Америка мектебіне қарсы наразылықтар және адам құқығы бұзушылықтары

Кіріспе

Америка мектебін қадағалау ұйымы – 1990 жылы бұрынғы Maryknoll священнигі Рой Буржуа және қолдаушылар тобы АҚШ Қорғаныс министрлігінің Форт Мурдағы Америка мектебінде (SOA) негізінен Латын Америкасының әскери шенеуніктерді оқытуына қарсылық білдіру үшін құрылған адвокаттық ұйым. Ең маңыздысы, SOA Watch әр қарашада академия орналасқан Форт Мур аумағында адам құқықтарын бұзуға, соның ішінде кісі өлтіру, зорлау, азаптау және Женева конвенцияларын бұзуға наразылық білдіретін қара күзету шарасын өткізеді. Бұл бұзушылықтар академия түлектері жасаған немесе олардың басшылығымен жасалған. Әскери шенеуніктер түлектер өз елдеріне оралғаннан кейін соғыс қылмыстарын жасаса да, мектеп олардың әрекеттеріне жауапты емес деп мәлімдейді. SOA Watch жетекшілік еткен "күшейіп келе жатқан наразылықтарға" жауап ретінде АҚШ Конгресі 2000 жылы академияны жабудың орнына Америка мектебінің атын Батыс жарты шар қауіпсіздік және ынтымақтастық институты (WHINSEC) деп өзгертті. Бұған қоса, барлық студенттер адам құқықтары және әскерилердің азаматтық бақылау принципі бойынша кемінде сегіз сағат оқудан өтуі керек.

Шығу тегі

"Біздің дауысымыз барлар, дауысы жоқтар үшін сөйлеуіміз керек" деген сөздерімен шабыттанған, қаза тапқан архиепископ Оскар Ромероның ісіне байланысты, бұрынғы дін қызметкері Рой Буржуа, Ларри Роузбау OMI және Линда Вентимилья 1983 жылы әскери офицерлер кейпінде Беннинг фортына кірді. Екі ер адам мен бір әйел Сальвадор әскері орналасқан казармалардың жанындағы ағашқа шығып, мегафон арқылы архиепископ Оскар Ромероның соңғы уағызын оқыды. Буржуа мен оның серіктері тұтқындалды, ал Буржуа федералдық жерге заңсыз кіргені үшін 18 айға бас бостандығынан айырылды. Буржуа және оның жақтастары Америка мектебін зерттеуге, халыққа білім беру кампанияларын жүргізуге, Конгреске лобби жасауға және Америка мектебінің кешендерінде бейбіт қарсылық көрсетуге кірісті. 1989 жылдың қараша айында Сальвадордағы Орталық Америка университетінде алты иезуит дін қызметкері, олардың үй шаруасы және оның қызы қатысқан қырғыннан кейін, Америка мектебінің түлектерінің қатысы болды. Осы оқиғадан кейін SOA Watch келесі жылдан бастап, қырғынның жылдығына арналған жыл сайынғы наразылық акциясын ұйымдастырды. Бұл шара содан бері жыл сайын өткізіліп келеді.

Қауіптіліксіз демонстрациялар

SOA Watch әр жылдың қараша айында Форт-Мурдың бас қақпасында 1989 жылы Сальвадорда иезуиттердің қаны төгілгенінің жылдық еске алуына орай наразылық акцияларын ұйымдастырады. Көбейіп келе жатқан жылдық наразылық SOA Watch және SOA/WHINSEC-ті жабуға бағытталған халық қозғалысының басты назарында болып келеді. 1990 жылғы алғашқы наразылықтан бері бұл қозғалыс Америка құрлығында кеңінен тарады. Бастапқыда он адамнан тұратын топ сол кездегі Форт-Беннингке басып кіріп, Америка мектебіне қан шашып, UCA-дағы трагедияның бірінші жылдығын белгіледі. Соңғы жылдары бұл қауымдастық 10 мыңға жуық адамды құрады. Америка мектебінің студенттері жасаған қылмыстардың құрбандарын және олардың аман қалғандарын құрметтеу үшін елдің түкпір-түкпірінен және әлемнің әр тарапынан адамдар жиналады. Мұнда музыка, сөздер, қуыршақтар мен театр өнері арқылы құрмет көрсетіледі. Дәстүр бойынша заңды күзет және еске алу рәсімі «Презенте!» деп айтылатын тізімді пайдаланып, Форт-Мурға қарай жасалатын имитациялық қоштасу шеруімен аяқталады. Шеруге қатысқандардың барлығы федералдық жерге заңсыз кіргені үшін тұтқындалуға жатады. 2001 жылы 11 қыркүйек оқиғасынан кейін және Форт-Мурдың бас қақпасына қауіпсіздік қоршауы орнатылғаннан кейін, аза тұту үшін наразылық білдірушілерге қоршаудың үстінен, астынан немесе айналып өту қажет болды, бұл бұрынғыдай қарапайым шеруден өзгеше болды. 2002 жылғы наразылықта Колумбус қаласы іс-шараға қатысушылардың барлығын белгіленген кіреберісте металл іздегіштен өткізуді талап етті. Бірақ ұзақ сот таласынан кейін, 2004 жылдың қазан айында Апелляциялық сот бір ауыздан мәжбүрлі іздеудің конституцияға қайшы екенін шешті. 2004 жылы армия екінші қоршауға тік сым қосты, ал 2005 жылы үшінші қоршауды орнатты. 2005 жылдың 20 қарашасында шамамен 20 мың наразылық білдіруші «SOA зорлық-зомбылығының құрбандарын еске алу» үшін жиналды. Қырық демонстрант қоршаудың үстінен немесе астынан өтіп, әскери полициямен тұтқындалды. Колумбус полициясы сондай-ақ, жанынан өткендерді, тіпті қоршауды көтергендерді де тұтқындады. Мектепке қарсы наразылықтар басталғаннан бері 183 адам азаматтық бағынбаушылық үшін 81 жылдан астам түрмеде отырды. 2006 жылдың 19 қарашасында рекордтық 22 мыңнан астам адам шеруге қатысты. 2006 жылдың 3 желтоқсанында Грузияның қоғамдық радиосы 2006 жылғы наразылықта жиналған аудиоматериалдар негізінде «Америка мектебіндегі наразылық дауыстары» атты бір сағаттық деректі фильмді көрсетті. «Наразылық дауыстары» аудио деректі фильмі.

Protest demonstrations are staged by SOA Watch at the main gate of Fort Moore in November each year, in commemoration of the anniversary of the 1989 murders of Jesuits in El Salvador. The growing annual protest has remained a major focus for SOA Watch and the grassroots movement to close the SOA/WHINSEC, which likewise has grown throughout the Americas since the first protest in 1990. The original band of ten resisters who marched onto the then Fort Benning and splashed blood upon the School of Americas to commemorate the first anniversary of the UCA massacre has grown in recent years to a community of 10,000. People come from across the country and around the globe to honor victims of crimes committed by students of the School of the Americas, as well as their survivors, with music, words, puppets and theatre. Traditionally the legal vigil and memorial service concludes with a mock funeral procession, using the Presente! litany, onto Fort Moore, with all who choose to march onto the post trespassing on federal property and subject to arrest. Subsequent to 9/11 and the erection of a security fence at the main gate of Fort Moore in 2001, protesters who wish to take their mourning onto the post need to go over, under, or around that fence, as opposed to the simple marching of the past. At the 2002 protest, the city of Columbus began requiring all attending the event to submit to a metal detector search at the designated entrance. After a lengthy legal battle, however, in October 2004 the Eleventh Circuit Court of Appeals ruled unanimously that the forced search was unconstitutional. In 2004, the Army added a second fence topped by razor wire, and erected a third fence in 2005. On November 20, 2005, roughly 20,000 protesters attended the vigil, "remembering those who have been silenced by SOA violence". Forty protesters climbed over or under the fence and were arrested by military police. Columbus police also arrested bystanders, including some who lifted the fence. Since protests against the school began, 183 people have cumulatively served over 81 years in prison for their civil disobedience. On November 19, 2006, over 22,000 protesters attended the vigil, a record high attendance number. On December 3, 2006, Georgia Public Radio broadcast "The Sounds of Protest at the School of the Americas", an hour long documentary with audio collected at the 2006 protest. "Sounds of Protest" Audio Documentary

2010 жылдың 20 қарашасында наразылыққа қатысқан кем дегенде 20 адам тұтқындалды, олардың ішінде Russia Today телеарнасының журналисі Kaelyn Forde және оның операторы Jon Conway болды. Олар заңсыз жиналғандықтан, рұқсатсыз демонстрация жасағандықтан және полицияның таралу туралы бұйрығына бағынбағандықтан айыпталды. Форд пен Конвей келесі күні әрқайсысы 1300 доллар көлемінде кепілдік төлеп босатылды. Екеуі де «негізсіз тұтқындалды» деп мәлімдеді. Осы жылдар ішінде ондаған танымал актерлер, музыканттар және жазушылар SOA Watch демонстрацияларына қатысып, оларға белсенді түрде қатысты. Олардың қатарында музыканттар Пит Сигер, Эми Рэй және Дэвид Ровикс, актерлер Мартин Шин және Сьюзан Сарандон, ақын және жазушы Брет Аксель бар. 1994 жылы Richter Productions компаниясы Сьюзан Сарандонның баяндауымен «The School of Assassins» атты қысқаметражды деректі фильмін шығарды. 1999 жылы Zeropanik Press Брет Аксель редакциялаған және SOA Watch-қа арналған «Will Work For Peace» атты поэзия антологиясын жариялады.

Қазіргі литания

Қазіргі заман! Литания – саяси қуғын-сүргін кезінде (әдетте Орталық және Оңтүстік Америкада) қаза тапқан адамдардың есімдері айтылатын естелік литания. Бұл литания Колумбустағы (Джорджия штаты) Америка мектебінің қақпаларында мектеп түлектері өлтіргендерді еске алу рәсімінде қолданылады. Испан тілінде "Presente" сөзі "осында" немесе "қатысамын" мағынасын білдіреді, тізімге жауап берер кезде айтылады. Латын Америкасында саяси қуғын-сүргін режимдерінің құрбандарының есімдерін оқу дәстүрі ұзақ жылдардан бері сақталып келеді. 1973 жылғы 25 қыркүйекте Чилиде Пабло Неруданың жерлеу рәсімінде, қайғырып келгендер Неруданың және жақында құлатылған (және өлтірілген) президент Сальвадор Альенденің есімдері айтылғанда "Presente" (яғни "ол/ол (құрбан) осында") деп жауап бергенін Эрнан Лойола хабарлайды. Лойола еске алады: "Көшеде көптеген жұмысшылар мен студенттер жиналды, мен алғашқы айқайды естідім: "Жаратқан Пабло Неруда!" біреу дауыстады, ал қалғаны: "Presente!" деп жауап берді. Сарқыншалар қатаң тәртіппен (барлық жаппай демонстрацияларға тыйым салынған) жолға шықты. Авенида де ла Паздағы Бас зиратқа жеткенде, жерлеу рәсімі 11 қыркүйектен бері өткен алғашқы халық наразылығына айналды. Мен қорқып қалғанымды мойындаймын, себебі халық үнсіздікті бұзып, Интернационалды әндей бастады. Кенеттен, мен білегімді жұмыралап, ән айтып жатқанымды байқадым. Сол кезде тіске дейін қаруланған сарбаздар зираттың қарсысындағы алаңды қоршап алды, мен олардың бірнеше секунд ішінде автоматтан оқ атуын күттім. Сонда біреу қатты дауыспен: "Жаратқан Пабло Неруда!" деп айқайлады, біз барлығымыз: "Presente!" деп жауап бердік. Аугусто Пиночеттің диктатурасы екі апта бұрын үкіметтік сарайды бомбалаудан басталып, 17 жылға созылды.

"Presente!" газетінде

Америка мектебін жабу қозғалысы (бұрынғы SOA Watch Update) жылына үш рет ¡Presente! газетін жариялайды, ол шамамен 50 000 оқырманға тарайды. Газеттің мақсаты – науқанның ағымдағы жай-күйі, сондай-ақ қозғалыстың оқиғалары мен дамуы туралы хабарлау.