Кіріспе

Британ Колумбиясындағы Жағалау тауларының бөлігі, Канада.

Тынық мұхит таулары – Жағалау тауларының бір бөлігі болып табылатын Тынық мұхиттың тау жүйесінің ең оңтүстік тармағы. Толығымен Британдық Колумбияда (Канада) орналасқан, олар Фрейзер өзенінің төменгі ағысынан солтүстік-батысқа қарай Белла Кула және Бёрк арнасына дейін созылады. Олардың солтүстігінде Китимат таулары жатыр. Жағалау таулары Британдық Колумбияның Ішкі жазығы мен жағалауы арасында орналасқан. Тынық мұхит таулары Оңтүстік Жағалау тауларындағы бес ірі жағалау мұздықтарының төртеуін қамтиды. Бұл мұздықтар – әлемдегі ең ірі орташа ендіктегі мұздықтар және көптеген ірі өзендерді (ұзындығы емес, көлемі бойынша) сумен қамтамасыз етеді. Олардың бірінде Британдық Колумбияның ең биік шыңы – Уоддингтон тауы орналасқан. Аймақта сонымен қатар Канададағы ең биік саналатын Ханлен шарлауығы да бар, ол Твидсмир Оңтүстік провинциялық паркінде орналасқан. Ағаш өңдеу және түрлі гидроэлектрлік жобалардан, сондай-ақ Уистлердегі ірі тау шаңғысы курортынан басқа, таулардың көп бөлігі әлі де дамытылмаған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Лиллоует, Бридж-Ривер және Сквамиш аудандарында, сондай-ақ Пауэлл-Ривер, Порт-Меллон және Вудфибрдегі ірі қағаз және целлюлоза фабрикаларында кен өндіру маңызды рөл атқарды. Тынық мұхит тауларындағы ең ірі гидроэлектрлік жоба – Бридж-Ривер электр стансасы. Алайда, Миссия және Мейпл-Ридждегі Став-Ривер-Алуэтт көлі жүйесінде, Чейкамус электр стансасының Дейзи-Лейк-Сквамиш өзені бөлімінде және Клоухомдағы тағы бір бөгет пен электр стансасы сияқты кішірек гидроэлектр стансалары да бар. Таулардың теміржол салуға болатын мүмкіндіктері жан-жақты зерттелгенімен, ақырында тек Тынық мұхиты Ұлы Шығыс (қазір CN құрамында) теміржолы салынды. Алайда, Хоматко өзені – Бут шығанағы бағыты CPR маршрутын талқылау кезінде қарастырылған екі басты нұсқаның бірі болды.

Геология

Тынық мұхит таулары жағалаулық плутоникалық кешеннің оңтүстік бөлігінің құрамына кіреді және соңғы 4 миллион жыл ішінде жоғары қарқынды көтерілуге ұшырады, бұл эрозияның салыстырмалы түрде жоғары деңгейіне әкелді. Гарибальди вулканық белдеуі Тынық мұхит тауларының ішінде орналасқан. Бұл вулканық белдеу Каскадия субдукциялық аймағы бойымен Солтүстік Америка плитасының астында Хуан-де-Фука плитасының (ірі Фаралон плитасының қалдығы) субдукциясы нәтижесінде қалыптасқан. Белдеу АҚШ-тағы Каскад вулканық доғасының солтүстік жалғасы болып табылады (оның құрамында Сент-Хеленс және Бейкер таулары сияқты жанартаулар бар) және Канададағы ең жарылғыш жас жанартауларды қамтиды. Белдеудегі жарылыс түрлері эффузиялықтан жарылғышқа дейін, ал құрамы базальттан риолитке дейін өзгереді. Морфологиялық жағынан алғанда, орталықтарда кальдералар, шлак конустары, стратовулкандар және шағын оқшауланған лава массалары бар. Континенттік және альпілік мұз басудың қайталануына байланысты, белдеудегі көптеген вулканық шөгінділер магма құрамы, топография және мұз конфигурациясының өзгеруі арасындағы күрделі өзара әрекеттестікті көрсетеді. Гарибальди вулканық белдеуіндегі ең соңғы ірі апаттық жарылыс 2350 жыл бұрын Мегер тауының массивінен болған, бұл Канададағы ең соңғы ірі апаттық жарылыс. Гарибальди вулканық белдеуіне екі қосымша вулканық өріс кіреді: Франклин мұздық кешені және Сильвертрон кальдерасы, олар негізгі вулканық белдеуден 140 және 190 км солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Каскадия субдукциялық аймағы – бұл 680 миль (1094 км) ұзындықтағы жарық, ол Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауынан Калифорнияның солтүгішіндегі аймақтан Ванкувер аралына дейін 50 миль (80 км) қашықтықта созылады. Плиталар субдукциялық аймаққа шамалы көлбеу бұрышпен жыл сайын 0,4 дюйм (10 мм) жылдамдықпен қозғалады. Әлемдегі көптеген субдукциялық аймақтардан айырмашылығы, Каскадияда континенттік шекара бойында мұхиттық шұңқыр жоқ. Оның орнына, террандар мен аккрециялық клин көтеріліп, жағалау және экзотикалық таулардың тізбегін құрайды. Каскад жотасын кесіп өтетін үш ірі өзеннің (Фрейзер, Колумбия және Кламат) ағысынан туындаған жоғары шөгінділер шұңқырдың болуын одан әрі жасыруға ықпал етеді. Алайда, көптеген басқа субдукциялық аймақтар сияқты, сыртқы жиек баяу қысылып жатыр, алып серіпке ұқсас. Сақталған энергия жарық бойымен кездейсоқ интервалдармен сығу арқылы кенеттен босатылғанда, Каскадия субдукциялық аймағы өте күшті жер сілкінісін тудыруы мүмкін, мысалы, 1700 жылғы 8,7–9,2 балдық Каскадия жер сілкінісі.