Кіріспе

Имфал аңғарындағы қала Какчинг (Meitei айтылуы: /kək. ciŋ/) – Үндістанның Манипур штатының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан қала. Ол Какчинг ауданының әкімшілік орталығы және штаттың маңызды сауда орталығы болып табылады. 2018 жылы Үндістан үкіметінің "Таза Үндістан" миссиясы (Swachh Bharat Mission) бойынша Какчинг Солтүстік-Шығыс Үндістандағы ең таза қала деп жарияланды.

География

Каччинг () Имфал аңғарының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Оның орташа биіктігі 776 метрді (2545 футты) құрайды. Қала штат астанасы Имфалдан шамамен 44 км, ал Мьянмамен халықаралық шекарадан шамамен 70 км қашықтықта жатыр.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша, Качкиннің халқы 32 138 адамды құрады, оның ішінде 15 710 еркек және 16 428 әйел болды. Нөлден алты жасқа дейінгі балалардың саны 4 181, бұл жалпы халықтың 13,01%-ын құрайды. Әйелдерге шаққанда еркектердің саны 1046-ға тең, ал штат бойынша орташа көрсеткіш 985-ті құрайды. Сауаттылық деңгейі 83,08%-ды көрсетті, штат бойынша орташа көрсеткіш 76,94%-ды құрады. Ерлердің сауаттылығы 90,21%, ал әйелдердің сауаттылығы 76,40% болды. Халық саны, даму деңгейі және білім беру саласында Качкин – Качкин ауданындағы ең ірі қала.

Экономика

Қақшың халқының дәстүрлі негізгі кәсібі егін шаруашылығы болған, бірақ соңғы бес жылда ағаш өңдеу, алтыннан жасау, сауда, құрылыс және мал шаруашылығы сияқты жаңа мүмкіндіктер пайда болды. Мемлекеттік және орталық үкіметтер өзін-өзі қолдау топтарын (ӨӨТ) қаржылай қолдау көрсетіп келеді. Кақшың Манипурдың астық амбары ретінде танымал. Оның жұмысшылары штат бойынша астық дақылдарының ең көп бөлігін өндіреді. Тиісті суару жүйесі мен каналдардың болуы шаруаларға бір маусымда екі дүркін орылтуға мүмкіндік берді. Этхей Хонг – Кақшыңдағы ең үлкен каналдардың бірі және Манипур штатындағы ең ұзын каналдардың қатарында. Күріш, горчица, бұршақ, жарма және картоп осы қаланың маңызды өнімдері болып табылады. Соңғы жылдары алма, цитрус жемістері және клубника сияқты бау-бақша өнімдерінің де сапасы жақсарып, өндіріс көлемі артты. Кақшың нарығы үшін қолмен тоқылған және қолөнер бұйымдары да көптеп өндіріледі.

Білім

Каччинг қаласы Манипур штатындағы сауаттылықтың ең жоғары деңгейін көрсетеді. Kha Manipur колледжінде бакалавриат бағдарламалары ұсынылады. Каччинг жоғары орта мектебі, Падма Ратна ағылшын мектебі және JRD Pathseeker академиясы жоғары орта білім берудегі негізгі мектептер болып табылады. Каччинг қаласының ішінде және айналасында көптеген орта, сондай-ақ бірнеше бастауыш мектептер бар, олардың ішінде Падма Ратна ағылшын мектебі, Мартин грамматикалық мектебі, Жеңіс орта мектебі, Каччинг мемлекеттік мектебі және Грейс Коттедж академиясы бар. Басқа да маңызды оқу орындары: Каччинг аудандық білім және оқыту институты (DIET) және Каччинг өндірістік оқу институты (ITI). Штаттағы құқықтық тәртіпсіздіктерге байланысты, көптеген студенттер 10-сыныпты және 12-сыныпты бітіргеннен кейін білім алу үшін штаттан тысқары жерлерге кетеді. Каччинг – Үнді классикалық музыкасын оқытудағы маңызды орталық, әсіресе Бхаткандэ Үндістандық халық музыкасы академиясының филиалы бар. Бұл Шығыс Үндістандағы үнді классикалық музыкасы ең жоғары деңгейде (Нипун) оқытылатын жалғыз оқу орны, және әр жыл сайын Манипурдан жүздеген студенттерді тартады.

Мәдениет және туризм

Какчинг метей халқының мұрасын көрсететін көптеген мәдени салаларға қатысады, оның ішінде әңгіме айту және би (Нат Санкиртан және Метей Пунг Чолом), сондай-ақ, Тан Та, Сатжал, Мукна және Канджей сияқты жартылай жекпе-жек өнерлері мен спорты. Каччинг Хараоба фестивалі – Манипур штатындағы төрт Лай Хараобаның бірі. Бұл фестивальдің бір бөлігі – құдайлардың ойнаған рөлі арқылы әлемнің жаратылу тарихын, өсімдіктер мен жануарлардың Атия Шидабаның еркімен эволюциясын еске түсіру. Каччингтегі Халық мұражайында көптеген этникалық және құнды заттар сақталған. Сонымен қатар, қалада күн сайын көрсетілімдер ұсынатын үш кинотеатр бар. Какчингте сөйленетін метей тілінің диалектісі, әуен мен стиль тұрғысынан негізгі метей тілінен сәл өзгеше. Ағаш өнімдері мен сыйлықтар сатылатын базарлар, оның ішінде жергілікті ADAM Kakching компаниясы басқаратын базарлар, қала сыртынан адамдарды қызықтырады. Қаланың тағы бір танымал орыны – Уйок Чинг Какчинг бағы. Тағамға келсек, қалада дәстүрлі манипурлық тағамдар дайындалады. Какчинг өзінің ерекше тағамдарымен танымал: Kakching Bora (тек Какчингте ғана қол жетімді), Chasubi (түрімен қалың пиццаға ұқсайды және тек Какчингте ғана қол жетімді), Kabok және Singju. Үндістанның барлық аймақтарына Kakching Bora және манипурлық тұздықтарды жеткізетін көптеген веб-сайттар бар.

Әуеайлақ

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және Үндістан Ұлттық армиясы мен оның одақтастарына қарсы жүргізілген әскери науқандар аясында, Үндістандағы британ үкіметі Качкингте әуежай салдырды, ол британ армиясын қажетті қару-жарақ, оқ-дәрі және азық-түлікпен қамтамасыз етті. Бүгінде бұл жерді көбінесе Ассам жаяу әскері басып алып, жергілікті шаруалар оның бір бөлігін күріш даласына айналдырған. Әуежайды қоршап тұрған кішкентай төбелерде әлі де ангарлардың орны сақталған. Шаруалар жер жырғанда кейде снарядтар табады. Үндістанның ұлттық батыры Субхас Чандра Бос соғыстан кейін осы әуежайдан соңғы рет ұшып, одан кейін күмәнді жағдайда қайтыс болды.

Қашқың бақшасы

Каччин бақшасы Каччин базарының оңтүстігінде, Уйок-Чингте орналасқан және туристік орталық ретінде дамытылған. Бұл жерге "Ибуду Пакхангба Лайшанг" (кейде "Ибуду Пакхангба Лайсанг" деп те аталады), Хаореима Сампуби қасиетті орны, Шива қасиетті орны, раушан гүлдерінің бағы, саябақтар және мейрамханалар кіреді. Баққа көлікпен жету үшін төбеге дейін жол салынған. Бұл орын Манипур және айналасындағы адамдар арасында кеңінен танымал. Сондай-ақ, әлеуметтік және мәдени маңызы бар іс-шаралар да осы жерде ұйымдастырылады.

Пахангба ғибадатханасы

Какчинг бағындағы Пахангба ғибадатханасы дәстүрлі метей сәулетімен салынған. Ғибадатхананың ішкі залында Құдай Пахангбаның жылан тәрізді айдаһар мүсіні орнатылған. Зияратшылар оның құрметіне жеміс-жидек пен гүлдер сыйлайды, батасын тілейді. Қасиетті орын Каччин бағының кіреберіс қақпасының жанында, бақтың ішінде орналасқан.

Саясат

Каччинг Сыртқы Манипур (Лок Сабха округі) құрамына кіреді. Штаттық мәжіліске бір депутатты жібереді. 11-ші мәжіліс сайлауынан кейін Каччингтен әйгілі Маянламбам Рамешвор Сингх өкілдік етеді.

Қаңғыш тұтынушылар форумы

Какинг тұтынушылар форумы – газ, электр және су тұтынушылардың мүдделерін қорғау және олардың шағымдарын қарау мақсатында құрылған, коммерциялық емес, еріктік негіздегі әлеуметтік қызметкерлер мен қоғамдық қайраткерлердің бастамасы. Ол 2015 жылдың 1 қаңтарында Какинг қалалық кеңесінің 9-шы округінің кеңесшісі Я. Ражендро Сингхтың үйінде өткен жиналыста құрылды.

Көлік

Қаччинг АХ1 тас жолы арқылы Тхубал және Море қалаларымен байланысты. Сондай-ақ, ол Чандель ауданының орталық кеңсесімен ауданаралық жол арқылы жалғастырылған. Индо-Бірма Сугну мемлекеттік тас жолы Қаччингті оңтүстіктегі Сугнумен және солтүстіктегі Маянг Имфальмен байланыстырады.