Кіріспе

Швед археологы (1888–1971)

Биргер Нерман (6 қазан 1888 – 22 тамыз 1971) – швед археологы, тарихшысы және филологы, Темір дәуірі Швециясының тарихы мен мәдениеті саласында мамандық алған. Нерман Уппсала университетінде білім алған, онда скандинавия филологиясы оқытушысы ретінде мансабын бастады. Ол Тас дәуірі мен Темір дәуірі Швециясындағы археологиялық қазбаларға қатысты және археологиялық және филологиялық деректерді үйлестіруге жасаған еңбегімен көзге түсті. Нерман зерттеген аймақтарға Гамла Уппсала және Готланд кіреді. 1923–1925 жылдары Нерман Дорпат университетінде археология профессоры болды, ол Эстонияда археологияның дамуына үлес қосты. Кейін ол Швеция мен Шығыс Балтық арасындағы Темір дәуіріндегі қарым-қатынастарды зерттеу мақсатымен Гробиня және басқа да жерлерде қазба жұмыстарын жүргізді. Нерман 1938–1954 жылдары Швед тарихы мұражайының директоры болды, осы кезеңде швед тарихына арналған бірнеше көрме ұйымдастырды. Ол нацизм мен коммунизмге де қарсы болған швед ұлтшылы және Балтық елдерінің тәуелсіздігін жақтаған белгілі тұлға. Нерман Темір дәуірі археологиясы бойынша бірнеше ғылыми еңбектердің, сондай-ақ ерте Швецияның мәдениеті мен тарихына арналған танымал еңбектердің авторы.

Ерте өмір және білім

Біргер Нерман 1888 жылғы 6 қазанда Швецияның Норрчепинг қаласында дүниеге келген. Ол кітап сатушы Янне Нерман мен Ида Нордбергтің ұлы болған. Нерман 1907 жылы Уппсала университетінде филологияны оқыды, ал 1913 жылы «Svärges hedna litteratur» (Швецияның ежелгі діни әдебиеті) тақырыбындағы диссертациясын қорғап, доктор ғылымын алды, бұл еңбек Ynglingatal туралы болды. Ежелгі ағылшын және ескі норвегия әдебиетін зерттеу барысында Нерман «Беовульф» сияқты шығармаларда Ұлы көші-қон дәуіріндегі шведтік ауыз әдебиетінің іздері бар екенін айтты. Оның диссертациясын бірнеше филолог археологиялық деректерді пайдаланғаны үшін сынады. Бұл сын Нерманды филологиядан гөрі археологияға көбірек назар аударуға итермеледі, бірақ ол өмірінің соңына дейін екі ғылымның ынтымақтастығын қолдауға тырысты. Гробиньядағы қазба жұмыстары Нерманды 1931 жылы Апуле және Вискаутенде қосымша зерттеулер жүргізуге түрткі болды.