Кіріспе

Ньютон – Жаңа Зеландияның Окленд қаласының шағын ауданы, жергілікті басқару Окленд кеңесіне бағынады. 2013 жылғы халық санауы бойынша халқы 1641 адамды құрайды. 1965–75 жылдары Орталық автожол түйінінің салынуынан кейін Ньютон екіге бөлінді, нәтижесінде ауданының көп бөлігі мен біртұтастығы жоғалды. Солтүстік бөлігі Карангахапе жолының маңында, ал оңтүстік бөлігі Ньютон жолы мен Саймондс көшесінің жоғарғы бөлігінде орналасқан. Карангахапе және Ньютон жолдары шығыс жағында Саймондс көшесімен қиылысады. Ньютон жолы батысқа қарай Ұлы Солтүстік/Понсонби және Карангахапе жолының қиылысына қосылады. Саймондс көшесінің оңтүстік жағында Саймондс көшесіндегі дүкендер орналасқан. Осы жерде Жоғарғы Саймондс көшесі басқа маңызды жолдармен екі ірі қиылысқа ие: Ньютон жолы және Хайбер Пасс жолы, сондай-ақ Мт Иден жолы және Жаңа Солтүстік жолы.

Саймондс көшесі

Саймондс көшесі Британ армиясының 96-шы жаяу полкінің офицері, капитан Уильям Корнуоллис Саймондс (1810–1841) есімімен аталған. Ол 1830-шы жылдардың басында Уайтемата және Манукау жер компаниясының агенті ретінде Жаңа Зеландияға келді және Окленд қаласының құрылуына, сондай-ақ Уайтанги шартына қол қойылуына зор үлес қосты. Ол губернатор Уильям Хобсонның ең жақын және тиімді шенеуніктерінің бірі болды, сонымен қатар Жаңа Зеландиядағы алғашқы алты полиция судьясының қатарында болды, Оклендтің бас судьясы және Жаңа Зеландияның жер-суреттеушісінің орынбасары қызметтерін атқарды. 1841 жылы Саймондс табиғат зерттеушісі Эрнст Диффенбахты Солтүстік аралды зерттеуге сүйемелдеді. Капитан Саймондс 1841 жылғы 23 қарашада Манукау портында қайық апатынан көз жұмды. Оның өлімінен кейін ағасы Джон Джермин Саймондс колонияда тұруын жалғастырды; Онехунгадағы Саймондс көшесі Джон Джермин Саймондс есімімен аталады.

Қаранғахапе жолы

Карангахапе жолы өзінің атауын Еуропалықтар келгенге дейінгі дәуірде Те Ара о Карангахапе деп аталған қыраттан алған. "Карангахапе жолы" деген атау, мүмкін, оңтүстік-батысқа қарай, Манукау портының жағалауында тұрған Хапе есімді көрнекті тохунганы (бағлан) зиярат етуге арналған жолды білдіреді. 1900 жылдардың басынан 1960 жылдардың басына дейін К’ Роуд – Оклендтің ең жұмбақ көшесі болды, онда көптеген киім және аяқ киім дүкендерімен қатар бірнеше ірі сауда орталықтары орналасқан. 20 ғасырдың ортасында Карангахапе жолы (және шамалы дәрежеде жақын орналасқан Верхняя Саймондс-стрит дүкендері) кинотеатрлардың болуына байланысты кешке ерекше қарбалас сауда орталығы болды. Осы аймақтағы кешкі сауда бейсенбі күндері өтетін, ал көршілес Куин-стритте жұма күндері кешкі сауда болды.

Тарих

19 ғасырда Ньютон деген атау қазіргі Суррей Айдамынан Эден Террасасына дейін созылған біршама өзгеше аймаққа берілген. Сондықтан Ньютонға сілтеме жасау өткендегі әртүрлі уақытта әртүрлі аймақтарды сипаттауы мүмкін; мысалы, ASB-нің Ньютон филиалы 1880 жылдары Понсонби жолының Карангахапе жолының соңында салынған. Бір депутатпен ұсынылған 1861 жылғы Ньютон сайлау округінің солтүстігінде порт және Окленд шығыс және батыс округтері, шығысында Парнелл округі, оңтүстігінде Кабаж-три және Карангахапе көшелері, батысында Меола және Скория сағалары орналасқан. 1898 жылы сэр Джордж Грейдің қайтысынан кейін солтүстік-батыс бөлігі Грей Линн деп аталды, Ньютон Карангахапе жолы мен Эден Террасасы арасындағы аймақ ретінде қалды. 1960 жылдары автокөлік жолы салынғаннан бері көптеген адамдар Карангахапе жолын Ньютонның бөлігі деп ойламайды, бұл атауды Үстіңгі Саймондс көшесі айналасындағы аймаққа қалдырды. Ньютон пошта кеңсесі әрқашан Карангахапе жолында болған; 1878 жылдан бастап біріншісі Кобден көшесінің бұрышында болды (1970 жылы қиратылды). Оның орнына (1973 жылы салынған) Шығыс көшесінің қиылысында, Карангахапе жолында орналасқан. Виктория дәуірінің аяғынан бастап 2011 жылға дейін Ньютон мен Эден Террасасына қызмет көрсететін жеке пошта кеңсесі болды, ол Жоғарғы Саймондс көшесі деп аталды. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл қала маңындағы қаланың беделі күмәнді болған. 1920 жылдардағы газетте ол "Оклендтің ең танымал қылмыскерлерінің" "жиылысқан жері" деп сипатталған. Осы бедел Понсонби полиция казармасының Понсонби жолында, Карангахапе және Ньютон жолдарының қиылысына жақын жерде салынуының бір себебі болды. Бұл Оклендтегі екінші маңызды полиция мекемесі болды және ол жерде Фриманс шығанағы мен Ньютон Гуллидегі кез-келген нәрсені басып тастауға мүмкіндік беретін полиция күші орналастырылды. Полиция казармасының қарама-қарсы жағында "Жұлдыз" қонақ үйі (Карангахапе мен Ньютон көшелерінің бұрышы) орналасқан. Майкл Джозеф Савидж өзінің алғашқы сөздерін Стар-отельде айтқан. Ньютон Гулли көптеген қылмыскерлердің үйі ретінде қаралғандықтан (Деннис Ганн тек бір мысал) оның нашар тұрғын үй, қылмыс және кәсіподақ қызметі үйлесімі, мүмкін, оны жоюға ықпал еткен фактор болды. Қала жоспаршылары Автомагистральды ыңғайлы құрал ретінде пайдаланды, қаланы проблемалы аймақ деп санайтын. Бұл Нью-Йорктегі Роберт Мозестің үлгісіне сәйкес болды және оны бүкіл әлемдегі қалаларды жоспарлаушылар еліктеді. 1870 жылдарға дейін Ньютон Гуллиде бірнеше кірпіш фабрикалары болды, соның ішінде плитка, құбырлар және тіпті "Өнер керамикасы" өндірісі. Бұл компаниялар біртіндеп Нью-Линне көшірілді; Оклендтің орталығында табылған 19 ғасырдағы көптеген кірпіштерде "Ньютон" деген жазу бар. 1890 жылдардан бастап Ньютон көптеген шағын өнеркәсіптердің орны болды: көйлек, киім және аяқ киім фабрикалары, төсем, ратаннан жасалған жиһаздар мен себет өндірісі және т.б. Сонымен қатар, бірнеше арнайы металл зауыттары, соның ішінде мыс құю зауыттары мен велосипед импорттаушылар мен өндірушілер орналасқан. Карангахапе жолы мен Саймондс көшесінің (олар бұрын және қазір де негізгі бағыттар) тығыз сауда аймақтарының арасында орналасқан Ньютон, негізінен жұмысшы класының табиғатымен көптеген пансионаттармен тығыз орналасқан қала маңы болды. 1960 жылдары автожол жүйесі салынғанға дейін, арық аймағында бірнеше бастауыш және орта деңгейдегі мектептер мен алтыға жуық шіркеу орналасқан. 1880 жылдары аймақтың тұрмыстық сумен қамтамасыз етуі көршілес Саймондс-стрит қорымымен ластанған деп уайымдалды; Ньютон арығы шығысқа қарай Батыс Спрингс ауданына құйылатын өзенмен құрылды. Құдық суының ыдырау материалымен және бальзамалау химиялық заттарымен (әсіресе мырышпен) ластану мүмкіндігі өте алаңдаулы болды, бұл зиратты ақырындап жабуға және Батыс Оклендтегі Вайкуметте жаңа нысанды ашуға әкелді. 1940 жылдары Ньютон жолынан оңтүстікке қарай орналасқан аудан, тығыз орналасқан стандарттан төмен тұрғын үйлердің проблемаларын жеңілдету үшін, ықжалды аудандарды тазарту процесіне ұшырады. Баск көшесіне орналасқан үйлерді Окленд қалалық кеңесі сатып алды. Бұл ғимараттар қиратылып, жер тазаланып, Баск паркі құрылды. 1945 жылы аяқталған жаңа саябаққа балалар ойын алаңы кірді. Бір қызығы, бұл нысан аймақтағы тұрғын үйлердің көп бөлігі жеңіл өнеркәсіптік кәсіпорындармен алмастырылып жатқан кезде пайда болды. Сондықтан саябақ ешқашан көрінбеді. Ньютонды жағымсыз биологиялық және моральдық ластану ошағы ретінде қарастырды. 1960 жылдары автожол жүйесін арық арқылы жүргізу оңтайлы деп есептелді; адамдар дені сау өмір сүру үшін жаңа аудандарға көшеді және Оклендтің көлік проблемалары жеңілдеді. Бірақ автожолдар саудаға зиян келтіретіні ескерілмеді; Саймондс көшесіндегі сауда ауданына ауыр соққы берілді. Бұрын Окленд айманы үшін жиһаз саудасының негізгі орталығы болған (Tylers, Grace Brothers, The Maple, Smith & Brown және Jon Jensen), Саймондс көшесіндегі сауда ауданы күрт төмендеп, сауда орталығы ретінде дерлік жойылды; оның Бизнес қауымдастығы 1976 жылы таратылды және жақында ғана (2012 жылы) қайта жандандырылды. Автожол салынғаннан кейін Ньютон тұруға тілексіз аймаққа айналды, Саймондс көшесі мен Ньютон жолы дерлік автожолға қосылатын жолдарға айналды. Ньютонның қалған тұрғын үй қорының көп бөлігі жеңіл өнеркәсіптік пайдалану үшін пайдаланылды және көп жағдайда қиратылып, фабрикалар мен қоймалар салынды. 1990 жылдардан бері өнеркәсіптік ғимараттарды қайта құру немесе тұрғын үйге айналдыруға кері үрдіс байқалды, соның ішінде ірі пәтерлер кешендері салынды. Үстіңгі Саймондс көшесі үш ірі шіркеудің орналасқан жері: Сент-Бенедикт католик шіркеуі (Оклендтегі екінші маңызды католик шіркеуі), Әулие қабір шіркеуі (Оклендтегі екінші маңызды Англикан шіркеуі) және Сент-Дэвид Пресвитериан шіркеуі. 20 ғасырда Үстіңгі Саймондс көшесіндегі дүкендерде бірнеше ірі жиһаз дүкендері орналасқан: Grace Brothers, The Maple, Smith & Brown және Jon Jensen. Сонымен қатар, аймақта бірнеше ойын-сауық орындары болды; Orange Coronation Hall, St Benedict's Hall, роликті коньки тебу айдыны, сондай-ақ алғашқы мақсатты кинотеатр (1911 жылғы Lyric; 1990 жылдары қиратылды) және 1960 жылдардағы Оклендтің ең танымал мейрамханасы El Matador орналасқан. 1990 жылдардың ортасында көшенің шығыс бөлігінің көп бөлігі жолдың енін кеңейту үшін жартылай қиратылды. Бұл 1911 жылғы Lyric Theatre, Tylers, El Matador, Astor Hotel және BNZ (мавр мотивтері бар Арт-деко құрылысы) сияқты бірнеше маңызды ғимараттарды жойды. Бастапқыда Skycity Casino және Sky Tower осы бос жерді иеленуі керек еді, бірақ әртүрлі себептерге байланысты (мысалы, Эден тауының профиліне байланысты көру мәселелері) бұл жоба осы ауданнан тысқары жерге көшірілді. "Жоғалған" көшенің бөлігі кейіннен жоғалған құрылымдардың өте нашар ауыстыруларымен қайта салынды.

Қызықты ғимараттар

Джон Эндрюс және ұлдары, 132 Жоғарғы Саймондс көшесі. 1920 жылдардың соңындағы бұрынғы автокөлік көрмелері, А. Синклер О’Коннор жобалаған неоклассикалық стильдегі ғимарат. Сент-Бенедикт шіркеуі, Сент-Бенедикт көшесі. Бұл католиктік кірпіш шіркеу фламанд готика стилінде 1886 жылы салынған және өртеніп кеткен бұрынғы ағаш шіркеудің орнын алмастырған. Екі шіркеу де Окленд сәулетшісі Эдвард Махонидің жобасына сәйкес салынған. Бастапқы ағаш шіркеудің ерекшелігі – шпильді қоңырау мұнарасы, кірпіштен салынған шіркеу осы дизайнды қайталауға арналған, бірақ мұнара ешқашан салынбаған. Бұл Оклендтегі екінші маңызды католиктік шіркеу және Қасиетті Патрик соборы қалпына келтіру жұмыстары үшін жабылған кезде собор ретінде қызмет етті. Доминикан монастырі, шіркеудің оңтүстігінде Mahoney жобалаған кірпіш готикалық пресвитери орналасқан. Қазір Доминикан монахтар ордені орналасқан. 2004-2007 жылдар аралығында Ахмед Зауиге сот шешімін күтіп, мұнда тұруға рұқсат берілді. Сент-Бенедикт көшесінің шығыс жағында, шіркеудің қарама-қарсы жағында, монахинялар (Қасиетті Жүректің Сент-Жозеф сестері) үшін екі қабатты кірпіш үй орналасқан. Бұл ғимаратқа іргелес бос жер көлік тұрағы ретінде пайдаланылады. Бұл жерде Эдвардтық Сент-Бенедикт мектебі орналасқан, ол 1980 жылы жабылып, Роял Октағы Марселин колледжімен біріктірілді. Ғимараттардың көпшілігі қиратылды, бірақ зал 1980 жылдардың соңында өртенді. Ол аймақтың маңызды орны болды, билер мен театр топтарын өткізді. Фримасон залы, Сент-Бенедикт көшесі. Бұл – неоклассикалық стильдегі 1920 жылдардағы үлкен және көркем ғимарат. Архитекторлары Чилвелл мен Тревитик, олар осы типтегі ғимараттарға маманданған. Қоралар. Бұл 19 ғасырдағы ағаштан жасалған, тасқыр темірмен қапталған ғимарат Стабл-Лейннің соңында орналасқан. Ол Винстон компаниясы үшін Ливери қоралары ретінде салынған. Бұл – қаладағы тұрақ блогының сирек кездесетін сақталуы, оның әсіресе толқынды темірді пайдалануы қызықты. Жақында Окленд қалалық кеңесі мұралық ғимарат ретінде тіркеген, қоралар "Үшінші орын" деп аталатын жаңа ғимарат кешенінің бөлігі ретінде жаңартылды. Үшінші орын, Сент-Бенедикт көшесі. Заманауи құрылыс, коммерциялық кеңселер мен кафе бар. Ол сәулет өнерінің асыл тасы ретінде танылады, Urbis журналының журналисі Мелинда Уильямс Эндрю Паттерсонның "Үшінші орын" жобасының "көрінішті көркем бетон сызықтары" туралы жазды. "Көгершін" үйі. Үстіңгі Королева көшесі мен Ньютон жолының бұрышында шағын ағаш Викториялық үй орналасқан. Бұл үйдің өзі ерекше емес, бірақ бұл жерде қалған алғашқы үйлердің бірі. Ол Холден Хоуи мырзаның Ұлы Барриер аралына, әлемдегі алғашқы тұрақты әуе пошта қызметіне (1896) арналған көгершін пошта қызметінің кеңсесі болды. Әлемдегі алғашқы "әуе поштасы" маркалары 1898 жылдан 1908 жылға дейін Ұлы Барриер көгершінінің грамматикалық қызметі үшін шығарылған. Үйдің жанында құстарға арналған үлкен құс үйлері тұрды. https://www.webcitation.org/66vvsCSPx?url=http://www.tepapa.govt.nz/wings/pigeons3.htm

Бұрынғы ASB банкі, Хайбер Пасс жолы. Бұл шағын неоклассикалық ғимарат – Окленд жинақ банкі сәулетші Дэниел Б. Паттерсонға тапсырған көптеген ғимараттардың бірі. Оклендтің қала маңындағы орталықтарында және провинциялық қалаларда Окленд провинциясының барлық жерінде ұқсас ғимараттар кездеседі. Киелі қабір шіркеуі, Хайбер асуы жолы (Қасиетті Дәуіт шіркеуінің қарсысында). 1880 жылы Эдвард Махонидің жобалары бойынша салынған бұл англикан шіркеуі әлемдегі ең жақсы ағаш шіркеулердің біріне ие. Бұл Окленд епархиясындағы екінші маңызды Англикан шіркеуі және Жаңа Зеландиядағы Англикан шіркеуінің маори бөлімшесінің штаб-пәтері. Кахуи Сент-Дэвид, Хайбер асуы жолы. Бастапқыда St David's Presbyterian Church деп аталатын кірпіш готика құрылымы, ол Эдвард Бартлидің бұрынғы ағаш готика шіркеуін алмастырды. Ол 1927 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс мемориалы және пресвитериан шіркеуі ретінде ашылды және 2020 жылы жабылды. Ғимарат 2023 жылдың соңында Кахуи Сент-Дэвидс, қоғамдық орталық ретінде қайта ашылды. "Еден Вайн" қонақ үйі, "Еден тауы" және "Нью Норт" көшелерінің бұрышы. Қазіргі уақытта мейрамхана және 20 ғасырдың басым бөлігінде Undertakers фирмасының орналасқан жері бұл ғимарат Eden Vine Pub ретінде салынған. Ол Эден тауының ауданында орналасқан, ол 1909 жылы ауданның құрғап кеткен кезде жабылуға мәжбүр болды. Бұрынғы Графтон қоғамдық кітапханасы. Классикалық стильдегі Эдвард дәуіріндегі бұл сәнді ғимарат Mt Eden Road көшесінде, New North Road көшесімен қиылысатын жерге жақын орналасқан. Оны сәулетші Эдвард Бартли жобалаған және 1913 жылдың наурыз айында ашылған. Бұл ғимарат 1990 жылдардың басында қалалық кеңес тарапынан қолданыстан шығарылып, сатылып, пабқа айналдырылды. Қазіргі мекеме Galbraiths Alehouse деп аталады, ол өзінің пиво маркасын қайнатады, ол New North Road көшесінде орналасқан, бірақ 20 ғасырдың ортасында бұзылған пиво зауытына аталған.

Бұрынғы ғимараттар

"Кингс Армз" тавернасы. Франс көшесі, 59-үй. Қалалық аймақта 19 ғасырдан сақталған сирек ағаштан салынған паб. Бұрын осы дәуірдегі бір қабатты ағаш үйлермен қоршалған бұл ғимарат қазір 20 ғасырдың соңында салынған өнеркәсіптік ғимараттардың арасында жалғыз тұр (көптегендері жақында тұрғын үйлерге айналдырылды). 2018 жылы таверна бұзылып, орнына пәтерлер салынды.

Білім

Жергілікті орта мектептер қатарында Окленд қыздар гимназиясы, Окленд гимназиясы, Санкт-Петер колледжі және Сент-Мэри колледжі бар. Сент-Бенедикт колледжі (1886 жылы Сент-Бенедикт көшесінде ашылған) 1980 жылы жабылып, сөйтілді. Оның жоғары сынып бөлімі Марселин колледжімен, Роял Оукпен бірікті.