Кіріспе

Ферни – Канаданың Британ Колумбиясының оңтүстік-шығысындағы Шығыс Кутенай аймағындағы Елк Долы аймағындағы қала. Ол BC тас жолының 3-ші бағытында, Рокки таулары арқылы Кроунесст асуына батыс жақтан қарай орналасқан. 1898 жылы негінделген және 1904 жылғы шілдеде Ферни қаласы ретінде құрылған, муниципалитетте 5000-нан астам халқы бар, ал тағы 2000-ы Шығыс Кутенай аймақтық округінің басқаруындағы елді мекендерде қала шегінен тыс тұрады. Қыс айларында қалаға маусымдық тұрғындардың саны артады. Ферни Елк өзенінің жағасында, Рокки таулары арқылы өтетін Канаданың ең оңтүстік шығыс-батыс көлік дәлізінде орналасқан, бұл дәліз Кроунесст асуы арқылы шығысқа қарай жалғасады. Кранбрук пен Летбридж арасындағы ең ірі және ең ұзақ уақыт бойы дамыған елді мекен ретінде Ферни, әсіресе Елк Долының басқа елді мекендері үшін маңызды өңірлік орталық болып табылады.

География

Ферни – Роки тауларымен толық қоршалған Канададағы жалғыз қалалық муниципалитет. Қала орналасқан жері бүгінде Елк өзенімен суға толы мұздық аңғардың иілісінде жатыр. Елк өзенінің үш саласы – Көмір, Лизард және Фери ағындары – оның жанама аңғарларынан басталып, қаланың ішінде немесе оған жақын жерде Елк өзеніне құяды. Қаланың солтүстігінде Ферни тауы, Клауер тауы, Үш қарындас және Проктор тауы жатыр. Солтүстік-шығысында Хосмер тауы, шығысында Ферни қырқасы, оңтүстік-шығысында Морриси қырқасы (және оның ерекше шығыңқысы – Касл тауы), ал оңтүстік-батысында Лизард жотасының әртүрлі шыңдары орналасқан. Ферни Юра кезеңінің Ферни формациясына атын берген. Лизард жотасында Канададағы ең ірі шаңғы курорттарының бірі – Ферни Альпі курорты және Island Lake Catskiing курорты орналасқан.

Тарих

Қазіргі кезде тау беткейлері экономикалық белсенділіктің басты орталығы болса, салыстырмалы түрде жақында ғана аймақ тұрғындары таудың ішкі құрылысына көбірек қызығушылық танытқан. Қаланың шығысында орналасқан алып Кроуснест көмір кені бар, ал Ферни қаласының тарихы он тоғызыншы ғасырдағы кенші Уильям Ферни есімімен байланысты, ол бүгінге дейін сақталып келе жатқан көмір өнеркәсібін қалады. Бірнеше жыл бұрын Майкл Филлипс көмір мен Кроуснест асуын екі рет ашқаннан кейін, Ферни 1897 жылы Кроунесст асуы көмір компаниясын құрып, Коул-Крикке жақын уақытша лагерь салған. Келесі жылы Канадалық Тынық мұхиты темір жолы аталған аймаққа келді, ал бастапқы лагерьден, яки "Ескі қаладан" солтүстікке қарай темір жол бойында қала пайда болды. 1902 жылдың 23 мамырында Кроу’с Нест көмір кенішінде болған жарылыс салдарынан 109 кенші қаза тапты. Бұл оқиға, Канада тарихындағы ең ауыр кен апаттарының бірі, Ферниде ұмытылып, жергілікті тарихшылар тарапынан бір ғасырдан астам уақыттан бері назардан тыс қалған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1915 жылдың маусымынан 1918 жылдың қазанына дейін Ферниде жалданып алынған ғимаратта соғыс тұтқындарының лагері құрылды. Қаладан алыс, Коал-Крик аңғарында жер асты көмір кеніштері қазылды, ал 1960 жылға дейін олардың жанында Коал-Крик деп аталатын шағын серіктес елді мекен болды. Келесі екі онжылдық ішінде 50 шақырымдық радиуста басқа да көмір кеніштері ашылды. Ферниде ешқашан кен қазу жүргізілмеген, Коул-Крик көмірінің кокстеуі қала аумағында жүзеге асырылды, ал қала өркендеген өнеркәсіптің әкімшілік және коммерциялық орталығына айналды. Орман шаруашылығы жергілікті экономикада аз рөл атқарды, ал жергілікті сыра зауыты Brewery Creek (тау бұлағының суы) суымен Fernie Beer сырасын өндірді. Көптеген бір салалық қалалар сияқты, Ферни де ХХ ғасырда бірнеше өсім мен құлдырау кезеңдерін бастан өткерді, олар көбінесе көмірдің әлемдік бағасына байланысты болды. 1960 жылы Coal Creek кеніші мұңайып жабылды, ал кен өндіру ошағы Мишель мен Наталға көшті, олар Кроуснест көмір алаңының өнімді бөлігінде орналасқан. 1970 жылдары Kaiser Resources Азияның өнеркәсіптік нарығы үшін металлургиялық көмірдің жаңа келісімшарттарын орындау мақсатында, негізінен доменді пештерде пайдалану үшін, онда ауқымды ашық кеніштер ашты. Ферни жаңа кеніштерге жақын орналасқан Спарвуд және Элкфорд қалаларымен қатар кеншілердің тұруы үшін маңызды орталық болып қала берді. Бүгінде Teck Resources төрт ашық кеніште жұмыс істейді, 100 вагоннан астам вагондармен (көбінесе 100 вагоннан астам) жүк пойыздарын Канадалық Тынық мұхиты темір жолы арқылы Ферниден Тынық мұхитының жағалауына жөнелтеді, онда көмір Дельтадағы Робертс Банк суперпортында жүк кемелеріне тиеледі.

Флэтхед алқабындағы қар көшкіндері

Флэтхед алқабындағы қар көшкіні – 2008 жылдың 28 желтоқсанында Ферни маңында 11 мотожүрушіні көмген екі қар көшкіні. Нәтижесінде, осы көшкіндер сегіз адамның өмірін алып кетті.

Сәулет мұрасы

1904 жылы қаланың орталық бөлігін қиратып өткен қасіретті өрттен кейін, жаңадан құрылған қалалық әкімдік аймақтағы барлық ғимараттарды кірпіш және тас сияқты "өртке төзімді" материалдардан салуды талап ететін қаулы қабылдады. Осының нәтижесінде, күлден жаңа қала орталығы бой көтерді, кең даңғылдар бойындағы кірпіш үйлер, олар қатал және дамылмаған шекаралық көмір қаласынан гөрі, мәдениетті және әсем Виктория стиліндегі қалаға көбірек сай келетін еді. Бірақ, 1908 жылдың 1 тамызында екінші, одан да ірі өрт қаланың арасынан өтті. Кенеттен тұрған желдің күшімен, жақын жердегі орман өрті қала шетіндегі ағаш қоймасына жетіп, Дрезден сияқты отты дауылды тудырды. Бұл дауыл кірпіш пен цементті ерітіп, бір күнінің ішінде қаланың барлық құрылысын жоқ қылды. Дегенмен, қаза болғандар аз болды және екінші рет, қаланың орталық бөлігі кірпіштен қайта салынды. Бүгінде осы тарихи ғимараттардың көп бөлігі сақталған, олар қаланың мақтан тұтатын және ерекше белгісі болып табылады.

Ферни мемориалдық арена апаты

2017 жылдың 17 қазанында Ферни Мемориал аренасында аммиак ағып кетуі болды, нәтижесінде үш жұмысшы қаза тапты (Ферни қаласының екі қызметкері және Калгариден келген CIMCO тоңазытқыш компаниясының бір қызметкері). Бұл оқиға Ghostriders командасының маусымында болды. Осы трагедияға байланысты Ферни қаласы төтенше жағдай жариялады және адамдар бірнеше күн бойы аумақтан эвакуациялауға мәжбүр болды. "Райдерлер" командасы 2017–18 KIJHL маусымында Ферни қаласы жағдайды шешкенге дейін Британдық Колумбияның Спарвуд қаласындағы Елк Вэлли демалыс орталығына көшірілді. Ферни қаласы 2018–19 KIJHL маусымы басталар алдында аммиакты синтетикалық тоңазытқышпен алмастыруға шешім қабылдады және команданы Ферни Мемориал аренасына қайтарды.

Радио станциялары

107.9 FM 2Day FM, қазіргі заманғы ересектерге арналған музыка
103.5 FM CJAY 92, белсенді рок
99.1 FM The Drive, белсенді рок
97.7 FM CBC Radio One, қоғамдық жаңалықтар/талқылау
92.7 FM B104, кантри музыкасы

Кабельді теледидар

Роджерс коммуникациясы Ферни қаласына кабельдік жүйе арқылы қызмет көрсетеді. Бұл кабельдік жүйе Ванкувер мен Калгариден келетін көптеген негізгі арналарды, сондай-ақ Роджерс TV 10 арнасында жергілікті хабарларды ұсынады.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Фернидің 6 320 тұрғыны болды, олардың 2 597-сі 3 256 жеке тұрғын үйдің ішінде тұрды, бұл 2016 жылғы 5 396 тұрғынынан өзгеше. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 40,9 адам/км² құрады.

Ұлты

Ферни қаласындағы этностық топтар (1986–2021) Этностық топтар2021201120062001199619911986 Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Сан (Халық саны) % (Пайыздық) Еуропалық 5,465 88.43 4,680 90.79 4,030 92.43 3,900 94.09 4,265 93.74 4,710 97.82 4,660 94.24 4,845 94.44 Түпкі қазақтар 270 4.37 300 5.82 200 4.59 165 3.98 145 3.19 55 1.14 220 4.45 120 2.34 Шығыс Азиялық 175 2.83 55 1.07 20 0.46 65 1.57 110 2.42 40 0.83 35 0.71 55 1.07 Оңтүстік Азиялық 115 1.86 25 0.48 0 0.00 10 0.24 25 0.55 0 0.00 30 0.61 100 1.95 Оңтүстік-Шығыс Азиялық 95 1.54 60 1.16 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 Латын Америкалық 30 0.49 25 0.48 0 0.00 0 0.00 10 0.22 0 0.00 0 0.00 10 0.19 Африкалық 20 0.32 0 0.00 50 1.15 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 Таяу Шығыс 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 10 0.21 0 0.00 0 0.00 Басқа/Аралас нәсілді 0 0.00 10 0.19 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 Барлық жауаптар 6,180 97.78 5,155 95.53 4,360 98.02 4,145 98.29 4,550 98.68 4,815 98.31 4,945 98.66 5,130 98.88 Жалпы халық саны 6,320 100.00 5,396 100.00 4,448 100.00 4,217 100.00 4,611 100.00 4,898 100.00 5,012 100.00 5,188 100.00

Климат

Ферниде салқын және ылғалды континенттік климат (Köppen Dfb) басылады, жазғы күндері жылы, жазғы түндері салқын, ал қыстары суық және қарлы болады. Чинок желдерінің әсерінен және континенттің батысында орналасқандықтан, Фернидің қыстары Солтүстік Америкадағы осы ендіктегі климатқа қарағанда жұмсақ, бірақ климат Британдық Колумбияның жағалауына қарағанда айқын континенттік сипатта белгілі.