Американдық футболда допты ұстаушының рөлі

Кіріспе

Американдық футболдағы позиция

Гридрон футболында ұстағыш – алаңға гол соғу немесе қосымша ұпайға талпыныс жасаған кезде ұзын снэпперден допты алатын ойыншы. Ұстағыш бір тіземен ұрыс сызығынан 7 ярд қашықтықта орналасады. Ойын басталмас бұрын, ол доп тепкіштің аяғы көрсеткен жерге ең жақын қолын жерге қояды, ал алдыңғы қолы допты ұстауға дайын тұрады (мектептердегі ойындарда ұстағыш/доп тепкіш комбинациясы допты жерден көтеретін соққы блогына жауапты). Допты алғаннан кейін, ұстағыш футбол допын жерге немесе блокқа қояды, мүмкіндігінше шнурлары тік бағаналарға қарап, допты бастапқыда артқы қол болған жерге дәл орналастырып, содан кейін доп тебілгенше бір немесе екі саусағымен теңестіреді. Допты сәтті тебу үшін ұстағыш допты жерге қоюмен ғана шектеліп қалмайды. Допты снэпке дейін, доп тепкіш белгілі бір жерге жақындап, белгілейді. Содан кейін ол тебуге дайындалу үшін артқа қарай қадам жасайды. Доп келгенде, ұстағыш оның дәл сол жерге орналасуын, футбол допының шнурларының сыртқа қарап тұруын, доппен жақсы байланыс жасауын және доп тепкіш көрсеткен бағытта еңкейіп тұруын қамтамасыз етуі керек. Ұстағыш, доп тепкіш және ұзын снэппер сияқты, қарсы команданың қасақана әрекеттерінен қорғалады. Ұстағыштың қаруын қолдануы үшін 15 ярд айыппұл салынады және автоматты түрде бірінші мүмкіндік беріледі.

Тереңдік картасының орналасуы

Басқа америкалық футбол позицияларымен салыстырғанда, ұстаушы – ең қарапайым позициялардың бірі. Ол қысқа мерзім ішінде допты қабылдап, дұрыс орналастыруды талап етеді, бірақ шеберлік позициясына қарағанда физикалық қабілеті де, ал желілік ойыншыға қарағанда дене бітімі мен күші де аз қажет. Әрбір NFL командасы ойын күніне 53 ойыншыдан аспауы керек. Сондықтан, команданың тізімінде тек ұстаушыға орын бөлу өте сирек кездеседі. Көбінесе, командалар ұстаушы ретінде басқа позицияда ойнайтын ойыншыны пайдаланады. Бір ерекше жағдай – Патрисия Палинкас, кәсіби футболда ойнаған алғашқы әйел. Палинкас кәсіби карьерасының қысқа мерзімінде тек ұстаушы ретінде ғана ойнады (басқа позицияда емес). Көптеген командаларда ұстаушы – команданың пунтер немесе резервтік квотербегі болады. Кейбір мектептерде кең қабылдағыштарды немесе жүгіргіштерді ұстаушы позициясына қояды, себебі олардың қолы жақсы (мұндай жағдай жоғары деңгейде де кездеседі; Стив Таскер, кең қабылдағыш және пунт командасының ойыншысы, NFL карьерасында әр түрлі уақытта ұстаушы болып ойнаған, сондай-ақ оның ұлы Люк Таскер, де кең қабылдағыш. Басқаларына қатаң аяқтың ойыншысы Джей Новачек және қорғаушылар Пол Краузе мен Кит Лайл жатады).

Беттеуші

Қазіргі NFL-де көптеген командалар пунтерлерін ұстаушы ретінде пайдаланады. «Нью-Ингланд Патриотс» командасының бас жаттықтырушысы Билл Беличик, пунтерлер мен кикерлер әдетте ойын жоспарын жасауға, видео талдауға және басқа позицияда ойнауға тиіс ойыншыға қарағанда жаттығуларда көбірек мүмкіндік алатыны себепті, пунтерлердің ұстаушы ретінде тағайындалуын түсіндірді. Бұған қоса, пунтерлер ұзын снапперден допты ұстауға әдеттенген.

Қосалқы қорғаушы

Қорғаушы квотербектің ұстаушы болуының себебі – квотербек орталықтан допты алуға және соққы құрамасынан ұзақ допты алуға үйренгендіктен. Ол сондай-ақ жалған гол соққысы үшін де қауіпті, себебі квотербек мұндай ойында пас бере алады. Сонымен қатар, егер доп нашар берілсе және соққы әрекеті тоқтатылса, ұстап тұрған ойыншы сол ойын үшін квотербек рөліне өтуі мүмкін, сондықтан нақты квотербек болғаны тиімді. 2010 жылдарға дейін NFL-де резервтік квотербектер көбінесе гол соққыларын ұстап тұратын. Резервтік квотербектің ұстаушы ретінде ойынға қатысуы NFL-де азайып, негізінен 2011 жылға дейін қолданылған NFL ережесіне байланысты болды, бұл ереже командаларға тек төтенше жағдайларда ғана алаңға шыға алатын үшінші квотербектің формасын киюге рұқсат берді. Дегенмен, мұндай тәжірибе университет футболында жиі кездеседі. Көп жағдайда, «қызыл жейде» киген бірінші курс квотербегі екінші курс кезеңінде ұстаушы болып қызмет етеді. Бұл басқа кәсіби лигаларда да кең таралған, мысалы, Арена Футбол Лигасында (онда допты теппеу бар болғандықтан, допты тебушілер де жоқ) немесе Канада Футбол Лигасында, онда құрама мүшелерінің саны шектелуіне байланысты, әдетте бір ойыншы гол соққысын беруші және допты тебуші болып қатар қызмет етеді.

Ерекшеліктер

NFL-дің бірнеше командасы әлі де квотербекті өздерінің ұстауы ретінде пайдаланады. New Orleans Saints – «Сэйнтс» командасы кез келген басқа командаға қарағанда көбірек жалған алаңға гол соғады, сондықтан олар әдетте резервтік квотербекті ұстаушы ретінде қолданады (бұл қарсыластардың қорғанысын аймақтық жабылуға көбірек бейімдейді, сондай-ақ алаңға гол соғу мүмкіндігін төмендетеді). Бір кезде олардың ұстаушылары квотербек Люк Маккоун және ойыншы Томас Морстед болды. 1970 жылы «Сэйнтс» командасының қақпашысы Том Демпси 63 ярдтық қашықтықтан гол соқты, бұл көп жылдар бойы рекордтық көрсеткіш болды. Демпсидің ұстаушысы – қорғаушы Джо Скарпати. Осыдан кейінгі онжылдықтар бойы осы тарихи голды ұстаған команданың жарқын бастапқы квотербекі Билли Килмер болды деген қалалық аңыз тарады, ол кейде ұстаушы болып тұратын. Dallas Cowboys – Тони Ромо «Даллас Каубойс» командасына келген кезде резервтік квотербек болды, және резервтік квотербек ретінде оның міндеттерінің бірі – команданың ұстаушысы болу еді. 2010 жылы Ромоны ойыншымен алмастырды, бірақ нашар берілген пас салдарынан гол соғудан қалысты, сондықтан Ромо команданың ресми ұстаушысы ретінде қайта келді. «Каубойс» командасы 2012 жылы тәжірибелі Брайан Мурманды жалдады, бірақ ол маусым соңында командадан кетіп қалды. 1990 жылдары бастапқы қақпашы Джей Новачек әдетте соққыларды ұстап тұратын. Супер Боулдың алғашқы екі маусымында (1970 және 1971) резервтік қақпашы Дэн Ривз, сондай-ақ көмекші жаттықтырушы, «Каубойс» командасының ұстаушысы болды. Қауіпсіздік Чарли Уотерс 1977 және 1978 жылдары «Каубойс» командасының Super Bowl XII және Super Bowl XIII турнирлерінде ұстаушы болды. Las Vegas Raiders – «Рейдерс» командасының Матт Шаубы 2014 жылғы маусымда ұстаушы ретінде пайдаланылды. Бұрын Дэрил Ламоника (1967–69) және Кен Стэблер (1970–75) Джордж Бланда үшін ұстап тұрды; Бланда 1976 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ұстаушы міндеттерін Рэй Гай атқарды, ол 1986 жылғы маусымнан кейін зейнеткерлікке шыққанша осы қызметті атқаруын жалғастырды. Denver Broncos – «Бронкос» командасы бұрынғы бастапқы квотербек Джейк Пламмерді ұстаушы ретінде пайдаланды және ол Джей Катлер орындыққа отырғызылғаннан кейін де осы қызметін атқаруын жалғастырды. Пламмер зейнеткерлікке шыққаннан кейін «Бронкос» командасы өздерінің ойыншыларын ұстаушы ретінде пайдалана бастады. Washington Commanders – Бастапқы квотербек Джо Теизманн 1970 жылдардың ортасынан бастап Марк Мозли үшін ұстап тұрды, бірақ 1985 жылы «Нью-Йорк Джайентс» командасына қарсы өткен футбол ойынында жарақатына байланысты мансабын аяқтады. Seattle Seahawks – Стив Ларгент, кең қабылдағыш, соққыларды ұстап тұрды, ал 1985 жылы ол қосымша ұпай үшін дұрыс емес пас ұстап, жүгірді. Los Angeles Rams – Қауіпсіздік Нолан Кромвелл, Канзастағы «Wishbone» квотербекі, 11 жылдық мансабының көп бөлігінде (1977–87) ұстаушы болды. 1979 жылғы желтоқсанда «Миннесота Викингс» командасына қарсы өткен ойында ол қосымша уақытта жалған алаңға гол соғу үшін гол соқты, бұл «Рамс» командасына 27:21 есебімен жеңіс сыйлады және NFC Батыс дивизионының чемпионы атануын қамтамасыз етті.

There are a few NFL teams that still use a quarterback as their holder. New Orleans Saints – The Saints tend to run more fake field goals than any other team, and due to that they generally keep a backup in as their holder (this keeps opposing defenses in more of a zone coverage, and also helps to prevent blocked field goals). Their holders for a period were quarterback Luke McCown and punter Thomas Morstead. In 1970, Saints kicker Tom Dempsey kicked a 63 yard field goal, which for many years thereafter was the all time record. Dempsey's holder was a defensive back named Joe Scarpati. There has been an urban myth going around during the intervening decades that the holder on this legendary kick was the team's colorful starting quarterback, Billy Kilmer, who did hold on occasion. Dallas Cowboys – When Tony Romo was signed by the Dallas Cowboys, he was their backup quarterback, and as the backup quarterback, part of his job was to be the team's holder. Romo was replaced by the punter in 2010, but due to many mishandled snaps, which resulted in missed field goals, Romo returned as the team's official holder. The Cowboys hired a more experienced holder, Brian Moorman, in 2012; Moorman left the team at the end of the season. Throughout the 1990s, starting tight end Jay Novacek was the usual holder on kicks. During their first two Super Bowl seasons (1970 and 1971), reserve running back Dan Reeves, who was also an assistant coach, was the Cowboys' holder. Safety Charlie Waters was the holder during the Cowboys' runs to Super Bowl XII and Super Bowl XIII in 1977 and 1978. Las Vegas Raiders – The Raiders' Matt Schaub was used as the holder during the 2014 season. Previously, Daryle Lamonica (1967–69) and Ken Stabler (1970 75) held for George Blanda; when Blanda retired in 1976, the holding duties were assumed by punter Ray Guy, who continued to do so through his retirement following the 1986 season. Denver Broncos – The Broncos used to have former starting quarterback Jake Plummer as their holder and continued to do so even after he was benched in favor of Jay Cutler. When Plummer retired, the Broncos started to use their punter as their holder. Washington Commanders – Starting quarterback Joe Theismann held for Mark Moseley from the mid 1970s until he suffered his career ending broken leg during a 1985 Monday Night Football game vs. the New York Giants. Seattle Seahawks – Steve Largent, a wide receiver, was the kick holder, and in 1985, he ran in a muffed snap for an extra point. Los Angeles Rams Safety Nolan Cromwell, a Wishbone quarterback at Kansas, was also a holder for most of his 11 year career (1977 87). During a December 1979 game vs. the Minnesota Vikings, he scored touchdown on a fake field goal in overtime to give the Rams a 27 21 victory which clinched the NFC West championship.

Басқа міндеттер

"Жалған алаңға гол салу" әрекеті кезінде допты ұстаушы оны алып, алға қарай пас бере алады немесе доппен жүгіре алады (яғни, стандартты ойында квотербек қандай рөл атқаратын болса, сондай). Сонымен қатар, егер доп беру дұрыс болмаса және сәтті соққы беру мүмкіндігі төмен болса, допты ұстаған адам жүгіруге немесе пас беруге тырыса алады. Дегенмен, мұндай жағдай сирек кездеседі, көбінесе допты ұстаған адам тез арада тоқтатылады. Кикофтар мен бос соққылар кезінде де допты ұстаушы болуы мүмкін, бірақ бұл жағдай допты тіреуге арналған тұғырдың өзінен-өзі тұрақтамаған кезде ғана қолданылады, әдетте бұл желдің салдарынан болады. Мұндай жағдайда допты ұстаушы кез келген позицияда бола алады, және кикофтарда қарсыласты тоқтату қаупі жоғары болғандықтан, көбінесе қорғаныс шебінің ойыншысы болады.

Марапаттар

Позицияның маңыздылығы төмен болғандықтан, 2015 жылға дейін осы лауазымды атқарушыларға ешқандай сыйлық тағайындалмады. Сол кезде Миннесота Алтын Гоферс командасының аға ойыншысы және иеленушісі болған, сонымен қатар юморымен танымал Питер Мортелл колледж футболындағы ең үздік иеленушіге арналған "Жыл иеленушісі" сыйлығын ойлап тапты, оған өзінің атын берді және өзі алғашқы иегері болды. ESPN бұл сыйлықты жыл сайынғы ESPY марапаттау салтанатында (басқа, маңызды лауазымдарға берілетін сыйлықтармен бірге) мойындады, ал Мортелл бұл сыйлықты алдын ала жазылған видеоарқылы қабылдады. Бұдан кейін сыйлық беру жалғасты, 2016 жылы Мичиган штатының аға квотербегі және иеленушісі Гаррет Мурс бұл сыйлықтың иегері атанды. 2017 жылы сыйлық Оклахома штатының Коннор МакГинниске табысталды.