Кіріспе

Эстондық орыс христиан мистигі, көп тіл білгіш ғалым және эзотерик Валентин Томберг (26 ақпан 1900 жыл - 24 ақпан 1973 жыл) – эстондық орыс христиан мистигі, көп тіл білгіш ғалым және эзотерик.

Ерте өмір

Валентин Томберг 1900 жылдың 26 ақпанында (Ескі орыс Юлиан күнтізбесі бойынша 14 ақпан) Санкт-Петербургте дүниеге келді. Оның ата-анасы лютеран дінінде болған, анасы орыс, әкесі балтық немісі, ол патшалық үкіметте қызметкер болған. Томберг жас кезінде теософияға және Шығыс православиесінің мистикалық тәжірибелеріне қызығушылық танытқан. 1917 жылы Г. О. Мебес арқылы герметикалық мартинизмге қабылданды. Ол сондай-ақ Рудольф Штайнердің еңбектерін де ашты. 1920 жылы Томберг отбасымен бірге жаңадан тәуелсіздік алған Эстонияның Таллин қаласына қашып кетті. Томберг ауруханада, дәріханада, шаруашалықта және Таллин орталық поштасында медбике болып жұмыс істеді. Ол Эстониядағы Тарту университетінде тілдер мен салыстырмалы дінтануды оқыды.

Мансап

1925 жылы Томберг Рудольф Штайнердің антропософиялық қоғамына қосылды. 1930 жылдардың басында ол ажырасқан Мария Белозветовқа (туған аты Демски) (1973 жылы наурыз айында қайтыс болды) үйленді; олардың Алексис деген ұлы болды (31 тамыз 1933 – 1975). 1930 жылдары Томберг, ол кезде 30 жаста, өзінің түпнұсқа оккульттік зерттеулерін бірқатар мақалалар мен дәрістерде жариялады, бұл оны антропософиялық шеңберлерде даулы тұлғаға айналдырды. Осы дау-дамаылдың нәтижесінде 1938 жылы Томбергтер Амстердамға көшіп келуге шақырылды. Бірақ 1940 жылы Нидерландыдағы Антропософиялық қоғамның төрағасы Виллем Зейльманс ван Эммиховен (1893–1961) оның тым даулы болғанына байланысты қоғамнан шығуын сұрады. Ол одақтас ұшқыштар мен парашютшілерді жасырып, голландиялық нацистік қарсылық қозғалысында белсенділік танытты. Томберг пен орыс досы, ақын-философ Николай Николаевич Белоцветов (Николай Белозветов) (1892–1950) христиан қауымының жетекшісі Эмиль Бокқа (1895–1959) Софияға бағытталған жаңа рәсім жасау туралы ұсыныс жасады, бірақ олардың өтініші қабылданбады. Содан кейін ол Нидерландыдағы орыс православие шіркеуіне кірді, бірақ көп ұзамай одан шығып кетті, себебі оның басшылығы ұлттық социализмге көңіл білдірді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Томберг 1944 жылы көшіп келген Кельн университетінен заң ғылымдары бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Ол Кельн университетінің заң профессоры Эрнст Артур Франц фон Гиппельдің (1895–1984) оқушысы болды, ол оның жеке досы және антропософ еді. Томбергтің диссертациясы «Заң ғылымында дегенерация және регенерация» деген атпен жарияланды, ал 1946 жылы «Халықтардың құқығы – Адамзаттың құқығы» диссертациясы жарық көрді. Осы шамада ол Рим католик дініне ауысты. Соғыстан кейін ол Рур аймағында колледж ашуға көмектесті. 1948 жылы ол Англияға көшіп, BBC-де аудармашы болып жұмыс істеді, Суық соғыс кезінде BBC Caversham Park-та кеңес хабарларын бақылады. 1960 жылы ол Редингтен шалқары орналасқан Эмер Грин ауылына ерте зейнетке шықты, онда француз тілінде жазылған «Тароның 22 үлкен арканасы туралы медитациялар» (Meditations on the Tarot) атты негізгі еңбегінің қолжазбаларымен айналысты.

Өлім

Томберг Майоркада демалыс кезінде қайтыс болды. Екі аптадан кейін оның әйелі және серігі Мария да қайтыс болды. Томбергтің өлімінен бір жыл бұрын Нидерландыда «Тароның 22 үлкен арканасы туралы медитациялар» қолжазбасының голланд немесе неміс тіліндегі шамалы аудармасы, Томбергтің қалауынша емес, таратылды, бірақ ол 1984 жылы ғана ресми жарияланды. Роберт А. Пауэлл және басқалар Томбергті 20 ғасырдағы бодхисаттваның жаңа өмірге келгені деп айтты, олардың пікірінше ол уақыт өте келе Майтрея Будда ретінде жаңа өмірге келеді, бірақ бұл мәлімдемені Т. Х. Мейер және басқа антропософтар жоққа шығарды.

Жарияланған еңбектер

Томбергтің негізгі жазба еңбектері оның қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Олардың ішінде:

Lazarus, komm heraus: vier Schriften (Кел, Лазарь), христиан мистикасын зерттеу, неміс тілінде жазылған және 1985 жылы басылып шыққан, «Жүрек келісімі» деп аударылған және 1992 жылы ағылшын тілінде жарық көрген. Сондай-ақ, «Лазар, шық!» Лазардың қайта тірілуінің, Он Буйрықтың, Үш Патшалықтың және Өмір Тынысының құпиялары туралы христиан эзотеригінің ойлары. 1980 жылы француз тілінде анонимді түрде басылып шыққан (католик теологы және дін қызметкері Ханс Урс фон Балтазардың сөздерімен) «Méditations sur les 22 arcanes majeurs du Tarot» (Марсель Таросының зерттеуі). 1985 жылы ағылшын тіліндегі аудармасы жарық көрді, Роберт А. Пауэлл өзінің аудармасын автордың түпнұсқа француз қолжазбасына негіздеді, ал француз тіліндегі басылым әрқашан француз түпнұсқасына сәйкес келмейді. Христос және София: Ескі және Жаңа өсиеттер, Апокалипсис туралы антропософиялық ойлар, Ұлы Баррингтон, MA: SteinerBooks, 2006. Degeneration und Regeneration der Rechtswissenschaft, Бонн: Bouvier, 1974 [неміс]. Le Mat itinérant. L'amour et ses symboles. Une méditation chrétienne sur le Tarot, Фридерика Миньеко және Волкер Зотц ұсынған және редакциялаған. Люксембург: Kairos Edition 2007 [Француз тілінде, неміс тіліне аудармасы бар]. Innere Gewissheit: über den Weg, die Wahrheit und das Leben, Фридерика Миньеко мен Волкер Зотц ұсынған және редакциялаған. Люксембург: Kairos Edition 2012, [неміс].