Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Гавайи қайыңы немесе uau (Pterodroma sandwichensis) – Гавайиге ғана тән, ірі, қара-сұр қоңыр және ақ түсті қайың.
The Hawaiian petrel or uau (Pterodroma sandwichensis) is a large, dark grey brown and white petrel that is endemic to Hawaii.
Тарату
Гавай петрелі бұрын Ниихаудан басқа барлық Гавай аралдарында кездесетін, бірақ қазіргі күні негізінен Мауи аралындағы Халеакала кратерінде шоғырланған; Гавай аралындағы Мауна-Лоа, Кауаи аралындағы Ваймеа каньоны, Ланай аралындағы Ланаихале және мүмкін Молокаиде шағын популяциялары бар. Сондай-ақ, Галапагос аралдарында да кездеседі деген хабар бар. 2013 жылы Колорадо өзенінің жанындағы Аризонадан бір данасы табылды, бұл осы түрдің Солтүстік Американың ішкі аймақтарында алғашқы рет тіркелгенін көрсетеді. 2023 жылдың 7 тамызында Орегон штатының Кус округіне жақын Араго мүйісі маңында гавай петрелінің кездескені туралы хабарлама тарады. Бұл түрдің штат ішінде алғашқы тіркелгені емес, сонымен қатар Калифорниядан да оның кездескені туралы хабарлар бар.
The Hawaiian petrel was formerly found on all the main Hawaiian Islands except Niihau, but today it is mostly restricted to Haleakalā crater on Maui; smaller populations exist on Mauna Loa on the island of Hawaii, Waimea Canyon on the island of Kauai, Lānaihale on Lānai, and possibly Molokai. It is also reportedly seen on the Galapagos Islands. In 2013 a specimen was retrieved from Arizona near the Colorado River, marking the first inland North America record of this species. On August 7, 2023, a Hawaiian petrel was reported near Cape Arago, proximate to Coos County, Oregon. It is not the first record of the species in the state, and there are also reports of it from California.
Тамақтандыру
Олардың рационының 50–75 пайызы кальмардан, ал қалған бөлігі балық және шаяңқылардан тұрады.
Their diet consists of 50–75% squid, and smaller percentages of fish and crustaceans.
Өсіру
Бұл құстар қуыстар мен жартастарда ұялайды. Олардың көбейту маусымы наурыздан қазанға дейін созылады. Аналық бір ақ жұмыртқа туады. Балапан жарық көргеннен кейін ата-аналары күндіз теңізге азыққа шығып, тек түнгі уақытта ғана қайта оралады. Олар азықтарын балапандарына қайта жұту арқылы жеткізеді. Балапандары көмірдің күліне ұқсас сұр түсті болады және ежелгі Гавайи тұрғындары оларды деликатес санайтын. Ғалымдар бұрын осы құстардың көбейтілу кезеңінде жағалауға жақын қалуын ойлаған. Микротолқынды телеметрияны пайдалана отырып жасалған жаңа зерттеулер, құстардың екі апталық азық іздеу сапарында Аляска мен Жапонияға дейін ұшып баратынын көрсетті. Түнде ұяларына оралғанда ересек құстар ерекше "оо-ах-оо" деп дауыстайды. Ұяларында ересек құстар түрлі ыңыршу, қағу және сықылдау дыбыстарын шығарады. Бұл құстардың ұшуы биік, тік бұрыштармен және сырғанаумен сипатталады. Олардың қанаттары ұзын және тар, қанаттарының ені... Қанаттары мен құйрығы күлгін-сұр түсті. Аяқтары қызғылт пен қараның аралас түсті.
These birds nest in burrows or rock crevices. Their breeding season extends from March to October. The female lays one white egg. When the chick hatches, the parents go out to sea and feed during the day, and return only at night. They pass their food on to the chicks by means of regurgitation. The chicks are charcoal gray colored and were considered a delicacy by early Hawaiians. Scientists previously thought that the petrels remained relatively close to shore during the breeding season. New research employing microwave telemetry shows that the birds travel as far as Alaska and Japan during two week long feeding trips. When returning to nest burrows at night, adults make a distinctive moaning "oo ah oo". At their burrows, adult birds also make a variety of yaps, barks, and squeals. The petrel's flight is characterized by high, steeply banked arcs and glides. Their wings are long and narrow with a wingspan of The wings and tail are sooty colored. Their feet are bicolored pink and black.
Қалыптануы мен сақталуы
Гавайи қайыңы – құрып бара жатқан түр. Құрылыс салдарынан мекендеу ортасының жойылуымен қатар, қайыңға ең үлкен қауіп – жабайы мысықтар, кішкентай азиялық мангустар және егеуқырлар, олардың барлығы ұяларындағы әлсіз балаларды жейді. Халеакала ұлттық паркінде жабайы жануарлардың санын азайтуға үлкен күш-жігер жұмсалуда, Гавайи қайыңын ғана емес, сонымен қатар жыртқыштардың құрбаны болатын көптеген сирек гавайи құстарын сақтау үшін. Сымдар сирек қайыңдарды жарақаттайды, ал қалалық шамдар оларды бағдардан шығарып, олардың санының азаюына себеп болады. Гавайи қайыңы бұрын Галапагос аралдарындағы қара қыртысты қайыңмен бір түр деп есептелген, бірақ жақында жеке түрге бөлінді. Федералдық жануарлар дүниесінің мамандарының ұсынысы бойынша, Гавайи 2009 жылдың 15 қаңтарында, бүкіл ел бойынша FCC-нің міндетті түрлендіруінен бір ай бұрын, uau-дың ұялау маусымын сақтау үшін цифрлық теледидарға көшті. Биологтар осы түрдің қаншасы қалғанын нақты санаған жоқ, бірақ олардың негізгі ұялау аймағы Халеакала жанартауында 1000-нан аспайтын ұя салғанын болжады. Алдын ала цифрлық түрлендіру, ұялау маусымын бұзбай, жақын жердегі аналогтық хабар тарату мұнараларын жоюға мүмкіндік берді, ол ақпан айында басталады.
The Hawaiian petrel is an endangered species. In addition to loss of habitat from development, the greatest threats to the petrel are feral cats, small Asian mongooses, and rats, all of which feed on the helpless chicks when they are inside their burrows. In Haleakalā National Park, great efforts are being made to reduce the number of feral animals, to preserve not only the Hawaiian petrel, but also many other rare Hawaiian birds that fall victim to predation. Wires injure the rare petrels and city lights disorient them, contributing to their decline. The Hawaiian petrel was once considered conspecific with the dark rumped petrel of the Galápagos islands, but was recently split to its own species. At the recommendation of federal wildlife officials, Hawaii switched to digital television on 15 January 2009, a month ahead of the nationwide FCC mandatory conversion, in order to preserve the nesting season of the uau. Biologists didn't have an accurate count of how many of the species remained, but estimated fewer than 1,000 nested on Haleakalā volcano, their primary nesting area. The earlier digital conversion allowed nearby analog transmission towers to be destroyed without disrupting the nesting season, which begins in February.