіл ұшағына (Жан Марк Гейзер жобалаған гибридті Rogallo қанатында «корпус» және руль болды) ұзақ қарағаннан кейін ғана Motodelta-ның «корпусын» қарапайым түтікшелі кадрлы маятникпен ауыстыруды және рульді жоюды шешті. Осылайша, Магаллон триктің авторы деп есептеледі, өйткені ол оны алғаш рет сатты. Ол алғашқы нұсқаны «Mosquito» деп атады және оны 1979 жылдың қазанынан 1981 жылға дейін сатты. Прототип 8000 айналымда 10 а.к. қуатты беретін 125 куб.см McCulloch MC 101A қозғалтқышымен ұшты. Кейіннен ол оны әлдеқайда аз айналымдарда жұмыс істейтін Solo 210 қозғалтқышымен ұсынды. Көп ұзамай белгілі болған «трик» Ұлыбритания мен Францияда тез танымал болды. Трик технологиясы әлі де аспалы жүзу тегін көрсетеді, бірақ қанаттары енді аспалы жүзуге айналмайды, бірақ қуат үшін жобаланған. Шындығында, саудада қол жетімді трик қанаттарының ешқайсысын аяқпен ұшуға қолдануға болмайды, өйткені олар тым ауыр және тым жылдам.
In 1961, Engineer Thomas Purcell built a towable Rogallo wing glider with an aluminum frame, wheels, a seat and basic control rods; soon he replaced the wheels for floats and motorized the aircraft. In 1964, Swiss inventor Pierre Aubert saw a photo of NASA's Fleep and completed construction of a similar trike. As with the Fleep, his Rogallo wing was fixed and did not allow for pendulum weight shift control. In March 1967, aeronautical engineer Barry Palmer completed the earliest example of a true weight shift powered trike: the Paraplane; it was controlled by a single vertical control bar as the Paresev experimental glider that inspired him. The Paraplane used two West Bend Chrysler 820 engines of 8 hp at 6000 RPM, reduced to 4700 RPM for about 6.5 hp each, for a total of 13 hp. Each engine had a direct drive to a 27 inch diameter two blade propeller made of polyester and fiberglass. On March 24, 1967, Palmer registered the trike with the FAA as the Palmer Parawing D 6, serial number 1A, registration number N7144; no restrictions were noted. The second Palmer trike, Skyhook (FAA registration N4411), in spite of its early date of origin, had most of the attributes of a modern ultralight, except it used a single cylinder snowmobile engine, as the two stroke twin cylinder engines were not available yet. It was powered by a 17 hp at 5000 RPM single cylinder JLO L297 two stroke engine, driving a composite propeller designed and built by Palmer himself and driven by a 2.1/1 reduction gearbox. The engine had electric start and the craft had fiberglass composite spring landing gear. Airframe construction was bolted 6061 T6 aluminum thin wall tube, with 6061 T 6 extruded angle. The craft took off, flew, and landed at around 30 mph. The commercial availability of Dickenson's hang glider made the Rogallo wing very popular, and prompted several builders during the 1970s to attempt motorization of their flexible wing aircraft but unlike Barry Palmer – who placed the center of gravity well below the keel – most builders were mounting the engine to the wing, where a fine balance existed between applying too much power, causing the aircraft to overtake the pilot, or not enough power for flight. It was not until Roland Magallon took a long look at the Motodelta ultralight (a hybrid Rogallo wing designed by Jean Marc Geiser had a 'fuselage' and a rudder) that Magallon decided to replace the Motodelta's 'fuselage' with a simple tubular framework pendulum and dispensing with the rudder. Magallon is thus generally thought to have invented the trike because it was he who first marketed it. He called the first version 'Mosquito' and marketed it from October 1979 through 1981. The prototype had flown with a McCulloch MC 101A motor of 125 cc, delivering 10 hp at 8000 RPM to a direct drive prop with ground adjustable pitch. Later he offered it with a Solo 210 engine which produced at much smaller RPM. The "trike", as it soon became known, quickly became popular in the UK and France, where it had been reborn. Trike technology still shows its hang gliding origins, though the wings are no longer converted hang gliders, but are designed for power. In fact, none of the commercially available trike wings can be used as foot launched hang gliders as they are too heavy and too fast.
Өндірушілер
Көптеген трицикл өндірушілер тек астыңғы бөлігін шығарады және қанаттарын басқа жерден сатып алады. Мұндай компаниялардың көпшілігі Еуропада, ал бірқатары АҚШ-та орналасқан. Үндістан, Оңтүстік Африка, Австралия және басқа да елдерде де өндірушілерді кездестіруге болады. Өндірушілер ең қарапайым жағдайда бір орындық ultralight трициклін шамамен 10 000 – 17 000 долларға сатады. Баға көбінесе қанат кіретін-кірмейтініне байланысты өзгереді. Екі орындық, жоғары өнімділік трициклінің құны 15 000 – 30 000 доллардан басталады және одан да жоғары болуы мүмкін. Мысалы, барлық мүмкіндіктерімен жабдықталған екі орындық Air Creation Tanarg трициклінің бағасы 85 000 долларға жетеді.
Many trike manufacturers produce only the undercarriage and procure their wings elsewhere. The majority of these companies are found in Europe, with a number appearing in the United States. Manufacturers can also be found in India, South Africa, Australia, and elsewhere. At their most basic, manufacturers often sell single place ultralight trikes at a price of around $10,000–$17,000 Prices often depend on whether the wing is included. Two person, high performance trikes may cost from $15,000–$30,000 and up. For instance, the two seater Air Creation Tanarg can cost up to $85,000 when loaded with every available performance option.
Жазбалар
Брайан Милтон 1987 жылы Лондоннан Сиднейге "Далгети" флаерінде ұшып келді, ол сол кездегі ең ұзақ тіркелген микроұшақ рейсі болды, 59 күнге созылды. "Далгети Флайері" қазір Сидней әуежайында қойылған. 1998 жылы ол ультражеңіл ұшақпен әлемді алғаш рет айналып өтті, "Global Flyer" (Pegasus Quantum) ұшағында 80 ұшу күні (120 күн ішінде) аяқтады, оның ішінде Альп тауларын кесіп өтіп, Сириялық МиГ ұшағымен шағылысты. Ол әлемді ультражеңіл ұшақпен алғашқы және ең жылдам айналып өту үшін Гиннестің әлемдік рекордын орнатты, соның нәтижесінде "Британия Трофесі" мен "Сегрейв Трофесі" сыйлықтарына ие болды. 2008 жылдың 19 қаңтарында Ұлыбританияның Альтринчем қаласынан Марк Джексон Килиманджаро тауының үстінен ұшып өтті. Осылайша ол микроұшақтағы ең жоғары биіктік (7395 м) және ең жылдам 20000 футқа (6096 м) (25 минутта) көтерілу рекордын жаңартты. Ол сондай-ақ 10000 футқа (3048 м) ең жылдам көтерілу бойынша британдық рекордты (19 минутта) жаңартты. Ол Ева Джексонмен бірге ұшты. 1994 жылы Серж Зин Сент-Обин қаласында 9720 метр биіктікте биіктік рекордын орнатты.
Brian Milton flew from London to Sydney in 1987 in the Dalgety flyer which at the time was the longest recorded microlight flight taking 59 days. The Dalgety Flyer is now on display at Sydney Airport. In 1998, he made the first circumnavigation of the world by ultralight, completing the flight in 80 flying days (over a period of 120 days) in the Global Flyer, a Pegasus Quantum, including crossing the Alps and being buzzed by a Syrian MiG, setting a Guinness World Record for the first and fastest ultralight circumnavigation of the world and resulting in the award of both the Britannia Trophy and the Segrave Trophy. On January 19, 2008, Mark Jackson from Altrincham, UK, flew over Kilimanjaro. In doing so, he broke the record for the highest altitude attained in a microlight, 24262 feet (7395 m), and the fastest climb to 20000 feet (6096 m) (25 minutes). He also broke the British record for the fastest climb to 10000 feet (3048 m) (19 minutes). He did the flight with Eve Jackson. In 1994, an altitude record has been set by Serge Zin at Saint Aubin at an altitude of 9720 meters.