Кіріспе

Бельгиялық отарлық мемлекеттік қызметкер және әскер Фрэнсис Эрнест Жозеф Мари Дханис (1861 жылғы 11 наурыз – 1909 жылғы 13 қараша) Конго Араб соғысы мен Батетела көтерілісі кезінде Конго еркін мемлекетіне қызмет еткенімен танымал.

Ерте өмір және мансап

Дханис 1861 жылы Лондонда дүниеге келген. Оның әкесі бельгиялық саудагер, ал анасы Бриджит Махер есімді ирланд әйелі болған. Ол өмірінің алғашқы он төрт жылын Гринок қаласында өткізіп, алғашқы білімін алды. Брюссельдегі Корольдік әскери академияны бітіргеннен кейін Бельгия армиясына қадам басқалы жатып, Гренадерлер полкіне қосылды, сонда ол ақыры майор шеніне жетті.

Конго еркін мемлекеті

Лейтенант дәрежесіне жеткен соң, ол Бельгия королі Леопольд II-нің Конго еркін мемлекетінде қызмет етуге ерікті болып, 1887 жылы алғашқы мерзіміне аттанды. Конгоның солтүстігінде жаңа бекеттер құрудағы табысы оның үлкен еңбегі болды. Сондықтан, үкімет Жоғарғы Конгодағы араб үстемдігін тоқтатуды шешкенде, ол құл саудагерлеріне қарсы күреске жіберілген бас экспедицияны басқаруға таңдалды. "Конго араб соғысы" 1892 жылдың сәуір айында басталды және 1894 жылдың қаңтарына дейін толыққанды аяқталмады. Осы соғыстың барысын Сидни Лэнгфорд Хинде, соғысқа қатысушы, өзінің "Конго арабтарының құлдырауы" атты кітабында толыққанды сипаттады. Жорықтың ең маңызды жетістіктері – Ньянгве, Касонго және Кабамбаридегі үш араб бекінісін бірінен соң бірі жаулап алу болды. Дханис өз қызметі үшін барондық атағымен марапатталды және 1895 жылы Конго еркін мемлекетінің вице-губернаторы болып тағайындалды.

Кейінгі өмірі

1896 жылы оған Жоғарғы Нилге экспедиция жүргізу тапсырылды. Оның әскерінің көп бөлігі жақында ғана әскерге шақырылған Батетела тайпаларынан тұрды. Данис басқаратын Батетела әскері жақсы қаруланған және тәжірибелі жалдамалы сарбаздардан құралған. Батетела тайпасы кейбір басшыларының, адам жегендігі айыбымен өлім жазасына кесілгеніне наразылық білдіріп, көтеріліс жасады және көптеген ақ офицерлерін өлтірді, бұл оқиға Батетела көтерілісі деп танылды. 1897 жылдан 1898 жылға дейін Данис осы көтеріліспен айналысып, оны басуға тырысты. Ақырында ол Батетела тайпасының бірнеше топтарын таратты. 1899 жылы барон Данис Бельгияға генерал-губернатордың орынбасары атағымен оралды. Ол 1909 жылдың 13 қарашасында Брюссельде қайтыс болды.