Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңіз құстарының бірнеше түрінің бірі, құстар туысы.
One of several species of seabird
the genus of birds
Пуффин – Fratercula құстар туысына жататын үш түрдің жалпы атауы. Бұл құстар пелагикалық теңіз құстары болып табылады және негіздігінен суға шомылып азықтанады. Олар жағалаудағы жартастарда немесе аралдарда үлкен колониялар құрып, тастардың арасындағы жарықтарда немесе топырақтағы қуыстарда ұялайды. Екі түрі – қауырсынды пуффин және мүйізді пуффин – Тынық мұхитының солтүстігінде, ал Атлант пуффині – Атлант мұхитының солтүстігінде кездеседі. Барлық пуффин түрлерінің түсі көбінесе қара немесе қара-ақ болып келеді, денесі тығыз, ал тұмсығы көбейтін маусымда жарқырап түсті болады. Көбейтіс маусымынан кейін олар түрлі-түсті сыртқы қабаттарын тастап, кішкентай және сұрғылт тұмсық қалдырады. Олардың қысқа қанаттары су астында ұшу арқылы жүзуге бейімделген. Ауада олар қанаттарын жылдам (минутына 400 ретке дейін) соғып, тез ұшады, көбінесе мұхит бетінен төмен ұшып өтеді.
Puffins are any of three species of small alcids (auks) in the bird genus Fratercula. These are pelagic seabirds that feed primarily by diving in the water. They breed in large colonies on coastal cliffs or offshore islands, nesting in crevices among rocks or in burrows in the soil. Two species, the tufted puffin and horned puffin, are found in the North Pacific Ocean, while the Atlantic puffin is found in the North Atlantic Ocean. All puffin species have predominantly black or black and white plumage, a stocky build, and large beaks that get brightly colored during the breeding season. They shed the colorful outer parts of their bills after the breeding season, leaving a smaller and duller beak. Their short wings are adapted for swimming with a flying technique underwater. In the air, they beat their wings rapidly (up to 400 times per minute) in swift flight, often flying low over the ocean's surface.
Этимология
Ағылшын тіліндегі "пуффин" атауы – "puffed", яғни ісінген деген мағынада бастапқыда майлы, тұздалған етке қолданылған, бірақ Манкс сшиарвотерімен (Puffinus puffinus) туыстық байланысы жоқ жас құстарға қатысты. Бұрынғыда бұл құс "Манкс пуффин" деп аталған. "Паффин" сөзі – англо-норманд тілінен (орта ағылшын тілінде pophyn немесе poffin) шыққан, ол Манкс сшиарвотерінің балаларының өлекселерін білдіреді.
The English name "puffin" – puffed in the sense of swollen – was originally applied to the fatty, salted meat of young birds of the unrelated Manx shearwater (Puffinus puffinus), formerly known as the "Manks puffin". Puffin is an Anglo Norman word (Middle English pophyn or poffin) for the cured carcasses of nestling Manx shearwaters.
Сипаттама
Бұл тоқсыл, қысқа қанатты және қысқа құйрықты құстар. Жоғарғы бөлігі қара, ал төменгі бөлігі ақ немесе қоңыр сұр түсті. Басында қара қап бар, беті көбінесе ақ, ал аяқтары қызғылт-сары. Көбею маусымында мұрты үлкен және түрлі-түсті болып көрінеді. Көбею кезеңінен кейін мұрттың түрлі-түсті сыртқы қабаты түсіп, астында кішкентай және көмескі нағыз мұрт пайда болады. Олардың ерекше сыртқы түріне байланысты оларды "теңіз клоундары" және "теңіз тотықтары" деп те атайды. Көбею орындарында дауыстап тұрса да, теңізде үнсіз болады. Олар басқа гагарлармен салыстырғанда судан салыстырмалы түрде биік ұшады.
The puffins are stocky, short winged, and short tailed birds, with black upper parts and white or brownish grey underparts. The head has a black cap, the face is mainly white, and the feet are orange red. The bill appears large and colorful during the breeding season. The colorful outer part of the bill is shed after the breeding season, revealing a smaller and duller true bill beneath. Because of their striking appearance they are also referred to as "clowns of the sea" and "sea parrots". Although the puffins are vocal at their breeding colonies, they are silent at sea. They fly relatively high above the water, typically as compared with the of other auks.
Өсіру
Пуффиндер жағалаулар мен аралдардағы колонияларда көбейеді; бірнеше қазіргі немесе бұрынғы аралдардағы көбейту орындары Пуффин аралы деп аталады. Аталық Атлантикалық пуффин ұя салады және ұя орнына жоғары адалдық көрсетеді. Мүйізді пуффин екі жынысы да ұя салуға көмектеседі. Мүйізді пуффин орлары әдетте терең болып келеді, камерамен аяқталады, ал туфлиді пуффин орнына апаратын туннель 1 метрге дейін ұзын болуы мүмкін. Атлантикалық және туфлиді пуффиндердің ұялары жұмсақ топырақтан жасалады, оған туннельдер қазылады; ал мүйізді пуффиндердің ұялары тік жарлардағы тас жарықтарында орналасқан. Атлантикалық пуффин орны әдетте шөп, жапырақ және қауырсын сияқты материалдармен төселгенімен, кейде төселмейді. Атлантикалық пуффин жұмыртқалары көбінесе қаймақ түсті ақ болады, бірақ кейде лилак реңіне боялған жұмыртқалар да кездеседі. Қояндар көбейетін жерлерде Атлантикалық пуффиндер қоян орнында да көбейеді. Пуффиндер ұзақ мерзімді жұптық байланыстар немесе қарым-қатынастар құрады. Аналық бір жұмыртқа салады, ал екі ата-анасы жұмыртқаны күтіп, балапанға (немесе "пуфлингке") тамақтандырады. Жұмыртқаны күтіп жатқан ата-ана оны қанаттарымен денесіне жақын ұстап тұрады. Балапандар түнде ұшып кетеді. Ұшқаннан кейін балапандар өмірінің алғашқы бірнеше жылын теңізде өткізеді, шамамен бес жылдан кейін көбейе бастайды. Тұтқындағы пуффиндер үш жастан ертерек көбейетіні белгілі. Көбейгеннен кейін, барлық үш пуффин түрі қыстау үшін теңізге кетеді, әдетте жағалаудан алыс және көбейетін аймақтан оңтүстікке қарай жылжиды. Исландия Атлантикалық пуффиндердің көп бөлігінің мекені, шамамен 10 миллион жеке басы бар. Әлемдегі ең ірі пуффин колониясы Исландияның Вестманн аралдарында орналасқан. 2009 жылы ғалымдар ұялардың санын 1,1 миллионға бағалап, ондағы жеке бастардың саны 4 миллионға дейін жетеді деп есептеді.
Puffins breed in colonies on coasts and islands; several current or former island breeding sites are referred to as Puffin Island. The male Atlantic puffin builds the nest and exhibits strong nest site fidelity. Both sexes of the horned puffin help to construct their nest. Horned puffin burrows are usually about deep, ending in a chamber, while the tunnel leading to a tufted puffin burrow may be up to long. The nesting substrate of the tufted and Atlantic puffins is soft soil, into which tunnels are dug; in contrast, the nesting sites of horned puffins are rock crevices on cliffs. The Atlantic puffin burrow is usually lined with material such as grass, leaves, and feathers but is occasionally unlined. The eggs of the Atlantic puffin are typically creamy white but the occasional egg is tinged lilac. Where rabbits breed, sometimes Atlantic puffins breed in rabbit burrows. Puffins form long term pair bonds or relationships. The female lays a single egg, and both parents incubate the egg and feed the chick (or "puffling"). The incubating parent holds the egg against its brood patch with its wings. The chicks fledge at night. After fledging, the chicks spend the first few years of their lives at sea, returning to breed about five years later. Puffins in captivity have been known to breed as early as three years of age. After breeding, all three puffin species winter at sea, usually far from coasts and often extending south of the breeding range. Iceland is the home to most of the Atlantic puffins with about 10 million individuals. The largest single puffin colony in the world is in the Westmann Isles of Iceland. In 2009, scientists estimated the number of nests to be 1.1 million, and number of individuals there is estimated to be up to 4 million.
Аң аулау
Бұл құстар жұмыртқасы, қауырсыны және еті үшін ауланады. Атлантикалық тупиктердің саны 19-шы және 20-шы ғасырдың басында орталықтарының жойылғандығы және пайдалану салдарынан күрт азайды. Олар Исландия мен Фарер аралдарында әлі де аулауға түседі. Ирландияның Керри округіне қарасты Бласкет аралдарында жинаудың нәтижесінде тупиктер саны күрт төмендеді. Аралдар 1953 жылы тасталып кеткенге дейін, арал тұрғындары көбінесе аштық шегінде өмір сүрді. Осының салдарынан, көптеген тупиктер тамақ ретінде ауланды. Атлантикалық тупик Исландияның ұлттық диетасының бір бөлігі болып табылады, онда бұл түр заңмен қорғалмайды. Тупиктер "көкте аулау" деп аталатын әдіспен ауланады, ол құстар теңізге сүңгігенде үлкен торға түсіріп алуды қамтиды. Олардың еті әдетте қонақүйлердің мәзірінде кездеседі. Тупиктің жас жүрегі Исландияның дәстүрлі деликатесі ретінде шикі желінеді. Исландияның Гримси аралында бір таңертең 200-ге дейін тупиктерді ұстауға болады.
Puffins are hunted for eggs, feathers, and meat. Atlantic puffin populations drastically declined due to habitat destruction and exploitation during the 19th century and early 20th century. They continue to be hunted in Iceland and the Faroe Islands. The Blasket Islands off the Irish coast of County Kerry saw a serious decline due to harvesting. Until the islands were abandoned in 1953, the islanders often lived just above starvation level. As a result, the puffins were hunted in large numbers for food. The Atlantic puffin forms part of the national diet in Iceland, where the species does not have legal protection. Puffins are hunted by a technique called "sky fishing", which involves catching the puffins in a large net as they dive into the sea. Their meat is commonly featured on hotel menus. The fresh heart of a puffin is eaten raw as a traditional Icelandic delicacy. On the small Icelandic island of Grimsey as many as 200 puffins can be caught in a single morning.
Байланысты орындар мен өнімдер
Ағылшын аралы Лундидің аты ежелгі скандинав тіліндегі "пуфин аралы" (Lundey) деген сөзден келгені саналады, алайда Лунд сөзі орманды бұталы жерді білдіретіні туралы да бір болжам бар. Атлантикалық пуфин Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясының ресми құсы болып табылады.
The name of the English island Lundy is believed to come from the old Norse word for "puffin island" (Lundey), although an alternative explanation has been suggested with Lund referring to a copse, or wooded area. The Atlantic puffin is the provincial bird of the Canadian province of Newfoundland and Labrador.