Кіріспе

Венесуэланың әскери басшысы генерал Хуан Антонио Сотильо (1790-1878) – Венесуэланың 19 ғасырындағы әскери қайраткері. Өмірінің ұзақтығы сол кездегі әскери басшылар үшін ерекше еді. Ол Венесуэла генералы Симон Боливардың әскерінде, сондай-ақ Венесуэланың 19 ғасырындағы көптеген азамат соғыстары мен әскери бүліктерінде қызмет еткен.

Ерте өмір

Хуан Антонио Сотильо 1790 жылы Венесуэланың Санта-Ана-де-Анзоатеги қаласында дүниеге келген. Қарапайым отбасында туған жас Хуан Антонио Сотильо 1815 жылы генерал Хосе Тадео Монагастың бұйрығымен Санта-Ана атты әскерінің эскадрильясында сарбаз болып әскери қызметін бастады. 1816 жылдың 27 қыркүйегінде ол әлі де генерал Монагастың бұйрығымен испандық роялист генерал Франсиско Томас Моралеске қарсы Эль-Хункаль шайқасына қатысты. 1824 жылы Сотильо Венесуэланың тәуелсіздік соғысы барысында бірнеше маңызды жорықтарда шайқасқаннан кейін генерал шеніне жетті. Кейіннен, испандық роялист әскерлері Венесуэла аумағынан шыққаннан соң, ол жаңадан құрылған Колумбия Республикасындағы маңызды әскери басшыға айналды.

Республикалық өмір

Гран-Колумбияның құлдырауынан кейін Венесуэла 1830 жылы тәуелсіз республикаға айналды. 1833 жылы Сотильо Венесуэланың шығысындағы Барселона провинциясының қолбасшысы болды. Содан кейін 1849 жылдың ортасында ол генерал Хосе Лоренсио Сильвамен бірге генерал Хосе Антонио Паез бастаған көтеріліске қарсы Гуарико жорығына қатысты. Монагас отбасы кланына жақын болған Сотильо, өзінің кудайы және бұрынғы қолбасшы генерал Хосе Тадео Монагастың інісі Хосе Грегорио Монагас президент болған кезде армияның екінші басшысы болып тағайындалды. Кейін 1853 жылы мамыр айында Хосе Грегорио Монагас үкіметін құлатуға жасалған тырыстың жолына тосқауыл қою үшін шақырылды. Оның бар күшін салғанына қарамастан, 1858 жылы Монагас үкіметі құлдырап, ол одан кейін елден қуылды. Тринидад аралынан ол Венесуэлаға қарсы экспедиция ұйымдастыруға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтті болмады. 1859 жылы ол Федералдықтар тарапына қосылып, екі ұлы Мигель Сотильо мен Хосе Антонио Сотильомен бірге қару алып, El Banco de Los Pozos (18 наурыз 1859) және Las Piedras (16 сәуір 1859) шайқастарына басшылық етті, бірақ генерал Хосе Мария Замораның әскерлерінен жеңіліске ұшырады.

Федералды соғыс

1859 жылдың шілдесінде Сотильо Эль-Тигр тауларында партизандық соғыс бастады. Оның беделі оны Венесуэла Федеративтік соғысының екінші бастығы етіп тағайындауға жеткізді. 1859 жылдың 18 қарашасында Барселонаның Эль-Паосында шайқасқа қатысып, кейін 1860 жылдың қаңтарында Хулио Сезар Монагаспен бірге Эль-Баульге бет бұрды. Эль-Баульде генералдар Сотильо мен Хулио Сезар Монагас генерал Хуан Крисостомо Фальконмен және Батыс федералды әскерлерімен кездесті. 1860 жылдың 17 ақпанында Копле шайқасына қатысып, сол кезде Шығыс колоннасын басқарды, ал генерал Фалькон генерал Леон де Фебрес Кордероға қарсы шайқаста жеңілгеннен кейін Федералды армияның дивизиясын таратып жіберді. Сол айдың басында, 1860 жылдың 2 ақпанында генерал Сотильоның ұлы Хосе Антонио Сотильо Эль-Лечеритода орталықшыл полковник Хосе Лопес Меркадодан келген жау оғынан қаза тапты. Осыдан кейін оның екінші ұлы Мигель Сотильо тұтқындарды жазалауға шешім қабылдады. Бірақ Сотильо ұлының бұл жоспарын іске асыруына кедергі келтірді, бұл әрекеті Венесуэла тарихшылары тарапынан бағаланды. Кейіннен, Венесуэланың шығысына келген соң, 1860 жылдың наурыз айынан мамыр айына дейін партизандық операция ұйымдастырды. Алайда, үш рет жеңіліске ұшырады: біріншісі 1860 жылдың шілдесінде Эль-Лечеритода, екіншісі 16 тамызда Арагуада, ал үшіншісі 21 тамызда Санта-Анада болды. Осы жеңілістерден кейін, 1860 жылдың 29 наурызында Сотильо күштерін өзінің досы генерал Хосе Грегорио Монагастың ұлы генерал Хулио Сезар Монагаспен біріктірді. Бірнеше айдан соң, Сотильо мен Монагас 1861 жылдың сәуірінде Ла-Меса-де-Гуанипа аумағында бірге шайқасты. Сол жылы қазан айында генерал Хосе Мария Замораның әскерлерімен Санта-Ана шартымен белгілі болған қысқа мерзімді келісімге қол қойды. Дегенмен, Сотильо 1862 жылдың 3 сәуірінде Лас-Шагуарамас шайқасында қайтадан қарулы қақтығысқа түсті, онда тағы да жеңіліске ұшырады және оның ұлы Мигель қаза тапты. Хулио Сезар Монагас та сол жылдың мамырында Курена шайқасының (1861 жылдың 11 сәуірінде) салдарынан алған жарақатынан көз жұмды. 1863 жылдың наурыз айында Гуарико провинциясының шығыс бөлігіне, ал тамыз айында Гуаянаға қарай партизандық әрекеттерін жалғастырды. 1862 жылдың 8 сәуірінде Федерацияның әскери жеңісінен кейін Сотильо Барселонаға зейнетке шықты, онда ол әскери қызметі үшін шағын жәрдемақы алды.

Соңғы жылдар

1868 жылдың 4 наурызында генерал Сотильо Көк революция кезінде генерал Хуан Крисостомо Фалькон үкіметіне қарсы соңғы рет қару көтерді. Ол бұрынғы қолбасшысы және жақын досы генерал Хосе Тадео Монагастың шақыруымен қайтадан оның қатарына қосылды. 1868 жылдың желтоқсанында Хосе Тадео Монагас қайтыс болды, ал Сотильо Көк үкімет әскерлерінің басшысы болып тағайындалды. 1869 жылдың қаңтар айында ол қайтыс болған жақын досы генерал Хосе Тадео Монагастың ұлы Хосе Руперто Монагастың президенттікке кандидат болуын қолдауға шешім қабылдады. Ол кезде сексенге жуық шағында болған генерал Сотильо 1870 жылдың сәуір айында генерал Антонио Гусман Бланко билікке келгеннен кейін қоғамдық өмірден шеттеуге кетті. Генерал Сотильо 1874 жылы туған жері Санта-Анада қайтыс болды, ал оның мәйіті 1878 жылдың 9 қаңтарында Венесуэланың Ұлттық пантеонына қойылды. Өмірінде ол мінезі мен шайқастағы қайраттылығы үшін Санта-Ананың кентауы деп аталды. Хуан Антонио Сотильо муниципалитеті оның құрметіне аталған.