Кіріспе
Антибиотикалық дәрі-дәрмек
Ол көбінесе келесі жағдайларда қолданылады:
Сүйек және буын инфекциялары
Гранюлоцитопения, қатерлі ісікпен ауыратын адамдарда тикарциллинмен бірге қолданылады
Ішек ішіндегі инфекциялар (мысалы, перитонит), клиндамицин, метронидазол, пиперациллин/тазобактам немесе ампициллин/сульбактам сияқты басқа дәрі-дәрмектермен бірге қолданылады
Менингит:
E. coli тудырған менингитке импинемге қосымша ретінде
Pseudomonas тудырған менингитке меропенемге қосымша ретінде
Acinetobacter тудырған менингитке импинемге немесе колистинге қосымша ретінде
Streptococcus agalactiae немесе Listeria monocytogenes тудырған нәрестелер менингитіне, ампициллинге қосымша ретінде
E. coli сияқты грамтеріс бактериялар тудырған нәрестелер менингитіне, 3-ші буын цефалоспоринге қосымша ретінде
Микобактериялық инфекциялар, активті туберкулезге екінші қатарлы препарат ретінде де қолданылады. Сондай-ақ Mycobacterium avium, M. abcessus, M. chelonae және M. fortuitum инфекцияларына қолданылады. Туберкулезге ұқсас инфекция тудыратын Rhodococcus equi
Тыныс алу жолдарының инфекциялары, ауруханада жұққан пневмонияға бета-лактамдар немесе карбапенемдермен бірге қолданылады
Сепсис, нәрестелерде және Еуропалық Одақта осыған қоса. Нәрестелерде аминогликозидтер орналасқан клетка сыртындағы сұйықтықтың жоғары концентрациясына байланысты таралу көлемі үлкенірек болады. Цистикалық фиброзбен ауыратын адамдарда клиренс жоғарырақ. Миастения гравис немесе Паркинсон ауруы сияқты бұлшықет аурулары бар адамдарда амикациннің нейромышектік түйіндерге тигізетін парализі бұлшықет әлсіздігін күшейтеді. Шашты жасушалардың мәжбүрлі апоптозынан туындаған кохлеяның зақымдануы жоғары жиілікті есту қабілетінің жоғалуына әкеледі және клиникалық есту қабілетінің жоғалуы анықталғанға дейін болады. Құлақ вестибуляларына зақым, шамадан тыс тотықтырғыш еркін радикалдардың түзілуінен болуы мүмкін. Бұл дозаға емес, уақытқа тәуелді болып өтеді, яғни қолдану ұзақтығын қысқарту арқылы тәуекелді азайтуға болады. Амикацин бүйрек проксимальді түтікшелеріне әсер ететін бүйрек токсикалық әсерін (бүйрек зақымдануы) тудырады. Ол катионға оңай иондалады және рецептор арқылы жүргізілетін пиноцитоздың бөлігі ретінде проксимальді түтікше эпителий жасушаларының аниондық орындарына байланысады. Бүйрек қабығындағы амикацин концентрациясы плазмадағыдан он есе жоғары; сонымен қатар, tRNA антикодонының тербелістік базасымен өзара әрекеттесетін аймаққа кедергі келтіреді. Ол концентрацияға тәуелді жұмыс істейді және сілкілі ортада жақсы әсер етеді. Бұл N1-ге қосылған L-гидроксиаминобутироил амиді (L HABA) арқасында жүзеге асырылады (қарсылығы канамицинге, онда тек сутек бар), бұл аминогликозидтерді белсенділігін жоғалтатын ферменттерге қол жеткізуді бұғаттайды және олардың туыстығын азайтады. Амикацинде осы ферменттер шабуылдай алатын бір ғана орын болады, ал гентамицин мен тобрамицинде алты орын бар. Туберкулездің қоздырғышы Mycobacterium-да амикацин мен канамицинге қарсы тұру rrs геніндегі мутацияға байланысты, ол 16S рРНА-ны кодтайды. Мұндай мутациялар амикациннің бактерия рибосомасына байланысуын азайтады. Аминогликозид ацетилтрансферазасы (AAC) және аминогликозид аденилтрансферазасы (AAD) вариациялары да қарсы тұруға себеп болады: Pseudomonas aeruginosa-дағы қарсы тұру AAC(6') IV-ке байланысты, ол сонымен қатар канамицинге, гентамицинге және тобрамицинге қарсы тұруды қамтамасыз етеді, ал Staphylococcus aureus және S. epidermidis-тегі қарсы тұру AAD(4',4)-ке байланысты, ол сонымен қатар канамицинге, тобрамицинге және апрамицинге қарсы тұруды қамтамасыз етеді.
Bone and joint infections
Granulocytopenia, when combined with ticarcillin, in people with cancer
Intra abdominal infections (such as peritonitis) as an adjunct to other medicines, like clindamycin, metronidazole, piperacillin/tazobactam, or ampicillin/sulbactam
Meningitis:
for meningitis by E. coli, as an adjunct to imipenem
for meningitis caused by Pseudomonas, as an adjunct to meropenem
for meningitis caused by Acinetobacter, as an adjunct to imipenem or colistin
for neonatal meningitis caused by Streptococcus agalactiae or Listeria monocytogenes, as an adjunct to ampicillin
for neonatal meningitis caused by Gram negative bacteria such as E. coli, as adjunct to a 3rd generation cephalosporin
Mycobacterial infections, including as a second line agent for active tuberculosis. It is also used for infections by Mycobacterium avium, M. abcessus, M. chelonae, and M. fortuitum. Rhodococcus equi, which causes an infection resembling tuberculosis
Respiratory tract infections, including as an adjunct to beta lactams or carbapenem for hospital acquired pneumonia
Sepsis, including that in neonates, and in the European Union. Infants also tend to have a larger volume of distribution due to their higher concentration of extracellular fluid, where aminoglycosides reside. Clearance is even higher in people with cystic fibrosis. In people with muscular disorders such as myasthenia gravis or Parkinson's disease, amikacin's paralytic effect on neuromuscular junctions can worsen muscle weakness. Damage to the cochlea, caused by the forced apoptosis of the hair cells, leads to the loss of high frequency hearing and happens before any clinical hearing loss can be detected. Damage to the ear vestibules, most likely by creating excessive oxidative free radicals. It does so in a time dependent rather than dose dependent manner, meaning that risk can be minimized by reducing the duration of use. Amikacin causes nephrotoxicity (damage to the kidneys), by acting on the proximal renal tubules. It easily ionizes to a cation and binds to the anionic sites of the epithelial cells of the proximal tubule as part of receptor mediated pinocytosis. The concentration of amikacin in the renal cortex becomes ten times that of amikacin in the plasma; It also interferes with the region that interacts with the wobble base of the tRNA anticodon. It works in a concentration dependent manner, and has better action in an alkaline environment. This is accomplished by the L hydroxyaminobuteroyl amide (L HABA) moiety attached to N 1 (compare to kanamycin, which simply has a hydrogen), which blocks the access and decreases the affinity of aminoglycoside inactivating enzymes. Amikacin ends up with only one site where these enzymes can attack, while gentamicin and tobramycin have six. Resistance to amikacin and kanamycin in Mycobacterium, the causative agent of tuberculosis, is due to a mutation in the rrs gene, which codes for the 16S rRNA. Mutations such as these reduce the binding affinity of amikacin to the bacteria's ribosome. Variations of aminoglycoside acetyltransferase (AAC) and aminoglycoside adenylyltransferase (AAD) also confer resistance: resistance in Pseudomonas aeruginosa is caused by AAC(6') IV, which also confers resistance to kanamycin, gentamicin, and tobramycin, and resistance in Staphylococcus aureus and S. epidermidis is caused by AAD(4',4), which also confers resistance to kanamycin, tobramycin, and apramycin.
Ветеринариялық мақсаттар
Амикацин тек АҚШ-тың тағам және дәрі-дәрмек басқармасының (FDA) мақұлдауымен иттің және жылқының жатыр ішіндегі инфекцияларын емдеу үшін қолданылады, бірақ ол ветеринарияда ең көп қолданылатын аминогликозидтердің бірі болып табылады. Ол иттің, мысықтың, теңіз шошқасының, шиншилдің, хомяқтың, егеуқұйрықтың, дала итінің, ірі қара малдың, құстың, жыланның, тасбақаның және таспақұйрықтың, крокодилдің, бұқа бақасының және балықтың емдемесінде қолданылған. Көбінесе ол жыланның тыныс алу жолдарының инфекциясын, тасбақаның бактериялық қабықша ауруын және макаодың синуситін емдеу үшін қолданылады. Әдетте ол қоян мен хареге қарсы көрсетіледі (дегенмен, олардың емдемесінде де қолданылған), себебі ол ішек микрофлорасының тепе-теңдігіне зиян келтіреді. Амикацин көзді емдеу үшін цефазолинмен бірге қолданылуы мүмкін. Қолданылуына қарамастан, амикацин (және барлық аминогликозидтер) көз ішіндегі тіндерге улы әсер етеді. Жылқыда амикацин, сезімтал бактериялар тудырған жатыр инфекцияларын (мысалы, эндометриоз және пиометраны) емдеу үшін FDA-ның мақұлдауына ие. Ол сонымен қатар көзге жағылатын дәрілерде және артроскопиялық шаюда қолданылады; цефалоспоринмен біріктірілгенде, стафилококктан туындаған тері асты инфекцияларын емдеу үшін қолданылады. Аяқ-қолдар мен буындардың инфекциясы кезінде ол көбінесе цефалоспоринмен бірге тікелей аяқ-қолға немесе буынға инъекция жасау арқылы беріледі. Инфекцияның алдын алу үшін амикацин буындарға антиартриттік препарат Адекуанмен бірге инъекцияланады. Жануарлардағы жанама әсерлерге нефротоксикалық, ототоксикалық және ИМ инъекция жасалған жерде аллергиялық реакциялар жатады. Мысықтар ототоксикациядан туындаған вестибулярлық зақымдануға көбірек сезімтал. Сирек кездесетін жанама әсерлерге нейромыскулярлық блокада, бет ісігі және шеттік нейропатия жатады. Амикациннің артық дозасын емдеу үшін бүйрек диализі немесе перитонеалдық диализ қажет, олар амикациннің және/немесе пенициллиннің қан сарысуындағы концентрациясын төмендетеді, ал олардың кейбіреулері амикацинмен кешендер құрап, оны бейтараптандыруы мүмкін.