Кіріспе

Швейцариялық суретші Томас Хиршхорн (16 мамыр 1957 жылы туған) – Парижде тұратын және жұмыс істейтін швейцариялық суретші. Цюрихте білім алып, Джозеф Бойс және Энди Уорхолдан шабыттанған ол бастапқыда графикалық дизайнер болды, бірақ 1990 жылдары суретшілікке ауысты. Ол күнделікті қолданылатын материалдарды пайдаланып, көлемді және күрделі мүсіндер жасауымен танымал. Одан бөлек, ол өзінің туындылары мен оларды негіздеген теориялар туралы көп жазды. Оның туындылары Еуропа, Америка Құрама Штаттары және Оңтүстік Америкадағы галереялар мен музейлерде көрсетілген.

Алғашқы жылдар

1978 жылдан 1983 жылға дейін Хиршхорн Цюрихтегі қолданбалы өнер мектебінде оқыды, онда Беуйс және Уорхол көрмелерінен шабыттанды. 1983 жылы Томас Хиршхорн Парижге «Грапус» тобына графикалық дизайнер ретінде қосылу үшін келді.

Қоғамдық кеңістіктегі өнер

1991 жылы ол графикалық дизайнды тастап, суретші болуды жөн көрді. Содан кейін ол кеңістікте мүсіндер, сөздер мен тіркестер, тұрған немесе қабырғаға ілінген коллаждар және бейне тізбектерін қолданатын туындылар жасауға кірісті. Ол картоп қағазы, фольга, таспа, журналдар, фанера және полиэтилен қап сияқты қарапайым материалдарды пайдаланады. Ол күнделікті материалдарды жұмысына қолдануын «саяси» деп сипаттайды және тек «әмбебап, экономикалық, кіріктіретін және қосымша құн бермейтін» материалдарды ғана қолданатынын айтады. Оның барлық туындыларына оның байқаулары, ынталары мен ниеттерін қамтитын жазбаша түсіндірмелер қоса беріледі. Хиршхорн өзінің жұмыстарын музейлер мен галереялар сияқты көрме алаңдарында, сондай-ақ «қоғамдық кеңістікте»: қалалық ортада, тротуарларда, бос жайларда және қоғамдық тұрғын үйлердің ортақ аумақтарында көрсету арқылы әрқашан «басқаларды» қамтуға және «шектеусіз көрермендерге» үндеуге ұмтылды. Ол «шындықтың негізгі мәніне» қызығушылық танытатынын, әдемілеуге тырыспайтынын және өзінің жұмысына, суретші ретіндегі рөліне берілгендігін көрсетті. Ол жұмыс істеу мен өндірісті «қажетті» деп сипаттап, көп еңбек етуге қарсы шығушыларды жоққа шығарып, «Мен жұмысымда шексіз беруге дайынмын» дейді. «Өнердің өмірді өзгертуге қабілетті маңыздылығын көрсетуді» мақсат ете отырып, 2004 жылы Францияның Аубервилье қаласында Музе прекар Альбине мұражайын құрды. Көрмеде Марсель Дюшамның «Велосипед дөңгелегі» сияқты заманауи өнердің белгілі туындылары, сондай-ақ Казимир Малевич, Пит Мондриан, Сальвадор Дали, Йозеф Бойс, Энди Уорхол, Ле Корбюзье және Фернан Лежердің туындылары қойылды. Бұл жоба Париждің шеткі ауданындағы ғимараттың іргесінде орналасқан және мұражай өнерін аз қамтылған халыққа олардың өзінің ортасында жеткізуге жасалған бұрын-соңды болмаған тың әрекет болды. Туындыларды көрсетумен қатар, жергілікті тұрғындармен бірлесіп көптеген семинарлар, пікірсайыстар мен шаралар ұйымдастырылды. Қоғамдық кеңістікте жұмыс істеу тәжірибесі арқылы Хиршхорн қоғамдық кеңістіктегі жобаның толық барысында болу және өндіріс жүргізу қағидаларын қалыптастырды – «Бейірім және өндіріс». «Бұнда болу» және «өндіру» дегеніміз – осы жерде және қазір нақты мәлімдеме жасау. Мен тек қана қатысу арқылы – менің қатысуым арқылы және тек қана өндіріс арқылы – менің өндірісім арқылы ғана менің жұмысым қоғамдық кеңістікте немесе қоғамдық орында әсер ете алады деп сенемін.

Өнер және философия

Томас Хиршхорн өзі сүйетін жазушыларға, философтарға, суретшілерге арналған туындыларын олтарлар, киосктар, карталар, ескерткіштер немесе мүсіндер түрінде жасайды. 1999 жылы ол маңызды жазушылар мен ойшылдарға арналған «ескерткіштер» сериясын бастады: Спиноза монументі (Амстердам, Нидерланды, 1999), одан кейін Делеуз монументі (Авиньон, Франция, 2000) және Батай монументі. Бастапқыда ескерткіштер негізінен кедей және жұмысшы табының тұрған үйлерінде, олардың келісімімен және көмегімен жоспарланып, салынды. Бұл туындылар сериясы Хиршхорнның «ескерткіштің жаңа анықтамасын қалыптастыруға, кездесулерге түрткі болуға, оқиға жасауға» деген ниетіне негізделген. [ ] Антонио Грамшиге деген махаббатым – философияға деген махаббат, ойдың шексіздігіне деген махаббат. Бұл оны бөлісу, нығайту, қорғау және оған форма беру туралы мәселе. 2000 жылы Хиршхорн Чикаго университетінің «Ренессанс қоғамындағы» «Флюгплац Велт/Дүниежүзілік әуежай» көрмесін толықтыру мақсатымен Чикаго өнер институтында «Джамбо қасықтар және үлкен торт» көрмесін ұсынды. 12 Джамбо қасық – ол сәтсіз утопиялық идеалдармен байланысты адамдарға арналған естеліктер. Үлкен торт – шамадан тыс және зорлық-зомбылықты көрсетеді. «World Airport» (1999) – целлофан, таспа, бөлімдер, шамдар, ұшу-қону жолағы, теледидарлар, ұшақтар, көліктер және жүктердің үйлесімсіз жиынтығы, суретшінің әлемді түсінуге келмеуін бейнелейді. «Cavemanman» (2002) туындысы үшін ол галерея кеңістігін ағаш, картон, таспа, неоновые түтіктер және кітаптарды пайдаланып үңгірге айналдырып, оған түрлі философиялық және поп-мәдениет символдарымен толтырды. 2006 жылғы көктемде Чикаго өнер институтының мектебіндегі Қонақ суретшілер бағдарламасы аясында «Сурет және мәтін: парақтан жазу» лекция сериясының бөлігі ретінде дәріс оқыды.

Көрмелер

1986 жылы өзінің алғашқы жеке көрмесінен бастап (Париждегі Бар Флореал), Томас Хиршхорн халықаралық ареналарда жеке көрмелер өткізді, оның ішінде Чикаго өнер институтында (1998); Берн Кунстхаллесінде (1998); және Саскатун Ремай Модернінде (2018). 2009 жылдың жазында оның «Cavemanman» туындысы Лондонның Хейвард галереясында өткен «Walking in my Mind» көрмесі үшін қайта жаңартылды. «Cavemanman» 2022 жылы Грекияның Афина қаласындағы бұрынғы мемлекеттік темекі фабрикасында NEON ұйымдастырған «Dream On» көрмесінде, Д. Даскалопулос коллекциясының сыйлықтарынан тұратын экспозицияда тағы да қайта жаңартылды.

Жинақтар

Хиршхорнның туындылары әлемнің түкпір-түкпіріндегі коллекцияларда сақталады, олардың ішінде Чикаго өнер институты; Брумадиньодағы Inhotim қазіргі заманғы өнер орталығы; Мексикадағы Colección Jumex; Нью-Йорктегі Dia Art Foundation; Дюссельдорф қаласындағы K21; Мангейм өнер галереясы; Париж қаласындағы Жаңа өнер мұражайы – Centre Pompidou; Филадельфия өнер мұражайы; Миннеаполистегі Уокер өнер орталығы бар.

Марапаттар

Хиршхорн 1999 жылы «Жас швейцар суретшілерінің сыйлығын» (Preis für Junge Schweizer Kunst), 2000 жылы Марсель Дюшан сыйлығын алды. 2011 жылдың маусым айында ол Венеция биенналесінде Швейцарияны өкілдік етті.