Кіріспе
Кремлинология – Кеңес Одағының саясаты мен саясатын жүргізу жолдарын зерттеу және талдау. Бұл екі термин Кеңес Одағы тарағанға дейін мағынасы бірдей болды. Кемсіту арқылы, кремлинология кейде құпия ұйымның немесе процестің, мысалы, жаңа өнімдер немесе шаралар жоспарларын, жанама белгілерді түсіндіру арқылы түсінуге жасалған кез келген әрекетті білдіруі мүмкін. Кремлинологияның негізін қалаушысы Александр Зиновьев саналады. Бұл термин бұрынғы Кеңес үкіметінің орналасқан жері – Кремльдің атымен аталған. Кремлинолог – кремлинологияны зерттеумен шұғылданатын ғылыми, бұқаралық ақпарат құралдары және сарапшылар. Бұл термин кейде Ресей заңы саласындағы батыс ғалымдарын сипаттау үшін қолданылады, бірақ дұрыс атау – Ресей заң ғалымы. Кеңес зерттеушілері немесе кремлинологтарды коммунизмден нарықтық капитализмге өтудегі құқықтық, экономикалық және әлеуметтік өзгерістерді зерттейтін транзитологтардан ажырату қажет.
Kremlinology is the study and analysis of the politics and policies of the Soviet Union. These two terms were synonymous until the dissolution of the Soviet Union. In an extended usage, Kremlinology is sometimes used to mean any attempt to understand a secretive organization or process, such as plans for upcoming products or events, by interpreting indirect clues. The founder of Kremlinology is considered to be Alexander Zinoviev. The term is named after the Kremlin, the seat of the former Soviet government. Kremlinologist refers to academic, media, and commentary experts who specialize in the study of Kremlinology. The term is sometimes sweepingly used to describe Western scholars who specialized in Russian law, although the correct term is simply Russian law scholar. Sovietologists or Kremlinologists should also be distinguished from transitologists, scholars who study legal, economic and social transitions from communism to market capitalism.
Тарихнама
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін және суық соғыс кезеңінде академиялық советтануда Иосиф Сталиннің билігінің абсолютті сипатын баса көрсеткен Кеңес Одағының "тоталитарлық моделі" үстемдік құрды. "Тоталитарлық модельді" алғаш рет 1950 жылдары саясаттанушы Карл Йоахим Фридрих ұсынды, ол Кеңес Одағы мен басқа коммунистік мемлекеттердің тоталитарлық жүйелер екенін, оларда жеке басына табынушылық пен Сталин сияқты "үлкен көшбасшылардың" дерлік шексіз билігі бар екенін айтты. 1960 жылдары пайда болған "ревизионисттік мектеп" жоғары деңгейдегі саясатқа ықпал ете алатын салыстырмалы түрде тәуелсіз институттарға назар аударды. Мэтт Лено "ревизионисттік мектепті" "Совет Одағының әлемдік үстемдікке ұмтылған тоталитарлық мемлекет ретіндегі бұрынғы бейнесінің тым әріптеу немесе тікелей қате екенін мойындағандар" деп сипаттайды. Олар әлеуметтік тарихқа қызығушылық танытып, Коммунистік партия басшылығының әлеуметтік күштерге бейімделуге мәжбүр болғанын дәлелдеді. Дж. Арч Гетти және Линн Виола сияқты "ревизионисттік мектеп" тарихшылары кеңес тарихына қатысты "тоталитарлық модель" тәсіліне қарсы шығып, кеңес архивтерінде ең белсенді жұмыс істеді.
Техникалар
Салқын соғыс кезінде ел туралы сенімді ақпараттың жетіспеуі Батыс сарапшыларын "қатарлар арасын оқуға" және портреттерді алып тастау, орындықтарды ауыстыру, Қызыл алаңдағы әскери шерулердегі қарау трибунасындағы орындар, "Бірінші хатшы" сияқты тіркестердегі әріптердің үлкен не кішкентай болуы, партия газеті "Правда" беттеріндегі мақалалардың орналасуы және Кеңес ішкі саясатында не болып жатқанын түсіну үшін басқа да жанама белгілерді пайдалануға мәжбүр етті. Коммунистік бауырлас мемлекеттер арасындағы қарым-қатынасты зерттеу үшін кремлинологтар тиісті ұлттық коммунистік партияларының мәлімдемелерін салыстырып, мақсаттардың тізбегіндегі жіберілгендер мен қайшылықтарды іздеді. Коммунистік баспасөздегі мемлекеттік сапарлар туралы сипаттамалар, сондай-ақ жоғары лауазымды қонақтарға көрсетілген құрмет де зерделенді. Кремлинология ритуалға да назар бөлді, яғни белгілі бір мерейтой немесе мерекеде саяси мәлімдемелердің жоқтығына мән беріп, оған мағына берді. Немец тілінде мұндай әрекеттер "Кремль астрологиясы" деп аталды, бұл оның нәтижелері көбінесе бұлыңғыр және нақты емес, тіпті тікелей қате болуы мүмкін екенін білдірді.
Салқын соғыстан кейін
Кремлинология термині бүгінге дейін Ресей Федерациясының саясатындағы шешім қабылдау процестерін зерттеуде қолданылып келеді. Халық арасында бұл термин кейде жасырын ұйымның немесе процестің, мысалы, жаңа өнімдер немесе шаралар жоспарларын түсіну үшін, жанама белгілерді түсіндіру арқылы жасалатын кез келген әрекетті білдіру үшін қолданылады. КСРО жойылғанмен, Солтүстік Корея сияқты басқа құпия мемлекеттер әлі де бар, және Батыс ақпарат құралдары оларға қатысты кремлинологияға ұқсас тәсілдерді қолдануда. Мұндай зерттеу кейде ел астанасы Пхеньянның атымен "Пхеньянология" деп аталады.