Кіріспе

Гритрондық футболда ұзын снэппер (немесе терең снэппер) – арнайы командалар құрамындағы орталық, оның міндеті футбол добын ұзақ қашықтыққа, әдетте панттар кезінде 15 метрдей, ал филд голдар мен реализация әрекеттерінде 7-8 метрдей жіберу болып табылады.

Шолу

Тачдауннан кейінгі далалық гол мен нүкте салынған кезде, допты ұстаушы алады, әдетте 7-8 ярд қашықтықта. Пунт кезінде доп 13-15 ярд қашықтықтағы пунтерге жіберіледі. Пунтқа допты беруден кейін, снаппер көбінесе қаптау міндетін орындайды, содан кейін алаң бойымен жүгіріп, қарсыластың пунт қайтарушысының допты кері бағытта жылжытуын тоқтатуға тырысады. Егер пунт ұсталмаса, доптың эндзонаға кірмеуіне немесе кері секіруіне байланысты ярд жоғалтпауына жауапкершілік снапперде болады. Ең жоғары деңгейдегі жарыстардағы снапперлердің көпшілігі маманданып, тек снаппер ретінде ғана ойнайды немесе басқа позицияларда шектеулі міндеттерге ие. Жақсы пунт снапы нысанаға – пунтердің қолына, қарнына немесе белге – 0,65-0,75 секунд ішінде және оңай ұстау үшін тығыз спиральмен тиюі керек. "Нашар снап" – бұл қате бағытталған снап, ол соққының кешігуіне немесе сәтсіздікке әкеледі немесе пунтерді басқа да қиын жағдайға түсіреді. Ұзын снаппер әрқашан жеке позиция болған жоқ, көбінесе ойын уақытын алмайтын желішімен толтырылған. Уақыт өте келе позицияның құны артты және командалар нағыз ұзын снапперлерді оқытып, таңдап, тіпті стипендия ұсынды.

NCAA-да

Колледж ережелеріне сәйкес, ойын басталғаннан кейін, пәрмен беру командасының 11 ойыншысының кез келгені кез-келген уақытта алаңға жылжуға құқылы (NFL-ден айырмашылығы, онда тек сол және оң қанаттар ғана допты тепкілемес бұрын, допты тепкілеу сызығынан өтуге рұқсат алады). Бұл көптеген командалардың "тарату пәрмені" немесе "регби стиліндегі" схеманы қолдануына себеп болады, ол алаңды барынша жабуға және допты ұстағаннан кейін қарсыластардың үлкен қашықтыққа жылжуына кедересі келтіруге бағытталған. NCAA-да қорғаныс ойыншылары ұзын пас берушінің иық енінің шеңберінде тұра алмайды. Ұзын пас берушінің қарсы тұрған қорғаныс ойыншыларына да допты пас берушіге тиісуге, допты пас беруден кейін 1 секунд өткенге дейін рұқсат етілмейді. Бұл ережелер ұзын пас берушіні қорғау үшін жасалған, себебі олардың басы көбінесе төмен және қорғалмаған күйде болады.

NFL-де

Колледжден өзгеше, NFL ережелері ұзын снэпперге қарсы қорғаныс ойыншысының қатысуын шектемейді, яғни соққыдан кейін белгілі бір уақыт аралығын күтудің қажеті жоқ. Дегенмен, шабуыл командасы соққы жасауға дайындалғанда, ешбір қорғаныс ойыншысы ұзын снэппердің тікелей алдына тұра алмайды. Төрешілер көбінесе бұл ережені соққы жасау алдында ескерту арқылы сақтайды. Егер қорғаныс шебі соққы жасауға рұқсат етілген позицияға ауысса, ешқандай жаза қолданылмайды. Мамандануға дейін ұзын снэппер көбінесе басқа позицияда ойнайтын ойыншы болатын, әдетте резервтік орталықтар, себебі олар квотербектерге дұрыс снэп жасауға үйренген және шотган формациясында да осы міндетті орындай алатын. Бірақ, соңғы мысал ретінде, Детройт Лайонс командасының қақпашысы болған және сонымен қатар команданың ұзын снэпперы болған Аллен Алдриджді айтуға болады. Buccaneers командасының тығыз қорғаушысы Дейв Мур мансабының соңғы үш маусымын команданың ұзын снэпперы ретінде өткізді, сонымен қатар шабуылда да жиі көзге түсетін. Бұл командаға мамандығы басқа позициядағы ойыншыны тіркеуге мүмкіндік береді. Қазіргі таңда, NFL-дегі барлық команданың арнайы ұзын снэпперы бар, бұл тенденция 1971 жылы Вашингтон Редскинс командасында пайда болды, онда бас жаттықтырушы және бас менеджер Джордж Аллен Джордж Берманды алғашқы заманауи ұзын снэппер етіп тағайындады – оның командадағы орны ұзын снэп жасау қабілетіне, басқа позицияларға емес, негізделген. Ұзын снэпперлер көбінесе NFL-дегі ең нашар танымал ойыншылардың қатарына жатады, олардың алаңдағы өте мамандандырылған және көрінбейтін рөліне байланысты сауда карталарында сирек кездеседі. Олар көбінесе драфттан алынбайды, керісінше, драфттан тыс еркін агенттер ретінде таңдалады, бірақ бірнеше ерекшеліктер бар: Тодд Томас 1981 жылғы NFL драфтының бесінші раундында (жалпы 124-ші нөмір) Канзас-Сити Чифс командасымен ұзын снэп жасау қабілеті үшін таңдалған алғашқы ойыншы болды. Ол 1981 жылғы маусымда Чифс командасының ұзын снэпперы болды, бірақ содан кейін негізінен тығыз қорғаушы/шабуылшы ретінде пайдаланылды. Кендалл Гэммон 1992 жылғы NFL драфтының он бірінші раундында (жалпы 291-ші нөмір) Питтсбург Стиллерс командасымен ұзын снэп жасау қабілеті үшін таңдалды. Ол NFL-де он бес жыл бойы ұзын снэппер және резервтік шабуылшы/тығыз қорғаушы ретінде ойнады және 2004 жылы Про Боулға шақырылды. Джефф Робинсон 1993 жылғы NFL драфтының төртінші раундында (жалпы 98-ші нөмір) Денвер Бронкос командасымен қорғаныс шебі ретінде таңдалды. Мансабында Робинсон ұзын снэппер ретінде де ойнады, кейіннен Сент-Луис Рамс және Даллас Каубойс командаларында да өнер көрсетті; ол Рамс командасымен Super Bowl XXXIV-те жеңіске жетіп, чемпиондық жүзік иегері атанды. Патрик Маннелли 1998 жылғы NFL драфтының алтыншы раундында (жалпы 189-шы нөмір) ұзын снэп жасау қабілеті үшін Чикаго Беарс командасымен таңдалды. Ол ұзын снэппер ретінде таңдалған алғашқы ойыншы деп есептеледі. Сол кезде драфт тізімінде Дьюк университетінің түлегі қорғаушы ретінде көрсетілген, бірақ ол Беарс командасының ұзын снэпперы ретінде алғашқы маусымынан бастап өнер көрсетті. 2019 жылы колледж футболындағы ең үздік ұзын снэпперге берілетін Патрик Маннелли сыйлығы құрылды. Дэн О'Лири 2001 жылғы NFL драфтының алтыншы раундында (жалпы 195-ші нөмір) Буффало Биллс командасымен тығыз қорғаушы ретінде таңдалды. Райан Понтбриан 2003 жылғы NFL драфтының бесінші раундында (жалпы 142-ші нөмір) Кливленд Браунс командасымен шабуылдаушы орталық ретінде таңдалды. 2007 жылғы NFL драфтында Нью-Йорк Джайентс командасының ұзын снэпперы Зак ДеОссиі төртінші раундта (жалпы 116-шы нөмір) таңдалды; алайда ол сол кезде желілік қорғаушы ретінде таңдалды. 2008 жылы Сиэтл Сихокс командасымен алтыншы раундта (жалпы 189-шы нөмір) таңдалған Тайлер Шмитт драфта таңдалған алғашқы таза ұзын снэппер болды. Джо Кардона 2015 жылғы NFL драфтының бесінші раундында (жалпы 166-шы нөмір) Нью-Ингланд Патриотс командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды. Джимми Лэндес 2016 жылғы NFL драфтының алтыншы раундында (жалпы 210-шы нөмір) Детройт Лайонс командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды, бірақ кейін жарақат алып, келесі жылы босатылды. Колин Холба 2017 жылғы NFL драфтының алтыншы раундында (жалпы 213-ші нөмір) Питтсбург Стиллерс командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды. Хантер Брэдли 2018 жылғы NFL драфтының жетінші раундында (жалпы 239-шы нөмір) Грин-Бэй Пэккерс командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды. Остин Каттинг 2019 жылғы NFL драфтының жетінші раундында (жалпы 250-ші нөмір) Миннесота Викингс командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды. Блейк Фергюсон 2020 жылғы NFL драфтының 6-шы раундында (жалпы 185-ші нөмір) Майами Долфинс командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды. Томас Флетчер 2021 жылғы NFL драфтының 6-шы раундында (жалпы 222-ші нөмір) Каролина Пантерс командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды. Камарон Чизман 2021 жылғы NFL драфтының алтыншы раундында (жалпы 225-ші нөмір) Вашингтон Футбол командасымен ұзын снэппер ретінде таңдалды. Бірнеше басқа ойыншылар да келесі маусымда командаларының ұзын снэппері болған, бірақ драфт кезінде басқа позицияда тіркелген. Мысалы, Брэд Сент-Луис 2000 жылғы NFL драфтында тығыз қорғаушы ретінде тіркелген, ал Джейк Инграм 2009 жылғы NFL драфтында орталық ретінде тіркелген.

Міндеттің маңыздылығы

Анонимділікке қарамастан, білікті ұзын қақпашысы жоқ команданың күшіне нұқсан келтіруі мүмкін. Бұған танымал мысал 2003 жылғы 5 қаңтарда Сан-Франциско 49ers пен Нью-Йорк Гиантс арасындағы 2002 жылғы плей-офф ойыны болды. Маусым барысында Гиантс тәжірибелі ұзын қақпашының болмауынан алаңға гол соғу мүмкіншілігінен айырылып, плей-офф ойынына Трей Джанкинді зейнеттен шақырды. Джанкин, ойынның бір кезінде 38-14 есебімен алға шыққан Гиантс үшін жеңіске жеткізе алатын гол соғу әрекетін қате орындады. Цинциннати Бенгалс командасының ұзын қақпашысы Брэд Сент-Луис 2005 және 2006 жылдары маңызды сәттерде екі рет қателік жасағаннан (чемпион атанған Питтсбург Стиллерс-ке қарсы плей-офф ойынында) кейін, 2009 жылы одан да әйгілі болды. Ол гол соғу немесе қосымша ұпайға талпынғанда бес рет қателік жасады (соққылардың сәтсіз аяқталуына, тоқтатылуына немесе бұғатталуына себеп болды), бұл маусымның алғашқы бес ойынында он жылдық тәжірибелі ойыншының командадан босатылуына әкелді. 2008 жылы Питтсбург Стиллерс командасында ұзын қақпашы мәселесі туды. 26 қазан күні Нью-Йорк Гиантс-ке қарсы өткен ойында команданың тұрақты ұзын қақпашысы Грег Уоррен ACL-дің жарақатынан маусымды аяқтауға мәжбүр болды. 2003 жылы NFL Europe-тың Rhein Fire командасы үшін ұзын қақпашы болып қызмет еткен қорғаушы Джеймс Харрисон Уорренды алмастыруға ерікті болды. Төртінші кезеңде Харрисонның алғашқы және жалғыз қақпашысы Митч Бергердің басынан асып, қауіпсіздікке әкелді. Бұл есепті теңестірді және Гиантс-ке келесі соққыда жақсы позиция алуға мүмкіндік берді, нәтижесінде ойынның соңында жеңіске жетті. Уоррен 2009 жылдың желтоқсанында екінші ACL-ді жыртып алды, бірақ бұл 20 желтоқсанда Грин-Бэй Пэккерс-ке қарсы өткен ойынның соңғы сәтінде болды, бұл Стиллерс-ке 2008 жылы жарақат алғаннан кейін Уорренды алмастыру үшін Джаред Реткофскиге келісімшарт жасауға жеткілікті уақыт берді. Хьюстон Техас 2010 жылғы маусымға дейін Джон Уикспен ұзын қақпашы ретінде келісімшарт жасады. 2024 жылдың ақпанына дейін ол Хьюстон Техас командасының ең ұзақ қызмет еткен ойыншысы болып табылады. 2012 жылы Рейдерс командасының ұзын қақпашысы Джон Кондо жарақат алды және Сан-Диего Чарджерс-ке қарсы өткен ойында желілік қорғаушы Трэвис Гетельмен алмастырылды. Ойын барысында екі рет Шейн Лехлерге допты ұстау қиын болды, себебі доп оған жеткенге дейін секіріп кеткен. Тағы бір рет Лехлер өз орнын қалыптыдан әлдеқайда жақын алды, Гетельдің допты дәл қақпашыға беруіне қажетті қашықтықты қысқарту үшін. Доп жеткілікті болғанымен, қашықтықтың қысқаруы соққыны бұғаттауға әкелді. 2022 жылы Цинциннати Бенгалс Питтсбург Стиллерс-ке қарсы өткен маусымның ашылу ойынында Бенгалс командасының ұзын қақпашысы Кларк Харрис бицепс жарақатын алды, нәтижесінде резервтік тығыз аяқ Митчелл Уилкокс Харрис орнына ұзын қақпашы міндетін атқаруға мәжбүр болды. Бенгалс үшін жеңіске жеткізетін қосымша ұпай соққысы ойын сағаты аяқталғанда бұғатталды, нәтижесінде ойын қосымша уақытқа өтті. Қосымша уақытта Бенгалс үшін жеңіске жеткізетін гол соғу әрекеті жоғары болды, нәтижесінде доп оң жақтан қашып кетті. Бенгалс Стиллерс-ке жеңіліп қалды.