Кіріспе
Феликс Карол Конечный (1 қараша 1862 – 10 ақпан 1949) – поляк тарихшысы, театр сыншысы, кітапханашы, журналист және әлеуметтік философ. Ол өркениеттерді салыстырмалы түрде зерттеу ғылымының алғашқы жүйесін жасады.
Feliks Karol Koneczny (; 1 November 1862 – 10 February 1949) was a Polish historian, theatrical critic, librarian, journalist and social philosopher. He founded the original system of the comparative science of civilizations.
Өмірбаян
Конечный 1862 жылғы 1 қарашада Краковта дүниеге келген. Оның әкесі Моравиядан шыққан. Конечныйдың анасы оны ерте жасында тастап кеткен, ал әкесі Краков көтерілісіне қатысқандығы үшін Ягеллон университетінен қуылғандықтан, оқуын аяқтау үшін теміржол станциясында жұмыс істеуге мәжбүр болған. Конечный Краковтағы Ягеллон университетінің философия факультетін бітіріп, Ягеллон кітапханасында жұмыс істей бастады. Польша тәуелсіздік алғаннан кейін 1919 жылы доцент болып тағайындалды. 1920 жылғы маусымда докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Вильно қаласындағы Стефан Батори университетінің профессоры болды. 1929 жылы зейнеткерлікке шығып, Краковқа қайта оралды. Оның зерттеу жұмыстарының бастапқысы Ресей тарихына арналған. Конечный Византия және еврей өркениеттері туралы ауқымды монографиялар жазды, оларды католиктік Батыс Еуропаның латын өркениетінен кем дамыған деп есептеді. 1948 жылы, алпыс жылдық ғылыми еңбегінен кейін, Конечный өзінің жазған ғылыми еңбектерінің 26 томнан тұратынын есептеді, олардың әрқайсысы 300-ден 400-ге дейін беттен тұрады, сонымен қатар 300-ден астам мақала, брошюралар мен қайта басылымдар бар еді. Конечный өркениеттерді шамамен жиырма түрге бөлді, олардың жеті түрі бүгінгі күнге дейін сақталған. Олардың төртеуі ежелгі: «брахман», «еврей», «қытай» және «туран». Үшеуі ортағасырлық: «латын», «византиялық» және «араб». Өркениеттер арасындағы айырмашылықтар заң мен этикаға қатысты көзқарастарына негізделген. Конечный өркениеттік типті нақты бір нәсілге немесе ұлтқа байланыстырмады. Сондықтан поляктар тураниялық өркениеттің типін (Конечныйдың пікірінше, Юзеф Пилсудскийдің Польшасы сияқты) бейнелей алады, ал немістер еврей типін бейнелей алады. Конечный өзінің «Жудаизмделген гитлершілдік» атты еңбегінде Адольф Гитлер еврей өркениетінің типінің мысалы екенін мәлімдеді. Ал, керісінше, этникалық еврей латын өркениетінің типін бейнелей алады.