Кіріспе

Мидраша (ивритше: מדרשה; midrashot/midrashas) – қазіргі кезде үш түрлі білім беру мекемесін білдіретін еврей термині: жоғары мектепті бітіргеннен кейінгі жастағы әйелдер үшін Тораны оқу орындары. Олар "семинариялар" деп те аталады. Сондай-ақ, "мидраша" сөзі түсіндіру, жариялау мағынасында да қолданылады. Бұл сөз араб тіліндегі сөздермен (мағынасы – оқу орны) туыс. Дипломдық білім беретін мидраша кейде "махихун" (מכון, институт) немесе "михлала" (מכללה, колледж) деп аталады.

Тарих

Харедик семинариялар, мысалы, Бет Якоб Иерусалим және Гейтсхед еврей қыздар академиясы, 1923 жылы Сара Шенир құрған Бейс Яков қозғалысының мұғалімдерді даярлау семинариясының үлгісімен салынған. Бейс Яков көбінесе орта мектепті білдіреді, ал "семинария" термині орта мектептен кейінгі білім беру мекемесі үшін қолданылады. Еуропадан тыс жерлерде Бейс Яков семинариясы Тель-Авивте 1933 жылы, ал Иерусалимдегі Бейс Яков мұғалімдер институты 1939 жылы құрылды. АҚШ-тағы алғашқы семинарияны Вична Каплан 1941 жылы Бруклиндегі Уильямсбургте ашты; Ұлыбританиядағы Гейтсхед семинариясы 1944 жылы құрылды. Брюерлер / Хал Адат Ешурун қауымының Рика Брюер мұғалімдер семинариясы 1960 жылдары құрылып, 40 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеді (қараңыз). Сонымен қатар, 1864 жылы Селигман Баер Бамбергер құрған Байс Медраш Л'Морим; және 1930 жылы Тельше Ешивамен байланыста құрылған әйелдер семинариясы "Явне" болды. Діни сионист және қазіргі православие мидрашоттары Хесдер ешивотына параллель, 1970 жылдардың соңында құрыла бастады; оларға Діни кибуц қозғалысының Мидрешет Эйн ХаНетзив, Мидрешет Линденбаум және Ешиват Хар Эционның бауырлас мектебі Мигдаль Оз кіреді. Алдында, 1921 жылы Иерусалимде құрылған Мизрахи мұғалімдер колледжі, қазіргі Лифшиц білім беру колледжі, 1937 жылы мұғалімдерге арналған Талпиот Бет Медраш және 1958 жылы Махон Голд болды. Линденбаум 1976 жылы мұғалімдер колледжінен тәуелсіз құрылған алғашқы семинария еді.

Оқу бағдарламасы

және семинариялар оқу бағдарламалары мен хашкафа, яғни көзқарастары бойынша әртүрлі. Барлығы Танахты (Жаһилия кітабы), еврей философиясын (көбінесе «Махшава» деп аталады), практикалық Халаханы (иудей заңдары; «Халаха ЛеМаасех») және хасидтік философияны / Мусарды (мінез-құлықты жетілдіру) қамтиды.

Семинарлар

Семинариялық бағдарламалар әдетте жоғары мектептен кейінгі екі жылға созылады. Семинариялар, әдетте, Мидрашотқа қарағанда консервативті: Талмудтан алынған таңдамаларды, әдетте, заңға жатпайтын аггаданы, зерттеуге болады, бірақ басқа сабақтар, әсіресе философия мен Мусар аясында; Талмудтың тікелей зерттелетін жалғыз бөлімі – Пиркей Авот, этикалық ілімдер мен нақыл сөздерді қамтиды. Израильде екі жылдық сертификаттар Шолд институты арқылы бірлесіп беріледі және Израиль Білім министрлігі оларды ұлттық мектеп бітіруіне тең деп таниды. Хабадтың Бет Ривхасы «Б» бағасын ұсынады. А. және М. А. Шанан діни білім беру колледжімен бірлесіп; «Бет-Хана», оның Цфат пен Иерусалимдегі серіктес бағдарламасы 2 жылдық сертификат ұсынады. Рамат-Гандағы JCT-нің Лүстиг кампусында хареди және хасиди әйелдері үшін білім беру бағдарламалары бар; сонымен қатар, Хареди кампусын және Академиялық колледж Ононы қараңыз. Діни сионисттер қауымдастығында әйелдер көбінесе білімдерін мидрашаға қарасты оқытушыларды даярлау колледждерінің бірінде жалғастырады, олар Тораның қарқынды бағдарламасын B. Ed. деңгейімен бірге ұсынады; (магистрлік деңгейде) мамандықтар көбінесе Танах немесе Махшава бойынша ұсынылады. Мидрашадағы жыл кейде колледж бағдарламасымен біріктіріледі. Махон Тал, Иерусалим технология колледжінің JCT-мен байланысты, инженерлік және басқару мамандықтары бойынша да білім береді. Мидрашоттың әйелдер факультеті көбінесе Бар-Иланнан докторлық дәрежеге ие. Ағылшын тілін меңгерген студенттерге арналған семинариялар мен мидраштардың көпшілігі американдық колледждермен аккредиттелген; (қараңыз). Кейбір университеттерде екінші курста сабақтар дінтану сабақтарымен таңертең, ал жалпы білім сабақтары түстен кейін өткізіледі, бұл студенттерге діни біліммен қатар жоғары білім алуға мүмкіндік береді. АҚШ-та әйелдер үшін қазіргі заманғы православиелік Стерн колледжі (Ешива университеті) Тора мен университет оқуларын біріктіреді, Бар-Иландағыдай; Хареди Ландер әйелдер колледжі де осыған ұқсас. Стерн түлектері Тора тақырыптарын магистрлік деңгейде, Бернард Ревел еврей зерттеулері аспирантурасы арқылы жалғастырады. Соңғы жылдары кейбір мидрашоттар Халахта арнайы бағдарламалар ұсынады, олар Талмудты қарқынды зерттеуді қамтиды, Шулхан Арухтағы кодталған заңның тиісті бөлімдері бойынша аттестациялық емтихандар өткізіледі. Нишмат әйелдерді Тахара заңдары бойынша кеңесшілер ретінде Yoatzot Halacha немесе Отбасы тазалығы бойынша оқытады; Линденбаум бірлескен бағдарлама арқылы әйелдерді то'анот ретінде дайындайды, діни соттарда ажырасуға қатысты мәселелерді қорғайды. Үш бағдарлама Раббинаттың ерлерге арналған талаптарын көрсетеді: Эйн Ханецив студенттерді «Халаха мұғалімдері», Линденбаум «Халачик басшылығы» және Матан «Халачик жауап берушілері» ретінде даярлайды. Ешива университетінің «GPATS» бағдарламасы әйелдерге жоғары оқу орнын бітірген студенттерге Талмуд пен Халахта жоғары білімді магистрлік бағдарлама ұсынады, сондықтан олар қауымдық басшылыққа лайықты деп есептеледі.

Басқа мекемелер

Жоғарыда айтылғандай, "мидраша" термині кейде Тораны зерттеу үшін ортодоксалдық емес, плюралистік мекемелерді атау үшін қолданылады. Мұндай оқу орындары көбінесе үздіксіз немесе ересектер біліміне бағытталған болып құрылады және ерлер мен әйелдерді қабылдайды. Израильдегі мысалдар: Эйн Прат мидрашасы және Ораним академиялық колледжіндегі мидраша; ал басқа жерлерде – Кейптаундағы Мелтон мектебінің мидрашасы. Әйелдерге арналған басқа да ортодоксалдық емес бағдарламалар (көбінесе теңдік принципіне негізделген) – әлемнің әртүрлі жерлерінде әртүрлі оқу форматтарын ұсынатын "Пардес" және Нью-Йорктегі консервативтік бағытталған Бет-мидраш Мехон Хадар. Ораним Шаллом Хартман институтымен серіктестікте ерлер мен әйелдердің екеуіне де плюралистік діни қызмет беруге құқық береді. Ортодоксалды қауымдастықта әйелдерге арналған осыған ұқсас білім беру бағдарламалары да жиі ұсынылады. Израильде Матан мен Эмуна ең танымал бағдарламалар, ал Мидрешет Афиким – жоғары сынып оқушыларына арналған бағдарлама. Мизрахидің "Лапидот" бағдарламасы, басқаларымен қатар, Мишна, Гемара, Халаха және Махшава пәндерін оқытушылар үшін апта сайынғы оқу курстарын ұйымдастырады. Лондондық еврей оқу мектебінің әйелдер мидрашасы сериясы да мәтінге негізделген сабақтарды ұсынады; Ұлыбританиядағы басқа бағдарламаларға Тахараға баса назар аударатын "Мааян" және қауымдық педагогтар мен көшбасшыларды дайындаумен айналысатын "Брэдфилд" кіреді. Оңтүстік Африкада "Иша Бекия" мәтіндік дағдыларды дамытуға бағытталған бағдарлама. Көптеген диаспоралық синагогтар "кампус мидраша" немесе оған ұқсас орталықтарды ашып, түрлі тақырыптар бойынша күнделікті жоспарланған сабақтар ұсынады; сондай-ақ көптеген орындар "Қоғамдық Коллель" ұйымдастырады, ол осыған ұқсас функцияларды атқарады және ерлер мен әйелдерге ересектер білімін ұсынады (көбінесе бөлек). АҚШ-та "Мидраша" термині жоғары сынып оқушылары бар-мицвадан кейін еврей білімін жалғастыра алатын бағдарламаларды атау үшін де қолданылады.

Яһудилік болмысы және сионизм

אשכולות форум орталық ізраильдік саяхат және санасы, еврей-израильдік жеке басын тануға бағытталған аймақтық білім беру саяхат орталықтарының бас ұйымы, Израиль жерін тануға бағытталған "мидрашот" іс-әрекетін жүзеге асырады. Ораньім академиялық білім беру колледжі: 1951 жылы Ораньім семинары ретінде құрылған, ол кибуц қозғалысының бір бөлігі болды және барлық деңгейдегі педагогтарды даярлады, оның ішінде кибуц мектептері үшін және жаңа иммигранттармен жұмыс істеуге баса назар берді; 1990 жылдардың ортасынан бастап Израильдің "Жоғары білім беру кеңесі" оны білім беру академиялық колледжі ретінде аккредиттеді, кеңейтіп және қызметін ішінара қайта бағыттады. Ораньім "Мидраша" деп аталатын бірнеше бағдарламаны жүзеге асырады. Израильдегі еврей өмірін жаңарту мақсатында 1989 жылы ортодоксалды емес еврейлер үшін құрылған ХаМидраша білім беру орталығы еврейлік үлгідегі ізраильдік сионистік көзқарасты қолдайды. Midreshet Natur – діни және зайырлы қатысушылармен бірлесіп жұмыс істейтін бейт-мидраш, ал Madrassa/Midrasha білім беру арқылы Ғалилеядағы араб-еврей қатар өмірін дамытуға ұмтылады.

Дүниежүзілік

Мидрешет Бен Гурион – сондай-ақ Мидрешет Сде Бокер деп белгілі – оңтүстікте орналасқан білім беру орталығы және пансион-интернат. Бейт Берл колледжінің өнер мектебі "Хамидраша" деп аталады.